Thứ trưởng Bộ GD&ĐT: Phân hóa là tín hiệu mừng của tuyển sinh 2025

Mùa tuyển sinh đại học 2025 khép lại với một bức tranh nhiều mảng sáng – tối, khi mặt bằng điểm chuẩn nhìn chung giảm so với năm 2024, nhưng ở nhóm ngành “nóng” lại vọt lên mức kỷ lục.

6 ngành đạt tròn 30/30 điểm chuẩn, trong đó có cả sư phạm ngoại ngữ và quân đội. Điểm tuyệt đối xuất hiện nhiều hơn bao giờ hết, song hành với sự hạ nhiệt ở diện rộng, đã tạo nên một mùa tuyển sinh phân hóa rõ rệt: khốc liệt ở top đầu, nhưng dễ thở hơn cho số đông.

Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hoàng Minh Sơn, kỳ thi năm nay ghi nhận tới 8 thí sinh khối A0 đạt điểm tuyệt đối 30 – một kết quả ấn tượng của thế hệ học sinh đầu tiên theo chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Ông nhận định: “Đây là minh chứng rõ nét cho sự dịch chuyển của phổ điểm: một nhóm nhỏ học sinh bứt phá, trong khi phần đông trải rộng ở mức trung bình. Chính sự phân hóa này khiến nhiều ngành hạ điểm chuẩn, nhưng đồng thời cũng đẩy những ngành trọng điểm lên cao kỷ lục".

Số liệu cho thấy, năm 2025 có 11 ngành có điểm chuẩn từ 29 trở lên (so với 8 ngành năm 2024). Đặc biệt, 6 ngành đạt mức tuyệt đối 30. Trong đó, hai ngành quân đội dành cho nữ vốn luôn khốc liệt, còn bốn ngành sư phạm ngoại ngữ gây chú ý bởi cơ chế cộng điểm và quy đổi chứng chỉ.

Thứ trưởng thẳng thắn thừa nhận: “Cơ chế này cần rà soát để bảo đảm công bằng”.

Điểm đáng chú ý là, sự phân hóa không diễn ra ngẫu nhiên. Các ngành vươn lên ở top điểm chuẩn lại trùng khớp với ưu tiên chiến lược của xã hội: sư phạm, trí tuệ nhân tạo, thiết kế vi mạch, khoa học máy tính.

“Chúng ta mong muốn những ngành này hút thí sinh giỏi, và thực tế đã đạt được điều đó. Đây là tín hiệu đáng mừng”, Thứ trưởng nói.

Ở khối sư phạm, chỉ tiêu được Bộ phân bổ chặt chẽ, tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo cân đối cung – cầu. Theo Thứ trưởng Sơn, “chỉ có thiếu chứ không có thừa”. Chính sách này vừa khuyến khích thí sinh giỏi chọn nghề giáo, vừa bảo đảm chất lượng đào tạo trong bối cảnh Luật Nhà giáo mới tạo thêm nhiều ưu đãi.

Câu chuyện điểm chuẩn cao ở sư phạm vì vậy không chỉ phản ánh xu hướng chọn ngành, mà còn là kết quả của chính sách vĩ mô nhằm tái tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên – nhân tố then chốt trong cải cách giáo dục.

Ở nhóm ngành công nghệ, tổng chỉ tiêu không tăng nhiều so với 2024. Tuy nhiên, điểm chuẩn ở các chương trình trọng điểm lại cao hơn. Điều này cho thấy hệ thống tuyển sinh không chạy theo số lượng, mà tập trung “hút” thí sinh xuất sắc vào ngành mũi nhọn.

Nói cách khác, sự phân hóa năm nay không đơn thuần do phổ điểm, mà còn phản ánh sự định hướng đúng đắn: tạo ra dòng chảy nhân lực chất lượng cao vào lĩnh vực đất nước đang cần trong kỷ nguyên số.

Một câu hỏi lớn của xã hội: Liệu điểm chuẩn cao có thực sự phản ánh năng lực thật?

Theo Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn, chương trình GDPT 2018 đã thay đổi căn bản: chuyển từ dạy thiên về kiến thức sang phát triển năng lực. Đề thi 2025 bám sát định hướng đó, và kết quả phân hóa chính là minh chứng. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý: “Một kỳ thi không thể phản ánh toàn bộ năng lực thí sinh… nhưng để tuyển sinh công bằng thì vẫn phải dựa vào con số định lượng. Cho dù sau này có thêm phỏng vấn, cuối cùng vẫn phải quy ra điểm".

Ông nhìn nhận: điểm số không bao quát hết, song ở cấp độ hệ thống, “tương quan giữa đầu vào và đầu ra chắc chắn rất mạnh”. Vì vậy, điểm chuẩn vẫn là công cụ quan trọng để trường đại học lựa chọn thí sinh phù hợp.

Một trong những “cú sốc” mùa tuyển sinh năm nay là việc một số trường bất ngờ bỏ tổ hợp C00. Đây là hệ quả tất yếu của chương trình GDPT 2018, khi học sinh được chọn môn học linh hoạt, khiến các tổ hợp truyền thống mất dần giá trị.

Tuy nhiên, việc thay đổi đột ngột khiến nhiều thí sinh bị động. Thứ trưởng Sơn nhận định: “Không thể yêu cầu các trường giữ nguyên tổ hợp cũ, nhưng bỏ đột ngột thì không phù hợp. Tối thiểu phải thông báo từ đầu năm lớp 12 để các em có thời gian chuẩn bị".

Thực tế, khi một số trường sư phạm và luật thông báo bỏ C00 hồi đầu năm, dư luận đã “dậy sóng”. Bộ GD&ĐT sau đó phải can thiệp, yêu cầu các trường có lộ trình rõ ràng, tránh gây thiệt thòi cho thí sinh.

Không ít thí sinh lo lắng khi trúng tuyển nguyện vọng không phải “đầu bảng”. Thứ trưởng Sơn khẳng định: “Giữa các ngành trong cùng lĩnh vực không khác biệt quá lớn. Đặt nguyện vọng đã là một quá trình suy nghĩ kỹ. Thay đổi trong vài ngày chưa chắc đã tốt. Tôi khuyên các em yên tâm với kết quả trúng tuyển, không nên lãng phí một năm để thi lại".

Ông nhấn mạnh, ngành học chỉ là khởi đầu: “Có khi ngành mình không định chọn lại trở thành con đường phù hợp. Công việc sau này nhiều khi chọn mình, chứ không chỉ do mình chọn".

Với những em chưa trúng tuyển, cơ hội chưa khép lại. Nhiều trường đặt ngưỡng cao nhưng không tuyển đủ, xét tuyển bổ sung vẫn mở. Quan trọng là thí sinh cần chủ động tìm phương án phù hợp, thay vì bi quan.

Theo Thứ trưởng, điểm số chỉ là “điều kiện cần”. Vấn đề là làm thế nào để biến lợi thế đầu vào thành năng lực thực chất sau khi tốt nghiệp. Điều này đòi hỏi các trường đại học đầu tư toàn diện: từ đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, đến học bổng và tín dụng sinh viên để bảo đảm cơ hội công bằng.

Ông cho biết, Bộ GD&ĐT đang thúc đẩy giải pháp ở tầm vĩ mô: đề xuất Bộ Chính trị ban hành nghị quyết về đột phá phát triển giáo dục đại học, sửa luật liên quan, tăng cường năng lực nghiên cứu và đào tạo giảng viên tiến sĩ. Đây sẽ là khung thể chế cho các trường khai thác tối đa nguồn thí sinh giỏi, nâng cao chất lượng đào tạo.

Mùa tuyển sinh 2025 không chỉ là cuộc đua điểm số, mà còn là minh chứng cho sự thay đổi trong cách vận hành hệ thống: công bằng hơn, minh bạch hơn và định hướng rõ ràng vào những ngành xã hội cần.

Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn kết luận: “Tuyển sinh chỉ là khởi đầu. Điểm số là thước đo cần thiết để chọn lọc, nhưng thành công cuối cùng phụ thuộc vào quá trình đào tạo đại học. Điều còn lại thuộc về các trường: biến lợi thế đầu vào thành chất lượng đầu ra, nuôi dưỡng được nguồn nhân lực tinh hoa cho nền kinh tế số và xã hội tri thức".