Đánh thức không gian biển, lan tỏa động lực phát triển
Sáng 12/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.
Góp ý về định hướng phát triển thành phố sau khi được thành lập, đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) tập trung vào một lợi thế đặc biệt của Quảng Ninh: không gian biển đảo.
Theo đại biểu, Quảng Ninh có đường bờ biển dài hơn 250 km, diện tích mặt biển hơn 6.000 km², gần tương đương diện tích đất liền; hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ, chiếm phần lớn số lượng đảo của cả nước. Cùng với đó là hệ thống vịnh, danh thắng nổi tiếng như Hạ Long, Bái Tử Long, Cô Tô, Quan Lạn, Minh Châu, Trà Cổ.
Những lợi thế này, theo đại biểu Tạ Đình Thi, tạo cho Quảng Ninh một vị thế đặc biệt để phát triển các ngành kinh tế biển.
Đại biểu cho rằng Quảng Ninh có thể phát triển đồng thời nhiều lĩnh vực như du lịch di sản, kinh tế hàng hải, logistics, thủy sản bền vững, năng lượng tái tạo và những ngành kinh tế biển mới, trong đó có y dược biển, công nghệ sinh học biển.
Từ đó, đại biểu đặt vấn đề cần có cách tiếp cận mới để khai thác hiệu quả không gian biển đảo trong giai đoạn phát triển tiếp theo, hướng tới xây dựng Quảng Ninh trở thành một “quốc gia biển mạnh thu nhỏ” và một cực tăng trưởng toàn diện của cả nước.
Để thực hiện mục tiêu này, đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị ngay trong kế hoạch triển khai Nghị quyết của Quốc hội cần xác định những nhiệm vụ trọng tâm, trước hết là xây dựng bộ máy chính quyền đô thị tinh gọn, hiện đại, đủ năng lực quản lý tổng hợp không gian biển trên nền tảng dữ liệu số, quy hoạch và hệ sinh thái, phù hợp tinh thần Nghị quyết 36 của Trung ương.
Cùng với đó là tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số; ưu tiên những công trình lưỡng dụng vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Đại biểu cũng đề cập định hướng kết nối tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh và phát triển mô hình cửa khẩu thông minh Móng Cái, qua đó tăng khả năng kết nối của Quảng Ninh với các trung tâm kinh tế trong nước và quốc tế.
Một yêu cầu khác được đại biểu nhấn mạnh là phải lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển. Cùng với đó, cần có cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng nhân tài và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế biển hiện đại.
Phát triển nhưng không đánh đổi môi trường, di sản
Nếu đại biểu Tạ Đình Thi nhìn vào không gian biển để mở rộng dư địa phát triển, thì đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) lưu ý đến một yêu cầu khác không kém phần quan trọng: quá trình đô thị hóa phải giữ được những giá trị làm nên bản sắc của Quảng Ninh.
Theo đại biểu, đô thị hóa không thể tách rời việc bảo tồn di sản và không gian văn hóa. Với Quảng Ninh, đây càng là vấn đề cần được đặt ở vị trí trung tâm khi địa phương sở hữu Vịnh Hạ Long và vùng đất Yên Tử - nơi gắn với lịch sử, văn hóa và Phật giáo Trúc Lâm.
“Đô thị hóa tuyệt đối không được phép làm phai nhạt linh hồn di sản và không gian văn hóa đặc sắc”, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa nêu quan điểm.
Đại biểu cho rằng nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình phát triển phải là “tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”.
Theo đó, Vịnh Hạ Long cần được bảo tồn nghiêm ngặt, đồng thời giữ gìn vùng đất Yên Tử. Trong bối cảnh không gian đô thị được mở rộng, quy hoạch cũng cần được điều chỉnh theo hướng hài hòa giữa “làng và phố”, giữa truyền thống và hiện đại, giữa đô thị và nông thôn, hạn chế tình trạng đô thị hóa tự phát.
Quy hoạch cần đi trước một bước, nhất là trong việc nâng cấp hạ tầng tại các xã còn lại theo lộ trình phù hợp với thực tiễn, đồng thời xử lý những vấn đề đang đặt ra trong quá trình đô thị hóa như ô nhiễm môi trường, rác thải và nước thải.
Những yêu cầu này cho thấy bài toán phát triển của Quảng Ninh không chỉ nằm ở việc mở rộng không gian đô thị hay tạo thêm các cực tăng trưởng, mà còn là cách quản lý để các giá trị tự nhiên, văn hóa và lịch sử tiếp tục được gìn giữ trong quá trình phát triển.
