Dự kiến xóa điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi khi xét tuyển vào đại học

Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý tại dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định tuyển sinh và đào tạo đại học, được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) công bố ngày 17/9 để lấy ý kiến.

Theo dự thảo, từ năm 2027, các trường không được sử dụng điểm cộng do mình tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung. Như vậy, nếu được giữ nguyên, những lợi thế điểm số mà thí sinh có thể nhận thêm từ IELTS, chứng chỉ quốc tế, giải học sinh giỏi hoặc thành tích đặc biệt sẽ không còn được áp dụng như hiện nay.

Vì sao Bộ muốn bỏ điểm cộng?

Theo GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), thực tế tuyển sinh cho thấy điểm cộng có thể tạo ra sự khác biệt giữa các nhóm thí sinh, trong khi cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hay hoạt động được cộng điểm không giống nhau.

Điều kiện kinh tế, nơi sinh sống và khả năng chi trả có thể ảnh hưởng đến việc một học sinh có cơ hội sở hữu chứng chỉ hoặc tham gia các hoạt động được dùng để cộng điểm hay không. Bên cạnh đó, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức cộng và tổ hợp áp dụng có thể khác nhau giữa các trường.

"Điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng", ông Thảo nói.

Theo quy định tuyển sinh năm 2026, ngoài điểm ưu tiên khu vực và đối tượng, các trường có thể quy định thêm ba nhóm điểm cộng. Trong đó, thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia nhưng không sử dụng quyền tuyển thẳng có thể được cộng tối đa 3 điểm; nhóm có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt được cộng tối đa 1,5 điểm; chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế có thể được cộng tối đa 1,5 điểm.

Tổng mức điểm cộng tối đa một thí sinh được nhận là 3/30. Vì vậy, trong khi cả nước chỉ có 5 thủ khoa đạt 30/30 điểm tổ hợp ba môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026, các trường vẫn có nhiều thí sinh đạt điểm xét tuyển tuyệt đối hoặc vượt 30 nhờ điểm cộng.

Theo ông Thảo, một vấn đề khác là nguy cơ một năng lực được ghi nhận hai lần. Chẳng hạn, chứng chỉ ngoại ngữ vừa được sử dụng để quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ, vừa được cộng thêm điểm khuyến khích. Khi đó, cùng một năng lực có thể tác động hai lần đến kết quả xét tuyển.

"Điều này có thể làm sai lệch thứ tự thí sinh", ông nói.

Đặc biệt, ở nhóm thí sinh có điểm cao, một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể quyết định việc đỗ hay trượt khi mức điểm chuẩn giữa các thí sinh rất sát nhau. Trong khi đó, theo ông Thảo, chưa có đủ cơ sở để khẳng định phần điểm cộng này phản ánh tốt hơn năng lực học tập của thí sinh.

"Cách xử lý phù hợp hơn là đánh giá đúng năng lực, đúng chỗ", ông Thảo nhận định.

IELTS vẫn có thể được sử dụng

Việc dự kiến bỏ điểm cộng không đồng nghĩa thí sinh có IELTS hay các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế sẽ không còn lợi thế trong xét tuyển.

Theo Bộ, chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, hoặc chứng minh yêu cầu đầu vào đối với các chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.

Điểm khác nằm ở cách sử dụng: Chứng chỉ được xem như một minh chứng về năng lực có liên quan trực tiếp đến phương thức xét tuyển, thay vì trở thành một khoản điểm cộng nằm ngoài thang đo.

Cách tiếp cận này cũng nhằm hạn chế tình trạng cùng một chứng chỉ nhưng mỗi trường quy định một mức cộng hoặc cách quy đổi khác nhau.

Tiếp tục thu hẹp phương thức xét tuyển

Cùng với việc dự kiến bỏ điểm cộng, Bộ GD&ĐT tiếp tục điều chỉnh cách các trường sử dụng phương thức xét tuyển.

Theo dự thảo mới, năm 2027, mỗi trường được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh, không tính xét tuyển thẳng và xét nhóm cử tuyển. Tuy nhiên, mỗi ngành, chương trình đào tạo được áp dụng tối đa 3 phương thức.

Bộ cũng dự kiến chuẩn hóa danh mục phương thức xét tuyển, từ 19 phương thức theo quy định hiện hành xuống còn 11 phương thức.

GS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng khi một ngành có quá nhiều "cửa" xét tuyển, thí sinh có cùng năng lực có thể được đánh giá theo những thang đo khác nhau. Việc này không chỉ khiến thí sinh phải theo dõi nhiều phương thức mà còn làm tăng sự khác biệt trong cơ hội trúng tuyển.

Theo ông, việc giảm số phương thức không nhằm buộc tất cả trường hay ngành phải sử dụng một loại điểm thi duy nhất. Các trường vẫn có thể lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của từng chương trình, nhưng tiêu chí phải được công bố rõ ràng và sử dụng một thang đo thống nhất trong phương thức đó.

Dự thảo đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến đến ngày 23/9. Vì vậy, các quy định về điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi cũng như số lượng phương thức xét tuyển từ năm 2027 mới dừng ở đề xuất và có thể tiếp tục được điều chỉnh trước khi ban hành chính thức.