"Sống như những đoá hoa" - trách nhiệm của người nổi tiếng trước cộng đồng và thế hệ trẻ

Trong những ngày gần đây, thông tin một số ca sĩ, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội vướng vào các vụ việc liên quan đến ma túy đã gây nhiều lo ngại trong dư luận. Điều đáng suy nghĩ không chỉ nằm ở hành vi vi phạm pháp luật của một cá nhân, mà sâu xa hơn là sự tác động tiêu cực tới nhận thức, lối sống và hệ giá trị của một bộ phận giới trẻ - những người luôn dõi theo, học hỏi và thần tượng họ.

Một ca sĩ hay KOL hôm nay không chỉ đơn thuần là người biểu diễn nghệ thuật. Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, mỗi phát ngôn, hình ảnh, hành vi hay lối sống của họ đều có khả năng lan truyền với tốc độ rất lớn, tạo ra hiệu ứng xã hội rộng khắp. Người nổi tiếng vì thế không chỉ sở hữu “sức ảnh hưởng”, mà đồng thời cũng mang theo “trách nhiệm xã hội” tương ứng với sức ảnh hưởng ấy.

1. Âm nhạc là một phần quan trọng trong cuộc sống tinh thần của con người, vui, buồn hay các hoạt động cá nhân, tập thể, cộng đồng đều cần đến những lời ca, tiếng hát, nhạc điệu… Và không phải ai cũng có thể đưa ngôn ngữ vào âm nhạc và được đông đảo mọi người đón nhận, đó là những người có tài năng có “sứ mệnh” gieo vần điệu.

Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, văn nghệ sĩ Việt Nam, trong đó có các thế hệ ca sĩ, luôn được xem là những “chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng”. Bằng lời ca, tiếng hát, họ đã góp phần khơi dậy tinh thần yêu nước, hun đúc ý chí cách mạng và truyền cảm hứng sống đẹp cho nhiều thế hệ người Việt Nam.

Trong thời kỳ Cách mạng Tháng Tám và kháng chiến chống thực dân Pháp (1930 – 1954), những bài ca cách mạng vang lên như lời hiệu triệu quần chúng đứng lên đấu tranh giành độc lập dân tộc. Nhiều nghệ sĩ không quản hiểm nguy, trực tiếp tham gia các đoàn văn công xung kích, đến với chiến khu, phục vụ bộ đội và nhân dân nơi tuyến lửa. Tiếng hát khi ấy không chỉ là nghệ thuật, mà còn là niềm tin, là sức mạnh tinh thần của cả dân tộc.

Những ca khúc như “Diệt phát xít”, “Tiến quân ca”, “Lên đàng”, “Du kích ca”… vang lên trong các cuộc mít tinh, các phong trào thanh niên, học sinh, công nhân yêu nước, trở thành lời hiệu triệu cách mạng mạnh mẽ.

Đặc biệt, sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, đội ngũ văn nghệ sĩ đã thực sự trở thành những “chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng”.

Không ít ca sĩ, nhạc sĩ đã rời sân khấu thành thị để vào chiến khu, đến với các đoàn văn công xung kích phục vụ bộ đội và nhân dân nơi tiền tuyến. Họ hát giữa núi rừng Việt Bắc, hát trong những đêm hành quân, hát trên các tuyến đường dân công hỏa tuyến. Tiếng hát khi ấy không có ánh đèn sân khấu, không có sự tung hô của đám đông, nhưng lại mang giá trị tinh thần vô cùng lớn lao.

Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975), những ca khúc cách mạng, những đêm biểu diễn nơi chiến trường đã tiếp thêm ý chí, lòng dũng cảm cho quân và dân cả nước. “Tiếng hát át tiếng bom” không chỉ là một khẩu hiệu, mà là minh chứng cho vai trò đặc biệt của nghệ thuật trong những giai đoạn cam go nhất của đất nước.

Trong thời kỳ này, lời ca tiếng hát còn là sợi dây kết nối hậu phương với tiền tuyến. Những bài hát về quê hương, gia đình, tình yêu và ngày thống nhất đất nước đã giúp xoa dịu nỗi đau chia cắt, củng cố niềm tin mãnh liệt vào tương lai dân tộc.

2. Sau ngày đất nước thống nhất, nhiệm vụ của văn hóa nghệ thuật không còn chỉ là phục vụ chiến tranh mà chuyển sang hàn gắn vết thương chiến tranh, khơi dậy khát vọng phát triển và xây dựng cuộc sống mới.

Những bài hát ca ngợi quê hương, hòa bình và công cuộc đổi mới đất nước như “Đất nước trọn niềm vui”, “Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh”, “Tự nguyện”, “Khát vọng”... đã góp phần tạo nên tinh thần lạc quan, đoàn kết trong xã hội.

Người nghệ sĩ thời kỳ này tiếp tục mang trên mình trách nhiệm xã hội lớn lao. Họ không chỉ là người biểu diễn mà còn trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam với bạn bè quốc tế. Trong quá trình hội nhập, nhiều ca sĩ Việt Nam đã góp phần đưa âm nhạc dân tộc đến gần hơn với thế giới, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra quốc tế.

Đặc biệt, bước vào thời đại internet và mạng xã hội, sức ảnh hưởng của người nổi tiếng ngày càng lớn. Một ca sĩ hôm nay có thể tác động đến hàng triệu người theo dõi chỉ bằng một bài đăng, một phát ngôn hay một video ngắn. Chính điều đó khiến vai trò và trách nhiệm xã hội của họ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Ngày nay, mạng xã hội khiến ranh giới giữa đời tư và đời sống công chúng gần như không còn. Một hành vi sai lệch có thể nhanh chóng bị bình thường hóa nếu được bao biện bằng sự nổi tiếng, hào quang hay lượng người theo dõi lớn. Đó là lý do vì sao người của công chúng càng nổi tiếng càng phải biết tự “giữ mình”. Tài năng có thể tạo nên danh tiếng, nhưng nhân cách mới quyết định giá trị bền vững của một nghệ sĩ.

Một người khi trở thành ca sĩ, nghệ sĩ hay người có tầm ảnh hưởng trước hết phải có trách nhiệm với chính bản thân mình. Đó là trách nhiệm biết giữ gìn nhân cách, danh dự, hình ảnh và lối sống lành mạnh; biết tự kiểm soát hành vi, tránh sa vào những cám dỗ, lệch chuẩn hay các tệ nạn xã hội làm hủy hoại tương lai của chính mình. Sự nổi tiếng có thể mang lại hào quang, nhưng nếu thiếu bản lĩnh và ý thức tự rèn luyện thì cũng rất dễ đánh mất giá trị bản thân và niềm tin của công chúng.

Từ trách nhiệm với chính mình mới dẫn đến trách nhiệm với xã hội. Bởi người của công chúng không chỉ sống cho riêng mình mà còn có sức ảnh hưởng lớn tới cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Mỗi phát ngôn, hành vi, cách ứng xử hay lối sống của họ đều có thể trở thành hình mẫu để nhiều người noi theo.

Vì vậy, người nổi tiếng cần biết lan tỏa những giá trị tích cực, sống văn minh, có trách nhiệm, dùng tài năng và sức ảnh hưởng của mình để cống hiến cho xã hội, truyền cảm hứng sống đẹp thay vì tạo ra những tác động lệch chuẩn đối với cộng đồng.

Một người nổi tiếng có thể tạo nên xu hướng. Nhưng một nghệ sĩ chân chính phải biết tạo nên giá trị. Bởi lẽ, người của công chúng không chỉ cần “tỏa sáng”, mà còn phải biết “sống như những đóa hoa” mang đến hương sắc đẹp đẽ cho cuộc đời, truyền cảm hứng tích cực cho cộng đồng và góp phần xây dựng một thế hệ trẻ có lý tưởng, trách nhiệm và khát vọng sống đẹp. Bởi hơn ai hết, họ cần hiểu rằng: đã là người của công chúng thì không chỉ cần nổi tiếng, mà còn phải sống có trách nhiệm với cộng đồng, với thế hệ trẻ và với chính tương lai văn hóa của dân tộc.