Ngày 21/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật”. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tham dự.
Việc tổ chức hội thảo diễn ra trong bối cảnh Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả.
Dù hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam đến nay đã tương đối đồng bộ với hơn 45.000 văn bản còn hiệu lực, công tác thực thi vẫn được nhìn nhận là khâu yếu.
Thể chế hiện không còn là "điểm nghẽn", mà chính khâu thực thi nhiệm vụ, tổ chức triển khai mới là điểm nghẽn lớn nhất. Yêu cầu chuyển mạnh đánh giá hiệu quả pháp luật từ “tốt trong văn bản” sang “tốt trong cuộc sống” đang đòi hỏi những tư duy và hành động hoàn toàn mới.
Trình bày báo cáo dẫn đề tại hội thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cố hữu trong công tác tổ chức thi hành pháp luật thời gian qua.
Đó là sự thiếu hụt cơ sở pháp lý đầy đủ, thống nhất cho khâu thực thi; tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết chưa được khắc phục triệt để; ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số còn phân tán, thiếu liên thông.
Bên cạnh đó, ý thức tuân thủ pháp luật ở một bộ phận cơ quan, tổ chức, cá nhân vẫn mang tính đối phó, trong khi điều kiện bảo đảm về hạ tầng, kinh phí và năng lực cán bộ cơ sở chưa đáp ứng thực tiễn.
Từ thực trạng đó, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện tư duy và phương thức tổ chức thi hành pháp luật. Theo Bộ trưởng, công tác thực thi phải gắn kết chặt chẽ với xây dựng pháp luật theo toàn bộ “vòng đời văn bản”.
Việc quản trị phải chuyển mạnh từ quy trình, kế hoạch hành chính truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, kết quả đầu ra, rủi ro và trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, cần đề cao vai trò của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương; gắn kết quả thi hành pháp luật với công tác thi đua, khen thưởng và đánh giá cán bộ.
Cơ quan, người có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm xuyên suốt từ cập nhật pháp luật, xây dựng kế hoạch và giải pháp thực thi, lãnh đạo, hướng dẫn, truyền thông chính sách, PBGDPL đến theo dõi, đánh giá, tổng kết và đề xuất xử lý điểm nghẽn.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dữ liệu số là nền tảng và công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), đồ thị tri thức là công cụ mang tính bắt buộc, cốt lõi để nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật trong kỷ nguyên mới.
Việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp tự động hóa đo lường tác động chính sách, rà soát xung đột pháp lý, dự báo vướng mắc sớm và quản lý rủi ro trong kiểm tra, giám sát.
Song song đó, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng lưu ý cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật theo hướng tương tác hai chiều, xây dựng một "hệ sinh thái" thuận lợi để người dân và cộng đồng doanh nghiệp “dễ hiểu, dễ làm đúng và muốn làm đúng”.
Để các giải pháp không dừng lại trên giấy, hội thảo đã dành nhiều thời gian thảo luận về việc bảo đảm các điều kiện thực thi. Các đại biểu thống nhất cần tiếp tục cụ thể hóa nguyên tắc “đầu tư cho thi hành pháp luật là đầu tư cho phát triển” theo tinh thần Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội.
Việc chuẩn hóa khung năng lực cho cán bộ pháp chế, hoàn thiện định mức chi ngân sách và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung sẽ là những trụ cột quan trọng.
Kết quả của hội thảo là cơ sở thực tiễn giá trị để Đảng ủy Bộ Tư pháp hoàn thiện Báo cáo chuyên đề trình Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, góp phần củng cố văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong giai đoạn mới.
