Phát biểu trong bài diễn văn thường niên trên cương vị Tổng thư ký, ông Guterres nêu rõ Liên hợp quốc sẵn sàng hỗ trợ các quốc gia thành viên tăng cường hành động nhằm giải quyết những thách thức cấp bách, bao gồm biến đổi khí hậu, bất bình đẳng, xung đột và tác động ngày càng lớn của các tập đoàn công nghệ.
Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng các vấn đề toàn cầu không thể được giải quyết nếu chỉ do một cường quốc đơn lẻ quyết định, ám chỉ những động thái của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc giảm mức độ tham gia vào nhiều cơ chế của Liên hợp quốc và thúc đẩy sáng kiến thành lập “Hội đồng Hòa bình” mới.
Theo Tổng thư ký Liên hợp quốc, ngay cả việc hai cường quốc lớn phối hợp với nhau cũng không đủ để giải quyết các vấn đề then chốt nếu cách tiếp cận dẫn tới việc chia thế giới thành các phạm vi ảnh hưởng đối lập. Ông đề cập đến vai trò ngày càng gia tăng của Trung Quốc trong các vấn đề quốc tế như một phần của bối cảnh toàn cầu đang thay đổi, đồng thời kêu gọi duy trì các cơ chế đa phương dựa trên luật pháp quốc tế.
Ông Guterres, người dự kiến kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm nay, tái khẳng định cam kết của Liên hợp quốc đối với luật pháp quốc tế, trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại rằng các hiệp ước và chuẩn mực được duy trì trong nhiều thập kỷ đang chịu sức ép lớn. Ông cho rằng luật pháp quốc tế đang bị xem nhẹ và các thể chế đa phương phải đối mặt với thách thức trên nhiều mặt trận, trong đó có các xung đột kéo dài và căng thẳng địa chính trị.
Mặc dù vậy, Tổng thư ký Liên hợp quốc khẳng định tổ chức này vẫn tiếp tục theo đuổi mục tiêu hòa bình, hướng tới một nền hòa bình công bằng và bền vững dựa trên luật pháp quốc tế.
Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, ông Trump từng tìm cách chấm dứt hoặc thu hẹp sự tham gia chính thức của Mỹ trong nhiều cơ chế của Liên hợp quốc, đồng thời bày tỏ mong muốn tác động mạnh hơn tới các tiến trình ra quyết định, bao gồm việc sử dụng quyền phủ quyết của Mỹ tại Hội đồng Bảo an.
Đầu tháng này, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva cho rằng ông Trump đang tìm cách tạo ra “một Liên hợp quốc mới”, nhận định được đưa ra không lâu sau khi sáng kiến “Hội đồng Hòa bình” được công bố tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ.
Theo các thông tin được công bố, hơn 20 quốc gia tại Trung Đông, châu Phi, châu Á, Mỹ Latinh và châu Âu đã ký thỏa thuận trở thành thành viên sáng lập của Hội đồng Hòa bình. Tuy nhiên, một số quốc gia lớn, trong đó có Pháp, đã từ chối tham gia, trong khi Canada không có tên trong danh sách. Phía Pháp cho rằng sáng kiến này đặt ra nhiều câu hỏi liên quan đến các nguyên tắc và cấu trúc hiện hành của Liên hợp quốc, vốn được coi là nền tảng của hệ thống đa phương hiện nay.
