Tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật” do Bộ Tư pháp tổ chức, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chỉ đạo trước mắt tập trung cắt giảm thực chất 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.
Tháo gỡ vướng mắc thể chế
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá cao Bộ Tư pháp trong việc chủ trì chuẩn bị nội dung và tổ chức hội thảo đúng vào thời điểm cấp thiết của đất nước. Cụ thể hóa Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, Phó Thủ tướng khẳng định công tác thi hành pháp luật thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tháo gỡ vướng mắc thể chế để khơi thông nguồn lực. Tuy nhiên, công tác tổ chức thực thi vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn cần khẩn trương khắc phục.
Nhấn mạnh thông điệp trọng tâm, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu công tác thi hành pháp luật không dừng lại ở mức “thi hành đúng”, mà phải tiến tới “chủ động tổ chức thi hành theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn”.
Đặc biệt, toàn hệ thống phải chuyển mạnh sang tư duy quản trị theo “vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật”. Khái niệm này bao quát trọn vẹn chu trình từ khâu xây dựng chính sách, soạn thảo, đánh giá tác động, ban hành, tổ chức thực hiện cho đến theo dõi, đánh giá tác động sau ban hành và sửa đổi, bổ sung.
Việc tổ chức thi hành pháp luật phải được xem là thước đo, khâu kiểm chứng chất lượng của quá trình xây dựng pháp luật, đồng thời cung cấp dữ liệu đầu vào trực tiếp cho quá trình hoàn thiện thể chế tiếp theo.
5 giải pháp đột phá
Để cụ thể hóa định hướng này, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung vào 5 giải pháp đột phá.
Thứ nhất, muốn nâng cao hiệu quả thi hành thì trước hết chất lượng quy định pháp luật phải được nâng cao; các chính sách khi ban hành phải rõ mục tiêu, có căn cứ thực tiễn và tính khả thi cao. Công tác đánh giá tác động chính sách phải được thực hiện xuyên suốt, liên tục cập nhật khi nội dung dự thảo có sự thay đổi quan trọng.
Thứ hai, hoàn thiện pháp luật về tổ chức thi hành gắn liền với quá trình sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Luật số 80/2015/QH13, sửa đổi bổ sung theo Luật số 63/2020/QH14). Các điều kiện về nguồn nhân lực, kinh phí, hạ tầng phải được tính toán ngay từ khâu lập chính sách.
Phó Thủ tướng yêu cầu thiết lập cơ chế thống nhất tiếp nhận, xử lý đến cùng các phản ánh, kiến nghị của nhân dân và doanh nghiệp; tiếp tục phát triển Cổng Pháp luật quốc gia trở thành đầu mối tiếp nhận thông tin và cảnh báo sớm bất cập.
Thứ ba, lấy chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) làm nền tảng cốt lõi. Phó Thủ tướng chỉ đạo nghiên cứu số hóa đồng bộ toàn bộ vòng đời văn bản quy phạm pháp luật trên nguyên tắc dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung”. Việc ứng dụng AI sẽ hỗ trợ rà soát, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo văn bản và dự báo sớm các nguy cơ rủi ro trong quá trình thực thi.
Thứ tư, xây dựng Bộ chỉ số đánh giá công tác tổ chức thi hành pháp luật một cách khách quan, thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng. Phó Thủ tướng nhấn mạnh phải xóa bỏ tình trạng đánh giá hình thức dựa trên báo cáo hành chính, thay vào đó lấy sự tham gia đánh giá trực tiếp của người dân, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động làm thước đo chuẩn mực.
Thứ năm, chuyển đổi phương thức quản lý từ yêu cầu “phải tuân thủ” sang tạo môi trường thuận lợi để người dân và doanh nghiệp “dễ làm đúng”, “muốn làm đúng”. Phó Thủ tướng chỉ đạo trước mắt phải tập trung cắt giảm thực chất 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ pháp lý và ứng dụng công nghệ để hỗ trợ người dân dễ dàng tiếp cận, hiểu đúng và làm đúng pháp luật.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định đổi mới công tác thi hành pháp luật là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị chứ không riêng ngành Tư pháp. Những giải pháp được đề xuất tại hội thảo sẽ là tiền đề quan trọng để thể chế hóa, góp phần đưa pháp luật thực sự trở thành nền tảng và động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
