Tối 10/7, UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức lễ công bố và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar và Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Tri thức khai thác và chế biến trầm hương Khánh Hòa.
Trước đó, ngày 17/1/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 152/QĐ-TTg về việc xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Bà Pô Nagar là Di tích quốc gia đặc biệt.
Tiếp đó, ngày 3/6/2025, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL đã ký Quyết định số 1651/QĐ-BVHTTDL công bố đưa “Tri thức khai thác và chế biến trầm hương Khánh Hòa” vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thuộc loại hình Tri thức dân gian.
Di tích Tháp Bà Ponagar có niên đại xây dựng từ khoảng thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ XIII, được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 1979 và Lễ hội Tháp Bà được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2012.
Tháp Bà có giá trị đặc biệt tiêu biểu về kiến trúc, nghệ thuật, văn hóa, lịch sử; hiện còn bảo lưu 14 đạo sắc phong và 28 đơn vị minh văn trên các bia ký cùng nhiều hiện vật quý hiếm khác.
Trải qua quá trình giao lưu, đan xen, tiếp biến văn hóa của lịch sử dân tộc, di tích Tháp Bà hàm chứa những giá trị tiêu biểu của hai dân tộc Chăm - Việt qua hình tượng nữ thần Pô Nagar cũng như tín ngưỡng văn hóa truyền thống lâu đời của cộng đồng dân tộc Việt và Chăm.
Các giá trị này được duy trì, tiếp nối và đã trở thành trung tâm thờ Mẫu của các tỉnh khu vực Nam Trung bộ để cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống bình yên, ấm no và hạnh phúc.
Bên cạnh đó, vùng đất Khánh Hòa còn được biết đến với tên gọi “Xứ trầm hương”, gắn liền hình tượng nữ thần Pô Nagar (Thiên Y A Na), được tôn vinh là thủy tổ của nghề khai thác trầm hương.
Trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã có nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, làng nghề, nhóm nghề, hộ gia đình làm nghề gia công, chế tác sản phẩm mỹ nghệ, linh vật, đồ trang sức, tác phẩm nghệ thuật trầm hương từ cây dó bầu và các sản phẩm bột trầm, nhang trầm dùng để xông đốt trong các nghi lễ…
Trong đó, có nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ, tác phẩm nghệ thuật từ trầm hương chất lượng cao, thu hút khách hàng trong và ngoài nước, góp phần khẳng định thương hiệu “Trầm hương Khánh Hòa” với những tri thức dân gian đã và đang được bảo tồn, gìn giữ hàng trăm năm qua.
Tại buổi lễ, ông Trần Quốc Nam, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh, việc tổ chức Lễ công bố và đón nhận các danh hiệu Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar và Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Tri thức khai thác và chế biến trầm hương Khánh Hòa nhằm vinh danh những giá trị di sản văn hóa đặc biệt tiêu biểu của tỉnh về nhiều mặt văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc, lịch sử.
Qua đó, góp phần định hướng và xây dựng phương án quản lý, bảo tồn và phát huy hiệu quả hơn nữa giá trị các di sản văn hóa truyền thống của dân tộc, làm tiền đề gắn kết với việc quảng bá thương hiệu tỉnh Khánh Hòa và thúc đẩy phát triển kinh tế - du lịch.
Ông Nam đề nghị, Sở VHTT&DL tiếp tục nghiên cứu, tham mưu, đề xuất giải pháp cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy hiệu quả giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của tỉnh, gắn với Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar và Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Tri thức khai thác và chế biến trầm hương Khánh Hòa.
Cùng với phần nghi thức công bố và đón nhận bằng xếp hạng, bằng chứng nhận, buổi lễ còn có phần biểu diễn nghệ thuật đặc sắc với đại hợp cảnh “Huyền thoại Mẹ xứ sở” và chương trình ca múa nhạc “Tự hào di sản văn hóa nghìn năm”, do 170 nghệ sĩ, ca sĩ, diễn viên, nhạc công thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Khánh Hòa và các nghệ nhân dân gian biểu diễn.
Tại chương trình, khán giả được thưởng thức các tiết mục mang đậm màu sắc văn hóa của vùng đất Khánh Hòa như: “Lên tháp cầu an”; “Pô Nagar huyền thoại”; “Trăng soi huyền tháp”; “Rija Nagar”…
