Theo dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất quy định cụ thể về việc tiếp nhận, quản lý và chi tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Cụ thể, căn cứ quyết định bổ sung dự toán chi ngân sách năm 2026 từ nguồn tăng thu ngân sách năm 2025, Bộ Công Thương sẽ giao dự toán cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước để tổ chức thực hiện. Cơ quan này có trách nhiệm quản lý, theo dõi, kiểm tra và giám sát việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Đồng thời, Cục sẽ trực tiếp tiếp nhận nguồn ngân sách tạm ứng và thực hiện phân bổ cho Quỹ bình ổn tại các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, nhằm phục vụ công tác điều hành và bình ổn giá.
Về quy trình chi tạm ứng, dự thảo chia thành hai giai đoạn: tạm ứng lần đầu và tạm ứng cho các kỳ tiếp theo.
Đối với lần tạm ứng đầu tiên, căn cứ vào phương án và kịch bản bình ổn giá xăng dầu do Bộ Công Thương phê duyệt, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ đề nghị các thương nhân đầu mối gửi nhu cầu tạm ứng. Số tiền tạm ứng được xác định dựa trên sản lượng xăng, dầu dự kiến tiêu thụ trong 7 ngày nhân với mức chi sử dụng Quỹ (5.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 4.000 đồng/lít đối với các mặt hàng khác).
Sau khi tổng hợp nhu cầu, Cục sẽ trình Bộ Công Thương phê duyệt mức tạm ứng, sau đó thực hiện chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng thương mại của các doanh nghiệp đầu mối.
Đối với các kỳ tiếp theo, trước mỗi kỳ điều hành giá, thương nhân phải báo cáo tình hình sử dụng Quỹ, bao gồm số đã chi, số trích lập, số dư còn lại và nhu cầu tạm ứng.
Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý sẽ tổng hợp, xác định mức tạm ứng trình Bộ Công Thương phê duyệt và thực hiện giải ngân tương tự.
Hồ sơ đề nghị tạm ứng bao gồm công văn đề nghị, bảng tổng hợp tình hình thực hiện, sao kê ngân hàng và bảng kê sản lượng tiêu thụ của kỳ trước.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề cập trường hợp nguồn ngân sách đã tạm ứng không đủ cho một kỳ điều hành (7 ngày). Khi đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ đánh giá tình hình, đề xuất nhu cầu bổ sung và báo cáo Bộ Công Thương để gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền xem xét bổ sung ngân sách.
Việc xây dựng cơ chế tạm ứng từ ngân sách được kỳ vọng sẽ giúp tăng nguồn lực cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu, qua đó hỗ trợ công tác điều hành giá trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động.
Dự thảo quy định rõ cơ chế hoàn trả khoản tạm ứng từ ngân sách nhà nước cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu, gắn với quy mô và tình hình sử dụng quỹ.
Theo đó, kể từ khi Bộ Công Thương ban hành quyết định trích lập Quỹ, đến thời điểm quy mô Quỹ (ước tính) đạt từ 8.000 tỷ đồng trở lên, Bộ sẽ yêu cầu các thương nhân đầu mối thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề.
Mục đích là xác định chính xác số tiền đã chi từ Quỹ và số tiền đã trích lập, làm cơ sở quyết toán và hoàn trả ngân sách.
Trong vòng 3 tháng kể từ khi có thông báo, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu phải hoàn thành kiểm toán độc lập đối với Quỹ bình ổn tại đơn vị mình, tính từ thời điểm nhận tạm ứng từ ngân sách đến thời điểm theo yêu cầu, và gửi báo cáo về Bộ Công Thương (thông qua Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước).
Trên cơ sở kết quả kiểm toán, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ tổng hợp, chuyển đến Vụ Kế hoạch - Tài chính và Quản lý doanh nghiệp để xác định cụ thể số tiền đã sử dụng từ nguồn tạm ứng và số tiền đã trích lập Quỹ.
Sau khi hoàn tất quyết toán, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Bộ Tài chính để trình cấp có thẩm quyền xem xét việc hoàn trả ngân sách, đồng thời kiến nghị phương án xử lý trong trường hợp số dư Quỹ vượt 8.000 tỷ đồng.
Khi có ý kiến của cơ quan có thẩm quyền, Bộ Công Thương sẽ yêu cầu các thương nhân đầu mối chuyển nộp số dư Quỹ vào tài khoản của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tại Kho bạc Nhà nước trong thời hạn 5 ngày làm việc để thực hiện hoàn trả ngân sách.
Sau khi nhận tiền, Cục sẽ thực hiện nộp lại ngân sách nhà nước và tổng hợp vào báo cáo quyết toán ngân sách, báo cáo tài chính hằng năm theo quy định. Đồng thời, Vụ Kế hoạch - Tài chính và Quản lý doanh nghiệp sẽ thực hiện xét duyệt và tổng hợp quyết toán ngân sách của Bộ Công Thương.
Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi có quyết định trích lập mà số dư Quỹ vẫn chưa đủ để hoàn trả ngân sách, Bộ Công Thương sẽ báo cáo, đề xuất Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét phương án xử lý.
