Trong một nghiên cứu vừa được công bố bởi tạp chí Chinese Rare Earths, các nhà khoa học từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) đã cảnh báo rằng thị phần đất hiếm của Trung Quốc, ước tính 62% có thể giảm xuống chỉ còn 28% vào năm 2035 khi các nguồn mới xuất hiện.
Một cơ sở khai thác đất hiếm ở phía Tây Australia, nơi có những mỏ neodymium có độ tinh khiết 99%. Ảnh: Australianresourcesandinvestment
Mô hình của các nhà nghiên cứu dự đoán mức giảm tiếp theo sẽ kéo thị phần của Trung Quốc trên thị trường đất hiếm thế giới xuống 23% vào năm 2040, khiến Bắc Kinh "hoàn toàn mất đi vị thế thống lĩnh trước đây" vì việc mở rộng biên giới khai thác mỏ ở Châu Phi, Nam Mỹ và Úc có khả năng định hình lại ngành công nghiệp này.
Theo các chuyên gia, ngay cả các mỏ đất hiếm lớn của Trung Quốc ở miền nam - tập trung trong các loại đất sét hấp phụ ion - cũng có thể bị đe dọa bởi mỏ Kvanefjeld của Greenland và một số dự án ở Nam Mỹ.
Báo cáo về đất hiếm kể trên được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu tại Học viện Đổi mới của CAS Ganjiang ở Ganzhou, tỉnh Giang Tây, miền đông Trung Quốc. Trung Quốc từng tuyên bố họ nắm giữ 60% trữ lượng đất hiếm của thế giới và chiếm 90% sản lượng chế biến toàn cầu.
Do vai trò quan trọng trong việc sản xuất các sản phẩm công nghệ cao như điện thoại thông minh và ô tô điện, đòn bẩy từ trữ lượng đất hiếm của Trung Quốc mang lại cho các ngành công nghiệp công nghệ cao của nước này lợi thế cạnh tranh và là quân bài chủ về mặt địa chính trị đối với Bắc Kinh.
“Đến năm 2040, khi nhu cầu đất hiếm toàn cầu tiếp tục tăng, Châu Phi và Úc sẽ lần lượt phát triển thêm các mỏ đất hiếm có tiềm năng cao. Châu Âu cũng sẽ bắt đầu tham gia vào chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu”, các nhà nghiên cứu viết.
Dự báo về các mỏ đất hiếm toàn cầu tới năm 2040. Đồ họa: Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng "mô hình hóa dựa trên tác nhân" tiên tiến trong nghiên cứu để mô phỏng các quyết định khai thác toàn cầu và nhu cầu công nghiệp từ năm 2025 đến năm 2040.
Báo cáo cho biết, các mỏ Serra Verde và Amazon của Brazil, giàu các loại đất hiếm nặng như dysprosi, có thể cung cấp tới 13% nhu cầu toàn cầu vào năm 2040 - mặc dù ước tính đó có thể bị ảnh hưởng bởi các cuộc đụng độ sắp xảy ra với các nhóm bản địa và các quy định về môi trường.
Tại Úc, khu vực Mount Weld - nổi tiếng với các mỏ neodymium có độ tinh khiết 99% - và các mỏ Olympic Dam, nơi sản xuất đồng và urani dưới dạng sản phẩm phụ, đang xây dựng các mạng lưới lọc dầu liên doanh với Mỹ để bỏ qua Trung Quốc.
Quang Anh (theo CAS, SCMP)
