Bộ Khoa học và Công nghệ vừa chính thức gửi công văn sang Bộ Tư pháp để thẩm định dự thảo Quyết định thay thế Quyết định số 46/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Hơn 600 cảnh báo
Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, sau 8 năm thực thi, Quyết định số 46/2017/QĐ-TTg đã đóng vai trò là "tấm lá chắn" pháp lý quan trọng, giúp minh bạch hóa chính sách, xử lý hiệu quả các góp ý và quan ngại thương mại. Qua đó, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia và hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra tranh chấp thương mại quốc tế.
Thống kê cho thấy, cơ quan chức năng đã tiến hành rà soát tới 31.283 biện pháp hàng rào kỹ thuật do các thành viên WTO thông báo. Đồng thời, hơn 600 cảnh báo chung đã được phát hành qua Cổng thông tin TBT (trang thông tin điện tử chính thức dùng để thực hiện nghĩa vụ thông báo và hỏi đáp về Hàng rào kỹ thuật trong thương mại (Technical Barriers to Trade - TBT) của Việt Nam theo các cam kết của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các hiệp định thương mại tự do), đi kèm 56 cảnh báo chuyên sâu nhắm trực tiếp vào các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của đất nước như nông sản, điện tử, thép, hóa chất và thực phẩm.
Tuy nhiên, trước yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng, Quyết định số 46/2017/QĐ-TTg đã bộc lộ những hạn chế nhất định. Đáng chú ý, văn bản cũ chưa thiết lập được cơ chế ưu tiên hỗ trợ cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), chưa gắn kết chặt chẽ với các chương trình xúc tiến thương mại, phát triển thị trường, hỗ trợ xuất khẩu và chưa hoàn toàn tương thích với các cam kết quốc tế mới.
Do đó, việc hoàn thiện cấu trúc tổ chức và cơ chế hoạt động của Mạng lưới TBT trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Đề xuất mô hình mạng lưới TBT
Dự thảo Quyết định mới gồm 3 Điều, đi kèm Quy chế tổ chức, hoạt động và cơ chế phối hợp của Mạng lưới TBT Việt Nam bao gồm 4 chương và 13 Điều.
Điểm đáng chú ý trong dự thảo lần này là Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất bãi bỏ mô hình Ban liên ngành nhằm tinh gọn bộ máy hành chính. Thay vào đó, mô hình "mạng lưới hàng rào kỹ thuật trong thương mại” - TBT mới sẽ được cấu trúc theo 3 tầng: Điểm TBT quốc gia, Điểm TBT cấp bộ và Điểm TBT địa phương.
Dự thảo thiết lập rõ các nguyên tắc phối hợp mang tính chủ động, kịp thời, thống nhất, đúng chức năng và thẩm quyền; đồng thời làm rõ cơ chế phối hợp hai chiều trong việc tiếp nhận, phân tích, góp ý, xử lý và đề xuất nêu quan ngại thương mại.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định bắt buộc Mạng lưới TBT phải khai thác, sử dụng hiệu quả nền tảng ePing SPS & TBT cùng các nguồn thông tin chính thống khác. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ số sẽ tối ưu hóa khả năng cung cấp thông tin, đẩy nhanh tốc độ cảnh báo sớm và hỗ trợ đắc lực cho các nhiệm vụ chuyên môn.
Quá trình góp ý, VCCI cho rằng nhu cầu về thông tin của doanh nghiệp là rất lớn, đề nghị ban soạn thảo bổ sung thêm về việc “cung cấp thông tin hàng rào kỹ thuật trong thương mại cho các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân…”.
Còn Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đề nghị bổ sung nguyên tắc tham vấn doanh nghiệp trước khi đề xuất hoặc ban hành các biện pháp kỹ thuật có khả năng tác động lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh…
Tiếp thu các ý kiến này, dự thảo đã quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin về TBT của Việt Nam và các thị trường xuất khẩu theo yêu cầu; đồng thời tiếp nhận, tổng hợp và tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc cho hiệp hội và doanh nghiệp.
Đáng chú ý, dự thảo dành sự ưu tiên đặc biệt trong việc cung cấp thông tin cảnh báo sớm và hỗ trợ khối DNNVV, đồng thời lồng ghép hoạt động TBT vào các chương trình xúc tiến thương mại, phát triển sản phẩm chủ lực và hội nhập kinh tế quốc tế của từng địa phương.
