Bộ trưởng Bộ Tư pháp: Nghiêm cấm lợi dụng cơ chế đặc thù để hợp pháp hóa sai phạm

(CLO) Giải trình trước Quốc hội về dự án Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, phân quyền phải đi cùng kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và những giới hạn rõ ràng. Các cơ chế đặc thù, vượt trội chỉ được áp dụng có điều kiện; nghiêm cấm việc lợi dụng cơ chế đặc thù để hợp pháp hóa những sai phạm do tham nhũng, trục lợi.

Không để cơ chế đặc thù bị dàn trải, làm phân tán nguồn lực quốc gia

Ngày 11/8, giải trình trước Quốc hội về dự án Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, dự án Luật hướng tới tạo lập một hành lang pháp lý ổn định, có tính đột phá nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn lực. Qua đó, thúc đẩy các đô thị động lực.

Quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng dự án Luật là thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương của Đảng; chuyển từ tư duy quản lý chặt sang kiến tạo phát triển; thực hiện phân quyền triệt để theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Bộ trưởng nhấn mạnh, dự thảo được thiết kế là một đạo luật khung về phân quyền, chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời gắn chặt việc trao quyền với cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.

Trước đề nghị của một số đại biểu về việc cho phép các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng ngay cơ chế, chính sách vượt trội dành cho đô thị đặc biệt, không cần giao Chính phủ quyết định, Bộ trưởng cho rằng việc mở rộng cơ chế cần được thực hiện thận trọng và có kiểm soát.

58.jpg
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình nội dung đại biểu Quốc hội nêu (ảnh QH).

Theo đó, dự thảo giao Chính phủ quyết định việc áp dụng cơ chế đặc thù đối với các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt, với điều kiện phải có chủ trương của cấp có thẩm quyền được xác định là Bộ Chính trị, cùng các điều kiện khác quy định tại khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật.

Việc trao cơ chế vượt trội phải tương xứng với năng lực thực thi của từng địa phương. Những chính sách đột phá đòi hỏi trình độ quản trị và nguồn lực tài chính rất cao, về cơ bản phù hợp với các thành phố đã được công nhận là đô thị đặc biệt. Việc giao Chính phủ xem xét, quyết định sẽ tạo điều kiện đánh giá sát thực tế năng lực của từng địa phương trước khi trao quyền, qua đó bảo đảm tính khả thi của chính sách.

Bên cạnh đó, cơ chế này nhằm giữ vững tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Nếu mở rộng đại trà quyền ban hành các quy định khác với quy định của Trung ương, có thể dẫn đến nguy cơ phá vỡ khuôn khổ pháp lý quốc gia hoặc “địa phương hóa” pháp luật.

Quy định tại khoản 3, Điều 1 cũng tạo sự linh hoạt, kịp thời trong điều hành. Chính phủ có thể chủ động áp dụng chính sách cho những cực tăng trưởng mới theo lộ trình phát triển mà không phải chờ sửa luật hoặc trình Quốc hội ban hành một nghị quyết đặc thù riêng.

57.jpg
Quang cảnh phiên họp (ảnh QH).

Đối với những cơ chế đặc thù nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương, thành phố chưa phải đô thị đặc biệt và chưa được quy định trong Luật, dự thảo quy định Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi ban hành và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát phạm vi áp dụng còn nhằm tránh tình trạng dàn trải, phân tán nguồn lực; hạn chế nguy cơ các địa phương chạy đua ưu đãi, dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, làm phân tán nguồn lực quốc gia và xói mòn ý nghĩa của cơ chế đặc thù.

Trao quyền để phát triển, không mở đường hợp thức hóa sai phạm

Theo Bộ trưởng, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu ý kiến đại biểu để hoàn thiện Điều 1, nhất là các nguyên tắc, điều kiện và giới hạn làm căn cứ cho Chính phủ quyết định áp dụng chính sách đặc thù, bảo đảm chặt chẽ, khả thi.

Bộ trưởng khẳng định, bảo đảm quốc phòng, an ninh là nguyên tắc nền tảng, xuyên suốt quá trình xây dựng dự án Luật. Việc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ được phân quyền không được xâm phạm quốc phòng, an ninh, đối ngoại và chủ quyền quốc gia.

Theo dự thảo, các thành phố thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật không được ban hành văn bản quy định khác hoặc thí điểm cơ chế, chính sách trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo. Thủ tướng Chính phủ có quyền đình chỉ, bãi bỏ văn bản của địa phương nếu xét thấy văn bản đó ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh.

Trong lĩnh vực quy hoạch, việc lập, điều chỉnh quy hoạch tổng thể thành phố và các quy hoạch không gian đặc thù, bao gồm không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao, bắt buộc phải lấy ý kiến và có sự thống nhất bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.

59.jpg
Các đại biểu dự phiên họp (ảnh QH).

Về cơ chế kiểm soát quyền lực, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật được thiết kế theo mô hình phân quyền triệt để gắn với kiểm soát đa tầng, đáp ứng yêu cầu “có van, có khóa”.

Trước hết là những “van điều tiết” và các nguyên tắc nền tảng. Tại Điều 3 và Điều 4, dự thảo đã xác lập những giới hạn nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia và tôn trọng quy luật thị trường. Việc phân quyền không được ảnh hưởng đến các yêu cầu này. Mọi cơ chế đặc thù đều loại trừ lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo và trong quá trình thực hiện Luật phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân và giữ gìn bản sắc văn hóa.

Trong quản lý tài chính và đầu tư, việc huy động vốn, phát hành trái phiếu và vay nợ phải nằm trong hạn mức nợ công được phê duyệt, bảo đảm rủi ro thuộc trách nhiệm của địa phương. Đối với các dự án lớn, Chính phủ vẫn giữ quyền quyết định mức bổ sung ngân sách có mục tiêu, qua đó bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương.

Giải trình ý kiến đối với các dự án chậm triển khai, chính sách đặc biệt chỉ được áp dụng khi đã có kết luận thanh tra hoặc bản án có hiệu lực pháp luật. Dự thảo nghiêm cấm việc lợi dụng cơ chế đặc thù để hợp pháp hóa những sai phạm do tham nhũng, trục lợi.

Cùng với kiểm soát ngay trong quá trình ban hành và thực hiện chính sách, dự thảo còn thiết lập cơ chế hậu kiểm thông qua hoạt động giám sát từ xa, giám sát định kỳ của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải gắn với trách nhiệm giải trình cá nhân của người đứng đầu. Đây là chốt chặn cuối cùng trong kiểm soát quyền lực khi triển khai Luật. Cơ chế kiểm soát cũng không chỉ được thể hiện tại chương 4 về giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình, mà phải xuyên suốt từng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội.

Xem thêm

Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo

Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo

(CLO) Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó bổ sung quy định về loại trừ, miễn và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với những trường hợp thực hiện nhiệm vụ đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, đáp ứng các điều kiện luật định. Bộ luật cũng điều chỉnh nhiều quy định về tội phạm, hình phạt để phù hợp với tình hình thực tiễn.

Sửa Luật Đầu tư: Tạo cơ chế linh hoạt thu hút các dự án chiến lược

Sửa Luật Đầu tư: Tạo cơ chế linh hoạt thu hút các dự án chiến lược

(CLO) Với 468/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Luật tạo cơ chế linh hoạt hơn trong điều chỉnh điều kiện đầu tư, xây dựng gói ưu đãi, hỗ trợ vượt trội để kịp thời thu hút các dự án đầu tư chiến lược, đồng thời quy định rõ thẩm quyền của từng cơ quan.

Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Bổ sung biện pháp phục vụ cộng đồng thay phạt tiền

Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Bổ sung biện pháp phục vụ cộng đồng thay phạt tiền

(CLO) Với 92,18% tổng số đại biểu Quốc hội tán thành, Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đã được thông qua, trong đó bổ sung biện pháp thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho phạt tiền đối với một số trường hợp vi phạm. Luật cũng quy định chặt chẽ hơn việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn, bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế lên 10 tỷ đồng

Nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế lên 10 tỷ đồng

(CLO) Với 475/477 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 3 luật thuế, trong đó nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân lên 10 tỷ đồng; miễn thuế đối với một số hoạt động giáo dục, cung cấp suất ăn trong trường học, cơ sở khám chữa bệnh.

Để khoa học công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ở Phú Thọ

Để khoa học công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ở Phú Thọ

(CLO) Để khoa học, công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Phú Thọ đã gắn chặt ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển đổi số với tiêu chuẩn hóa chất lượng và bảo hộ tài sản trí tuệ. Hướng đi này giúp sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng khẳng định thương hiệu, mở rộng thị trường và tạo sinh kế bền vững

Đại biểu tham gia phiên họp (ảnh QH).

Luật An ninh dữ liệu: Phân loại theo 5 cấp độ rủi ro, siết chặt bảo vệ dữ liệu

(CLO) Luật An ninh dữ liệu vừa được Quốc hội thông qua, thiết lập cơ chế bảo vệ dữ liệu theo 5 cấp độ rủi ro, yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ tương ứng với mức độ nguy cơ. Đáng chú ý, dữ liệu có rủi ro cao phải được kiểm toán chặt chẽ hơn. Cùng với đó, hành vi đầu độc dữ liệu, lợi dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để thao túng thông tin bị nghiêm cấm.

Luật Định danh và xác thực điện tử: Không yêu cầu người dân khai lại dữ liệu đã có

Luật Định danh và xác thực điện tử: Không yêu cầu người dân khai lại dữ liệu đã có

(CLO) Luật Định danh và xác thực điện tử vừa được Quốc hội thông qua, quy định nguyên tắc không thu thập lại dữ liệu đã có, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp xuất trình giấy tờ đã được định danh điện tử. Luật cũng quy định việc xác thực tài khoản giao dịch điện tử đối với các lĩnh vực có rủi ro cao như ngân hàng, chứng khoán, viễn thông, thương mại điện tử…

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình cho ý kiến về các nội dung trình HĐND tỉnh cuối năm

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình cho ý kiến về các nội dung trình HĐND tỉnh cuối năm

(CLO) Ngày 20/11, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình tổ chức hội nghị thảo luận, cho ý kiến về các nội dung dự kiến trình Kỳ họp thường lệ cuối năm 2026, HĐND tỉnh khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031 và một số nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền. Ông Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy chủ trì hội nghị.

Năm sáng kiến chiến lược mở rộng không gian phát triển chung Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

Năm sáng kiến chiến lược mở rộng không gian phát triển chung Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

(CLO) Sáng 20/11, tại Trung tâm Hội nghị Hải Cảnh Vân Nam, thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, Bộ Công Thương Việt Nam chủ trì, phối hợp với Chính quyền nhân dân tỉnh Vân Nam, Trung Quốc tổ chức Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phó Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Hội nghị Hiệp thương Chính trị nhân dân Trung Quốc Vương Dũng dự, phát biểu chỉ đạo. Diễn đàn diễn ra trong khuôn khổ chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Tuần lễ Cấp cao APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc.

Xóa tiền thuế nợ: Đề nghị phân mức khuyến khích trả nợ sớm, đánh giá riêng khoản thu về đất

Xóa tiền thuế nợ: Đề nghị phân mức khuyến khích trả nợ sớm, đánh giá riêng khoản thu về đất

(CLO) Cơ bản tán thành việc ban hành chính sách đặc thù xử lý nợ thuế tồn đọng, song Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ phạm vi xóa tiền chậm nộp liên quan đến đất đai, thiết kế lộ trình khuyến khích trả nợ gốc sớm và đối chiếu kỹ dữ liệu hóa đơn đối với hơn 1,8 triệu trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Phó ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội làm Bí thư phường

Phó ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội làm Bí thư phường

(CLO) Ông Vũ Hà, Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy phường Ô Chợ Dừa, trong đợt điều động cán bộ cùng hai nhân sự khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát huy tinh thần xung kích của tuổi trẻ, gìn giữ 'nguồn gen đỏ' hữu nghị Việt - Trung

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát huy tinh thần xung kích của tuổi trẻ, gìn giữ 'nguồn gen đỏ' hữu nghị Việt - Trung

(CLO) Phát huy tinh thần xung kích của tuổi trẻ cách mạng Việt - Trung với "3 không ngừng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, không ngừng xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định lý tưởng cách mạng và gìn giữ "nguồn gen đỏ" của tình hữu nghị Việt – Trung.

Cỡ chữ bài viết: