Di dời nhà ven và trên kênh, rạch được xác định là một trong những chương trình hành động và nhiệm vụ quan trọng của TP HCM, được triển khai từ năm 2016 nhưng đến nay tiến độ giải toả vẫn rất khiêm tốn. Nguyên nhân chính được chỉ ra là do hạn chế về nguồn vốn với tổng nhu cầu vốn hơn 19.000 tỷ đồng và khó khăn trong công tác tái định cư.
Tính đến hết quý II/2023, TP HCM mới chỉ di dời được 657/ 6.500 căn nhà ven và trên kênh, rạch cần giải toả, đạt tiến độ hơn 10%. Dự kiến đến hết năm 2025 sẽ bồi thường, di dời được 4.250/6.500 căn, đạt tỷ lệ 65% chỉ tiêu đề ra. Như vậy, mục tiêu di dời 6.500 căn nhà đến năm 2025 theo kế hoạch ban đầu gần như sẽ không thể hoàn thành.
Các dự án liên quan đến việc di dời 1 dự án đã hoàn thành; 7 dự án dự kiến hoàn thành công tác di dời trước ngày 30/4/2025, đây là các công trình chào mừng kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong đó trọng tâm là dự án rạch Xuyên Tâm (quy mô di dời 2.134 căn) đã được UBND TP HCM phê duyệt dự án đầu tư; dự án Bờ Bắc kênh Đôi (1.017 căn) hiện đã được Sở Xây dựng báo cáo trình UBND thành phố phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, dự kiến trình HĐND thành phố thông qua chủ trương đầu tư công vào kỳ họp cuối năm 2023.
Việc bồi thường, di dời nhà ở ven kênh, rạch tại TP HCM đang gặp khó.
Trong thời gian tới, Sở Xây dựng kiến nghị thành phố quan tâm, ưu tiên cân đối, bố trí nguồn vốn cho các dự án sử dụng vốn ngân sách, để không chỉ thực hiện được mục tiêu của Kế hoạch chỉnh trang và phát triển đô thị giai đoạn 2021 - 2025, mà còn thực hiện mục tiêu của Kế hoạch chống ngập và xử lý nước thải của thành phố giai đoạn 2020 - 2030.
Ngoài ra, Sở Tài nguyên và Môi trường, thường trực Ban Chỉ đạo bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hướng dẫn UBND quận, huyện, cụ thể là quận 6 xử lý, giải quyết dứt điểm 88 căn chưa di dời do khiếu nại về chính sách, đơn giá bồi thường của dự án kênh Hàng Bàng GĐ2.
Sở Xây dựng cũng đã xây dựng đề án, trình UBND thành phố giải pháp thí điểm cho tất cả các đối tượng là hộ gia đình đang có nhà trên và ven kênh rạch được thuê nhà ở xã hội (hoặc thuê mua tùy khả năng) để người dân ổn định cuộc sống. Sau khi đề án được thông qua, sẽ tạo điều kiện để UBND quận, huyện triển khai, đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồi thường của dự án.
Trước đó vào năm 2021, Sở Xây dựng đã tham mưu cho thành phố ban hành Quyết định 3837/QĐ-UBND ngày 10/11/2021 về Kế hoạch chỉnh trang và phát triển đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn 2021 - 2025 và các năm tiếp theo.
Trong đó đã đặt ra chỉ tiêu di dời 6.500 căn, tập trung 2 nhóm ưu tiên gồm 17 dự án sử dụng vốn ngân sách gồm: 3 dự án thực hiện mục tiêu kép vừa giải quyết nhu cầu thoát nước để chống ngập, vừa di dời nhà trên và ven kênh rạch để chỉnh trang đô thị; 14 dự án đã triển khai các bước chuẩn bị đầu tư 2016-2020.
