Sáng kiến có tên "Nói không với Thụy Sĩ 10 triệu dân" do Đảng Nhân dân Thụy Sĩ (SVP) — một đảng cánh hữu với tư tưởng chống nhập cư — đề xuất. Theo thông báo từ Chính phủ Thụy Sĩ vào thứ Tư, đề xuất đã thu thập đủ số lượng chữ ký cần thiết và sẽ chính thức được đưa ra bỏ phiếu vào ngày 14/6 tới đây.
Hiện nay, Thụy Sĩ đang là nơi sinh sống của khoảng 9,1 triệu người, trong đó cư dân nước ngoài chiếm khoảng 30% dân số, phần lớn đến từ các nước thuộc Liên minh châu Âu.
Đề xuất này hướng tới việc thay đổi hiến pháp Thụy Sĩ để kiểm soát đà tăng trưởng dân số. Cụ thể, nếu dân số - bao gồm cả công dân Thụy Sĩ và người nước ngoài có giấy tờ cư trú - đạt ngưỡng 9,5 triệu người trước năm 2050, chính phủ sẽ buộc phải thực hiện các biện pháp hạn chế.
Những bước đi này bao gồm việc thay đổi các quy định về quyền tị nạn, đoàn tụ gia đình và quy trình cấp giấy phép cư trú. Bên cạnh đó, Chính phủ Thụy Sĩ cũng sẽ phải "tìm cách đàm phán lại các thỏa thuận quốc tế thúc đẩy tăng trưởng dân số" theo nội dung của đề xuất.
Mặc dù nhận được sự quan tâm lớn, nhưng đề xuất này đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Hội đồng Liên bang (cơ quan hành pháp của Thụy Sĩ), hầu hết các đảng phái chính trị và các hiệp hội doanh nghiệp.
Các bên phản đối lập luận rằng nếu không có người di cư, Thụy Sĩ sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng trong các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giao thông công cộng, dịch vụ khách sạn và xây dựng. Hiệp hội doanh nghiệp Economisuisse thậm chí đã gọi đây là "sáng kiến hỗn loạn".
Trong một báo cáo chung với Hiệp hội Người sử dụng lao động Thụy Sĩ, nhóm này nhận định rằng việc thiếu hụt lao động nước ngoài sẽ buộc các công ty phải chuyển cơ sở ra nước ngoài. Họ khẳng định rõ ràng: "Quốc gia của chúng ta sẽ tiếp tục phụ thuộc vào di cư lao động trong tương lai".
Theo sáng kiến, nếu dân số vượt ngưỡng 10 triệu người, các nhà chức trách sẽ bị yêu cầu "thực hiện mọi biện pháp hiện có" để tuân thủ giới hạn, bao gồm cả việc chấm dứt thỏa thuận tự do đi lại với Liên minh châu Âu. Điều này được cho là có thể gây ra những xáo trộn kinh tế khó lường cho quốc gia vốn phụ thuộc nhiều vào giao thương quốc tế này.
Cuộc bỏ phiếu sắp tới sẽ là một bài kiểm tra quan trọng đối với tâm lý cử tri Thụy Sĩ. Một cuộc thăm dò ý kiến do viện nghiên cứu LeeWas thực hiện vào tháng 11 cho thấy 48% người được hỏi ủng hộ hoặc có xu hướng ủng hộ biện pháp này, trong khi 41% phản đối và 11% vẫn chưa quyết định.
Tuy nhiên, lịch sử cho thấy các sáng kiến phổ thông thường khó được thông qua tại đây. Thụy Sĩ áp dụng hình thức dân chủ trực tiếp, cho phép bất kỳ đề xuất nào có ít nhất 100.000 chữ ký được đưa ra bỏ phiếu, nhưng thực tế chỉ có khoảng 1 trên 10 cuộc trưng cầu dân ý như vậy giành chiến thắng.
Đảng SVP hiện là đảng lớn nhất trong quốc hội Thụy Sĩ và đã từ lâu bị cáo buộc thúc đẩy các quan điểm bài ngoại. Việc đưa đề xuất này ra trưng cầu dân ý cho thấy sự lo ngại ngày càng tăng về tốc độ gia tăng dân số và áp lực lên cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc cắt đứt các thỏa thuận tự do di chuyển với Liên minh châu Âu có thể cô lập Thụy Sĩ về mặt kinh tế.
Kết quả của ngày 14/6 sẽ quyết định liệu quốc gia này sẽ chọn con đường bảo tồn cấu trúc dân số hiện tại hay tiếp tục mở cửa để duy trì đà tăng trưởng kinh tế bền vững.
