Thỏa thuận mang tên “Đảm bảo tương lai cho ngành công nghiệp ôtô châu Âu” được lãnh đạo hai nước thống nhất bên lề hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels. Ngành ôtô hiện đóng góp khoảng 7% GDP của khối và tạo ra 13 triệu việc làm.
Theo đề xuất, lượng khí thải CO2 trung bình của ôtô mới vào năm 2035 sẽ giảm 90% so với năm 2021, thay vì yêu cầu cắt giảm hoàn toàn như lộ trình trước đó. Phần khí thải còn lại không bắt buộc phải được bù đắp bằng thép phát thải thấp hoặc nhiên liệu tái tạo. Các cơ chế linh hoạt dành cho xe lai sạc điện (PHEV) và xe sử dụng nhiên liệu tái tạo có thể khiến mức giảm thực tế chỉ còn khoảng 80%.
Các hãng xe cũng được kéo dài thời gian đáp ứng mục tiêu, thay vì phải tuân thủ nghiêm ngặt theo từng năm, qua đó giảm áp lực tài chính trong quá trình chuyển đổi.
Về bảo hộ sản xuất, Đức và Pháp muốn áp dụng các tiêu chuẩn “Sản xuất tại châu Âu” đối với trợ cấp mua xe, ưu đãi thuê xe và mua sắm công từ năm 2028. Theo đó, ôtô muốn được hưởng hỗ trợ tài chính công phải có ít nhất 70% linh kiện, không tính pin, được sản xuất tại châu Âu; tối thiểu 10% thành phần pin cũng phải có nguồn gốc từ khu vực.
Thủ tướng Đức Merz viết trên mạng xã hội X rằng đây là “một ngày tốt đẹp cho những người đi xe hơi và cho việc làm tại Đức, Pháp cũng như toàn châu Âu”. Tổng thống Pháp Macron khẳng định mục tiêu là “biến đổi thành công ngành công nghiệp ô tô của chúng ta trong khi vẫn duy trì các mục tiêu khí hậu và sản xuất của chúng ta tại châu Âu”.
Trong tuyên bố chung, hai lãnh đạo nhấn mạnh: “Mục tiêu của chúng tôi rất rõ ràng: một ngành công nghiệp ô tô châu Âu cạnh tranh, đổi mới và giảm phát thải carbon, sản xuất tại châu Âu và tạo ra những việc làm của tương lai”.
Thỏa thuận được thị trường đón nhận tích cực, giúp chỉ số chứng khoán ngành ôtô châu Âu STOXX 600 tăng gần 2%. Hãng Volkswagen và Stellantis cũng bày tỏ ủng hộ, cho rằng đây là bước đi thiết thực để giúp ngành vượt qua giai đoạn khó khăn.
Tuy nhiên, tổ chức vận động giao thông sạch T&E chỉ trích đề xuất là một “sai lầm lịch sử”, cảnh báo việc nới lỏng mục tiêu có thể làm chậm quá trình chuyển đổi sang xe điện và suy yếu năng lực cạnh tranh dài hạn. Hiệp hội các nhà cung cấp linh kiện ôtô châu Âu (CLEPA) cũng lo ngại tỷ lệ 10% đối với thành phần pin quá thấp, có thể đe dọa khoảng 150.000 việc làm trình độ cao trong chuỗi cung ứng.
Dù tạo động lực chính trị đáng kể, thỏa thuận vẫn cần được các nước thành viên EU và Nghị viện châu Âu thông qua. Nghị viện dự kiến bỏ phiếu về đề xuất của Ủy ban châu Âu tại Strasbourg ngày 23/11.
