Trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2016, Venezuela dưới thời Tổng thống Nicolás Maduro đã vận chuyển tổng cộng 113 tấn vàng sang Thụy Sĩ.
Theo dữ liệu hải quan do Reuters phân tích, số vàng này có giá trị khoảng 5,2 tỷ USD, tương đương 4,14 tỷ franc Thụy Sĩ. Các lô hàng được chuyển trực tiếp từ Ngân hàng Trung ương Venezuela, đơn vị quản lý dự trữ vàng quốc gia.
Việc xuất khẩu vàng bắt đầu từ năm 2013, thời điểm ông Maduro nhậm chức, khi Venezuela đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Doanh thu từ dầu mỏ sụt giảm, lạm phát tăng vọt và nguồn ngoại tệ khan hiếm, chính phủ buộc phải dựa vào dự trữ vàng để huy động vốn, hỗ trợ nền kinh tế.
Vàng thường được coi là “tấm đệm” tài chính của một quốc gia, có thể nhanh chóng chuyển đổi thành tiền mặt khi các nguồn thu khác không đủ.
Trong những năm này, Ngân hàng Trung ương Venezuela đã bán lượng lớn vàng để đáp ứng nhu cầu tài chính cấp bách và thu về ngoại tệ mạnh. Hồ sơ hải quan cho thấy các chuyến hàng sang Thụy Sĩ diễn ra đều đặn cho đến năm 2016, sau đó không còn ghi nhận xuất khẩu vàng.
Các chuyên gia gọi đây là hình thức “bán tháo trong khủng hoảng”, khi Venezuela phải chuyển dự trữ vàng ra nước ngoài để đối phó áp lực kinh tế. Đây là một trong những đợt xuất khẩu vàng lớn nhất trong lịch sử nước này, phản ánh mức độ căng thẳng tài chính trong những năm đầu nhiệm kỳ của ông Maduro.
Vì sao Thụy Sĩ là điểm đến?
Thụy Sĩ là trung tâm hàng đầu thế giới về tinh luyện và giao dịch vàng, với 5 nhà máy tinh luyện lớn xử lý phần lớn lượng vàng toàn cầu.
Theo Đài truyền hình SRF của Thụy Sĩ, vàng của Venezuela được đưa đến đây để tinh luyện, chứng nhận và phân phối tiếp. Sau khi tinh chế, vàng có thể được bán cho các tổ chức tài chính hoặc vận chuyển sang các thị trường khác, bao gồm châu Á.
Chuyên gia Rhona O’Connell của StoneX cho biết phần lớn vàng của Venezuela đã được bán nhanh chóng trong giai đoạn 2012–2016, và nhiều lô hàng đi qua Thụy Sĩ trước khi vào thị trường quốc tế.
Hoạt động xuất khẩu vàng sang Thụy Sĩ dừng lại từ năm 2017, trùng với thời điểm Liên minh châu Âu áp đặt lệnh trừng phạt đối với một số cá nhân Venezuela bị cáo buộc vi phạm nhân quyền và làm suy yếu dân chủ.
Thụy Sĩ cũng áp dụng các biện pháp này từ đầu năm 2018. Dù lệnh trừng phạt không cấm nhập khẩu vàng từ Venezuela, nhưng dự trữ vàng của nước này đã giảm mạnh, góp phần khiến xuất khẩu chấm dứt.
Tài sản bị phong tỏa và diễn biến pháp lý
Từ năm 2017 đến 2025, Venezuela không xuất khẩu vàng sang Thụy Sĩ, do dự trữ cạn kiệt và các hạn chế quốc tế ngày càng gia tăng.
Đến tháng 1/2026, ông Nicolás Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ tại Caracas và hiện đối mặt với các cáo buộc tại tòa án New York, bao gồm buôn ma túy và khủng bố liên quan đến ma túy.
Sau vụ bắt giữ, Thụy Sĩ đã phong tỏa tài sản liên quan đến ông Maduro và 36 cộng sự, nhưng chưa công bố giá trị cụ thể cũng như nguồn gốc số tiền này. Hiện chưa rõ liệu các tài sản bị phong tỏa có liên quan đến lượng vàng xuất khẩu trong giai đoạn 2013-2016 hay không.
Trong những năm đầu cầm quyền, Ngân hàng Trung ương Venezuela phụ thuộc nhiều vào việc bán vàng để có ngoại tệ, đặc biệt khi các lệnh trừng phạt của Mỹ hạn chế khả năng tiếp cận nguồn vốn khác. Khi dự trữ vàng suy giảm, hoạt động xuất khẩu gần như dừng lại sau năm 2016.
Các thông tin trên được tổng hợp từ dữ liệu hải quan và báo cáo công khai, cho thấy Venezuela đã sử dụng vàng như một giải pháp tài chính trong giai đoạn khủng hoảng, chuyển sang Thụy Sĩ để tinh luyện và bán ra thị trường quốc tế.
