Một số tuyến đường tại Mỹ được thiết kế để phát nhạc khi ô tô chạy qua ở đúng vận tốc quy định. Công nghệ tưởng như lạ lẫm này thực chất dựa trên các rãnh mặt đường được tính toán chính xác, vừa tạo điểm nhấn du lịch vừa hỗ trợ an toàn giao thông.
Đường phát nhạc hoạt động bằng cách sử dụng các rãnh hoặc dải gờ giảm tốc được đặt với khoảng cách rất cụ thể trên mặt đường. Khi lốp xe đi qua, những rãnh này tạo ra rung động, truyền qua hệ thống treo và vọng vào khoang cabin dưới dạng âm thanh.
Điểm đặc biệt là giai điệu chỉ nghe đúng khi xe chạy ở vận tốc được thiết kế sẵn, thường khoảng 45 mph, tương đương 72 km/h. Nếu xe đi quá chậm, bản nhạc sẽ bị kéo dài và méo tiếng. Nếu chạy quá nhanh, âm thanh trở nên lộn xộn và khó nhận ra.
Nguyên lý của loại đường này khá đơn giản. Mọi âm thanh đều sinh ra từ rung động, còn cao độ phụ thuộc vào tần suất rung. Các kỹ sư tạo giai điệu bằng cách cắt rãnh trên mặt đường theo các khoảng cách được tính toán để tạo ra từng nốt nhạc khác nhau.
Chẳng hạn, một nốt E cần khoảng 330 rung động mỗi giây. Ở tốc độ 45 mph, các rãnh phải cách nhau khoảng 2,4 inch, tương đương 61 mm. Những nốt dài hơn được tạo bằng cách kéo dài cùng một mẫu rãnh trên quãng đường lớn hơn, khiến mặt đường trở thành một dạng nhạc cụ cơ khí khổng lồ.
Dù mang màu sắc giải trí, đường phát nhạc thường được xây dựng với mục tiêu an toàn. Chúng khuyến khích tài xế duy trì tốc độ ổn định, đặc biệt trên các tuyến đường nông thôn, nơi tình trạng chạy quá tốc độ hoặc buồn ngủ khi lái xe có thể gây nguy hiểm. Muốn nghe đúng giai điệu, người lái phải tuân thủ giới hạn tốc độ.
Một trong những ví dụ nổi tiếng từng nằm trên tuyến Route 66 lịch sử gần Tijeras, bang New Mexico. Đoạn đường dài khoảng 0,25 dặm được lắp đặt năm 2014 với sự hỗ trợ của National Geographic, phát giai điệu America the Beautiful khi xe chạy đúng 45 mph. Tuy nhiên, các rãnh dần bị mòn và cơ quan giao thông New Mexico sau đó quyết định không khôi phục vì chi phí quá cao.
Tại Mỹ, số lượng đường phát nhạc không nhiều. Lancaster, bang California, mở tuyến đường phát nhạc đầu tiên của nước này vào năm 2008, ban đầu mô phỏng đoạn kết của William Tell Overture. Công trình nhanh chóng bị người dân gần đó phàn nàn vì tiếng ồn liên tục, sau đó được di dời ra xa khu dân cư hơn, dù nhiều người nhận xét giai điệu vẫn chưa thật chuẩn do sai lệch trong thiết kế.
Năm 2019, Đại học Auburn lắp đặt một đoạn đường ngắn phát những nốt mở đầu của ca khúc cổ động War Eagle khi người hâm mộ đi vào khuôn viên trường. Đến năm 2023, Palmdale, California, có thêm đoạn đường dài 2.500 foot, tương đương 762 m, trên đại lộ R. Lee Ermey để tưởng nhớ cố lính thủy đánh bộ kiêm diễn viên R. Lee Ermey, với khoảng 30 giây giai điệu Marines’ Hymn khi xe chạy quanh 45 mph.
Không chỉ tại Mỹ, đường phát nhạc còn xuất hiện ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hungary, Ấn Độ, Tây Ban Nha và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất. Một số tuyến phát dân ca, quốc ca hoặc nhạc phim nổi tiếng. Nhật Bản hiện có hơn 30 Melody Roads, nhiều tuyến được phát triển như điểm thu hút du lịch, trong khi Hàn Quốc và Trung Quốc chú trọng hơn đến tác dụng cảnh báo và giữ tỉnh táo cho người lái.
