Lời mở đầu cuốn sách khẳng định: Di sản là ký ức thiêng liêng của nhân loại, là dòng chảy bền bỉ kết nối những lớp trầm tích quá khứ với nhịp sống hiện tại và khát vọng tương lai. Trong mỗi di sản, ta bắt gặp dấu vết của sự sáng tạo, trí tuệ và tâm hồn con người; bắt gặp cả sức mạnh của cộng đồng trong hành trình gìn giữ và bồi đắp những giá trị làm nên bản sắc của mỗi quốc gia - dân tộc. Bởi thế, di sản không chỉ là những công trình kiến trúc, lễ hội hay cảnh quan thiên nhiên, mà còn là phần hồn cốt thiêng liêng, là câu chuyện về ký ức và khát vọng phát triển bền vững.
Tại Việt Nam, hệ thống di sản phong phú và đặc sắc đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ, trở thành minh chứng thuyết phục cho sức sống bền bỉ của một nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. “Mỗi di sản, dù là công trình kiến trúc, cảnh quan thiên nhiên, hình thức nghệ thuật truyền thống hay tư liệu ký ức, đều mang trong mình câu chuyện của thời gian và dấu ấn của nhiều thế hệ người Việt Nam” - PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản, đồng thời là chủ biên cuốn sách nhận định. Thông qua các di sản ấy, Việt Nam không chỉ khẳng định giá trị riêng có của mình mà còn đóng góp quan trọng vào kho tàng văn minh chung của nhân loại.
Với mong muốn đem đến cho độc giả bức tranh tổng thể về những giá trị tiêu biểu đại diện cho sức sống trường tồn của văn hóa Việt Nam, cuốn sách giới thiệu 50 di sản tiêu biểu của Việt Nam đã được UNESCO công nhận và vinh danh.
Đó là những thắng cảnh thiên nhiên kỳ vĩ như Vịnh Hạ Long hay Quần thể danh thắng Tràng An với vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ; những không gian lịch sử - kiến trúc giàu chiều sâu như Cố đô Huế và Phố cổ Hội An; những giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc như Nhã nhạc Cung đình Huế, Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ; hay những dấu ấn địa chất đặc sắc như Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn…
Các di sản được sắp xếp theo trình tự thời gian được UNESCO vinh danh, phân chia thành 5 phần: Phần I: Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới; Phần II: Di sản văn hóa phi vật thể; Phần III: Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới; Phần IV: Khu dự trữ sinh quyển thế giới; Phần V: Công viên địa chất toàn cầu.
Với dung lượng 332 trang được thiết kế hiện đại, hình ảnh chọn lọc công phu, ấn tượng, Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới không chỉ cung cấp thông tin, tư liệu một cách hệ thống về quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản ở Việt Nam, mà còn khơi gợi cảm hứng khám phá từng vùng đất, lắng nghe từng câu chuyện, chiêm ngưỡng những giá trị tinh thần và vật chất đã được kết tinh qua hàng nghìn năm lịch sử; đem lại trải nghiệm văn hóa đầy cảm xúc.
Bên cạnh đó, cuốn sách còn làm sáng rõ quá trình bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản của Việt Nam, góp phần nâng cao nhận thức xã hội, củng cố tình yêu quê hương, đất nước, hun đúc niềm tự hào dân tộc và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng đối với công cuộc bảo tồn di sản.
Theo PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, di sản chỉ thực sự trường tồn khi được cộng đồng trân trọng và chung tay gìn giữ; lan tỏa rộng rãi khi được tuyên truyền, giáo dục và giới thiệu một cách khoa học, hấp dẫn tới đông đảo công chúng trong nước và bạn bè quốc tế. Và khi hiểu sâu sắc về giá trị bền vững của di sản, chúng ta sẽ có thêm niềm tin và khát vọng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Việc các di sản của Việt Nam được UNESCO công nhận và vinh danh không chỉ là niềm tự hào chung của quốc gia, mà còn là minh chứng sinh động cho đường lối đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa gắn với mục tiêu phát triển bền vững đất nước.
Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi di sản đóng vai trò ngày càng quan trọng như một dạng “sức mạnh mềm”, giúp nâng cao vị thế quốc gia, thúc đẩy giao lưu văn hóa và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, cuốn sách góp phần quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam giàu bản sắc văn hóa, thân thiện; một Việt Nam trân trọng quá khứ, kiến tạo hiện tại và hướng tới tương lai.
