Trước đây, nhiều chiêu trò lừa đảo tương đối dễ nhận diện, từ các quảng cáo tuyển dụng online sơ sài cho đến những kịch bản dụ dỗ nạn nhân bằng lời hứa hẹn về tình cảm hoặc lợi nhuận đầu tư.
Nhưng hiện nay, các đối tượng lừa đảo đang sử dụng nhiều công cụ AI khác nhau để khiến các kịch bản trở nên tinh vi, thuyết phục hơn, đồng thời có thể nhanh chóng thay đổi chiến thuật, chuyển mục tiêu và địa điểm hoạt động.
“Có thể thấy rất rõ hiệu quả của việc ứng dụng AI trong các trung tâm lừa đảo”, ông Neal Jetton, người đứng đầu Cục Chống tội phạm mạng của Interpol tại Singapore, cho biết. Theo ông, AI hỗ trợ tội phạm từ việc sao chép giọng nói đến tạo hình ảnh, hồ sơ cá nhân có độ chân thực cao.
Bà Stephanie Baroud, nhà phân tích tình báo tội phạm thuộc đơn vị chống buôn người và buôn lậu di cư của Interpol tại Lyon (Pháp), cho biết một trong những thay đổi rõ rệt nhất là ở các quảng cáo tuyển dụng. Trước đây, các quảng cáo này thường lộ nhiều dấu hiệu đáng ngờ, nhưng hiện nay chỉ trong vài giây, người dùng có thể tạo ra những nội dung trông rất thật nhờ các công cụ AI.
Hiện có rất ít dữ liệu chính xác về thiệt hại xã hội do các “trang trại lừa đảo” ở Đông Nam Á gây ra, một phần vì nhiều nạn nhân không báo cáo vụ việc. Tuy vậy, các chuyên gia đều cho rằng quy mô thiệt hại là rất lớn và tiếp tục gia tăng.
Một báo cáo của Viện Hòa bình Hoa Kỳ ước tính thận trọng rằng đến cuối năm 2023, giá trị tiền bị đánh cắp hàng năm trên toàn cầu bởi các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia liên quan đến cờ bạc trực tuyến bất hợp pháp và lừa đảo có thể lên tới 64 tỷ USD.
Theo bà Julia Dickson, nghiên cứu viên cộng tác tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, các nhóm lừa đảo đang ngày càng chuyên nghiệp hóa, đặc biệt nhờ việc sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn để tạo ra những tin nhắn nghe rất tự nhiên, ngay cả bằng các ngôn ngữ mà họ không thông thạo. Công nghệ deepfake cũng đang được dùng để tạo các cuộc gọi giả mạo giọng nói hoặc video, nhằm lừa nạn nhân chuyển tiền.
Khả năng vận hành từ xa nhờ công nghệ đang làm thay đổi bản đồ địa lý của các trung tâm lừa đảo. Theo Interpol, ngày càng nhiều hoạt động lừa đảo xuất hiện tại châu Mỹ, châu Phi và Trung Đông, trong đó một số vẫn mang dấu ấn liên kết với các băng nhóm ở Đông Nam Á, số khác do các nhóm địa phương hoặc khu vực điều hành.
Dù AI chưa làm giảm số lượng người bị buôn bán sang Đông Nam Á, ông Jetton cho rằng trong dài hạn, công nghệ này có thể khiến tội phạm cần ít nhân lực hơn.
“Thay vì đưa nhiều người qua biên giới, buôn lậu và hối lộ, chúng có thể sử dụng AI để tăng hiệu quả”, ông nói, đồng thời lưu ý rằng các trung tâm lừa đảo vẫn cần người tuyển dụng, quản lý tài chính, điều phối dòng tiền và một số kỹ sư công nghệ, dù số lượng lao động trực tiếp có thể giảm dần theo thời gian.
