Ngày 7/7, tin từ Văn phòng UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, UBND tỉnh này đã có kiến nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hỗ trợ ngân sách đầu tư tu bổ, tôn tạo Di tích quốc gia đặc biệt văn hóa Sa Huỳnh (thị xã Đức Phổ) và Di tích quốc gia Thành Châu Sa với kinh phí khoảng 500 tỷ đồng.
Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, trong số hơn 80 địa điểm di tích văn hóa Sa Huỳnh được phát hiện và nghiên cứu, đã có 26 di tích trên địa bàn tỉnh được khai quật. Từ những mộ chum Sa Huỳnh, các nhà khảo cổ học người Pháp qua các đợt khai quật đã liên tục phát triển các dấu vết của một nền văn hóa thời tiền sử.
Một mộ vò được phát hiện ở hồ Nước Trong thuộc nền văn hóa Sa Huỳnh. Ảnh: SGGP
Từ khi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích cấp Quốc gia và được Chính phủ xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt, tỉnh Quảng Ngãi đã tiến hành khai quật các điểm di tích, đầu tư Dự án bảo tồn tại chỗ điểm khai quật, bố trí 1,8ha đất để xây dựng Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh với diện tích 1.500m2 và đầu tư đường vào Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh.
Nhằm bảo tồn, phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt văn hóa Sa Huỳnh gắn với phát triển du lịch, tỉnh Quảng Ngãi đề nghị nâng cấp Nhà trưng bày văn hóa Sa Huỳnh thành Bảo tàng văn hóa Sa Huỳnh.
Một đoạn hào thành cổ Châu Sa - tòa thành đất duy nhất còn lại của người Chăm. Ảnh: TNO
Bên cạnh đó, tiếp tục khai quật khảo cổ học và phục dựng các điểm khai quật khảo cổ học để bổ sung, làm rõ hơn những giá trị của di tích này nhằm phục vụ khách tham quan; đầu tư, phục dựng các điểm di tích Chămpa, Đại Việt trong khu vực khoanh vùng bảo vệ di tích; đầu tư các tuyến đường nội bộ... Tổng kinh phí cho các hạng mục này khoảng 350 tỷ đồng, thời gian thực hiện năm 2023-2025.
Đối với đầu tư, tu bổ, tôn tạo di tích quốc gia Thành Châu Sa (xã Tịnh Châu, TP Quảng Ngãi), UBND tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, đây là việc cần thiết nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch trong không gian liên kết giữa các di tích Quốc gia như núi Thiên Ấn và mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng, Khu chứng tích Sơn Mỹ, Đền thờ Trương Định, Vụ thảm sát Bình Hòa, Địa đạo Đám Toái…
Việc thực hiện tu bổ, tôn tạo, chống xuống cấp di tích cần có sự đầu tư kinh phí lớn trong khi nguồn ngân sách của địa phương chưa bảo đảm cân đối, bố trí cho công tác này.
Qua nhiều lần thăm dò, khai quật khảo cổ, đến nay thành cổ Châu Sa đã dần được giải mã những bí ẩn nằm sâu trong lòng đất. Ảnh: TL
Do đó, tỉnh Quảng Ngãi đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hỗ trợ đầu tư tu bổ, tôn tạo di tích quốc gia Thành Châu Sa với các hạng mục: Phục dựng một đoạn hào thành góc phía Tây Bắc, phục dựng tháp canh ở góc bờ thành nội, khai quật phục dựng kiến trúc nhà ở bên trong thành nội, làm đường nội bộ... Dự kiến tổng kinh phí khoảng 150 tỷ đồng, thời gian thực hiện trong các năm 2024-2025.
Sách Đại Nam Nhất thống chí và Đại Việt Sử ký toàn thư từng ghi nhận sự tồn tại của Thành Châu Sa với chu vi hơn 5 mẫu 5 sào. Năm 1471, khi vua Lê Thánh Tông bình định thu phục Chiêm Thành đã đặt Đạo Thừa tuyên Quảng Nam (bao gồm Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên) lỵ sở đóng tại Thành Châu Sa. Năm 1988, một người dân đã nhặt được Ấn Tam ty và hiện Ấn được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử TP HCM. Sau đó, Thành Châu Sa đã được tiếp tục nghiên cứu vào năm 1993 và được công nhận Di tích kiến trúc cấp quốc gia năm 1994.
T.Toàn
