Cần kịp thời sửa đổi chính sách và điều kiện thủ tục trong đào tạo lao động
Đó là khẳng định của ông Đào Trọng Độ, Vụ trưởng Vụ Đào tạo thường xuyên, Tổng cục Giáo dục Nghề nghiệp, Bộ LĐTB&XH. Ông cho rằng, trên thực tế, đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp còn nhiều “điểm nghẽn” khiến doanh nghiệp khó tiếp cận các gói hỗ trợ, cũng như “dè dặt” trong đào tạo lao động. Vì vậy cần kịp thời sửa đổi những chính sách và điều kiện thủ tục trong đào tạo lao động.
Để tiếp cận chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp cần đáp ứng 4 điều kiện, tuy nhiên hầu như không doanh nghiệp nào tiếp cận được. Ảnh: XM
Ông Độ phân tích, Công tác đào tạo lao động trong doanh nghiệp trước những thay đổi của cách mạng công nghiệp, dịch bệnh… đặt ra yêu cầu vô cùng cấp bách, đòi hỏi chúng ta phải tăng tốc nâng cao kỹ năng tay nghề của người lao động. Bản thân các doanh nghiệp theo quy định phải bỏ kinh phí đào tạo lại lao động trong doanh nghiệp. Nhà nước cũng có chính sách hỗ trợ với doanh nghiệp khó khăn trong sản xuất kinh doanh. Để tiếp cận chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp cần đáp ứng 4 điều kiện, tuy nhiên hầu như không doanh nghiệp nào tiếp cận được.
Cụ thể, 4 điều kiện để tiếp cận chính sách hỗ trợ này gồm doanh nghiệp giảm doanh thu có chứng minh báo cáo thuế, đóng đủ bảo hiểm cho người lao động, khó khăn do kinh tế và có phương án đào tạo lao động cụ thể. Đây là những điều kiện tương đối “áp lực” với doanh nghiệp.
“Đến trước khi chúng ta có Nghị quyết 68/2021 của Chính phủ về hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động sau đại dịch Covid-19, thì hầu như không có doanh nghiệp nào tiếp cận được chính sách hỗ trợ nói trên, thậm chí không có doanh nghiệp làm đề xuất nhận chính sách này. Vấn đề đặt ra là tính hiệu lực có từ 2015, nhưng tính hiệu quả sau 5 năm là “con số 0”. Đây là đòi hỏi của thực tiễn đặt ra trong việc sửa đổi Luật Việc làm tới đây” – ông Trọng Độ băn khoăn.
Đồng thời, ông cũng phân tích cụ thể những nguyên nhân của tình trạng trên. Theo đó, ông cho rằng, yếu tố khách quan đầu tiên do đại dịch Covid-19, chúng ta có 2 năm covid kéo dài khiến việc lên phương án đào tạo cũng như chuẩn bị hồ sơ đề xuất hỗ trợ gặp khó khăn. Sau giãn cách các doanh nghiệp lại tập trung vào khôi phục sản xuất, trả các đơn hàng. Đến nay, khi sản xuất hồi phục thì doanh nghiệp “bị dồn” doanh thu do đó không đáp ứng được điều kiện để nhận ưu đãi hỗ trợ.
Về chủ quan, một số quy định của chúng ta còn đang cứng nhắc, chưa thực sự phù hợp với các điều kiện của doanh nghiệp. Ngay cả với Nghị quyết 68/NQ-CP, sau quá trình triển khai đồng bộ với những điều kiện được “giảm tối đa” so với trước đây, nhưng chỉ có khoảng 200 doanh nghiệp yêu cầu hỗ trợ, theo đó chỉ có khoảng 60 doanh nghiệp gửi hồ sơ, trong đó có 36 doanh nghiệp có hồ sơ đủ điều kiện tương ứng khoảng 54 tỷ đồng hỗ trợ là quá nhỏ bé.
Cần những ưu đãi về thuế cho doanh nghiệp tham gia đào tạo lao động
Với những khó khăn trên, Vụ trưởng Vụ Đào tạo thường xuyên, Tổng cục Giáo dục Nghề nghiệp đã đề xuất những giải pháp để doanh nghiệp tiếp cận được hỗ trợ để đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho lao động.
Ông cho biết: Hiện Bộ LĐTB&XH đã trình Chính phủ để trình Quốc hội đưa vào kế hoạch sửa Luật Việc làm, trong đó có sửa đổi các nội dung liên quan chính sách về đào tạo lao động. Tới đây, trong quá trình rà soát đánh giá tác động của chính sách, tổng kết những chính sách đã thực hiện để xem việc triển khai thực tiễn khó khăn hay điều kiện thủ tục khó khăn… sẽ đề xuất sửa đổi để làm sao huy động, khuyến khích được doanh nghiệp và người lao động tham gia.
Theo đó, xem xét sửa đổi các điều kiện để người lao động và người sử dụng lao động dễ tiếp cận với chính sách như điều kiện về suy giảm kinh tế, điều kiện về không đảm bảo kinh phí để đào tạo. Bởi có những công ty doanh thu tăng nhưng lợi nhuận âm do chi phí tăng, do đó, các điều kiện về doanh thu hay điều kiện kinh phí đào tạo khó định lượng, cần sửa đổi. Cùng với đó, đơn giản hoá các thủ tục hành chính gồm thành phần hồ sơ, xác nhận của Bảo hiểm xã hội…
Còn về vấn đề chính sách ưu đãi thuế để khuyến khích doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Tập đoàn Sun Group Đặng Minh Trường cho rằng, phải nâng cao vai trò, nhận thức của giáo dục nghề nghiệp. Cần có sự hợp tác đa phương giữa đào tạo nghề giữa nhà trường và doanh nghiệp, bao gồm hệ thống các trường cao đẳng, đại học chính quy với các hiệp hội nghề nghiệp, trung tâm giới thiệu việc làm và doanh nghiệp. Có chính sách ưu đãi về thuế trong tổng thể chiến lược để có gắn kết giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp và có cơ chế hỗ trợ ngân sách giải ngân để Nhà nước đồng hành với doanh nghiệp trong hoạt động dạy nghề và tái đào tạo kỹ năng của người lao động.
Về điều này, ông Đào Trọng Độ cũng cũng đồng tình và cho rằng, thực ra ở Việt Nam đã có quy định tại Bộ Luật Lao động, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật thuế đã sửa đều đã có quy định miễn trừ chi phí cho doanh nghiệp đào tạo thì được khấu trừ trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, cũng như không phải đăng ký đào tạo… tuy nhiên đây chỉ là miễn trừ và tính vào chi phí doanh nghiệp.
“Do đó, chúng ta nên có đề xuất ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tham gia đào tạo lao động. Tuy nhiên việc “bóc tách” các phần chi phí, cơ quan chức năng cần đào tạo, hướng dẫn quyết toán rất cụ thể, chi tiết với doanh nghiệp để doanh nghiệp phân chia được chi phí đào tạo và chi phí sản xuất kinh doanh, có vậy việc thực hiện chính sách ưu đãi mới tới với doanh nghiệp hiệu quả” - Ông Độ cho hay.
Bảo Minh
