Mới đây, UBND quận Tân Phú, TP HCM đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện khu vực TOD dọc tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) theo Nghị quyết 98 của Quốc hội trên địa bàn quận.
Theo đó, UBND quận sẽ tổ chức rà soát khu vực TOD nhằm tổ chức thực hiện khai thác quỹ đất có điều kiện chỉnh trang, phát triển thuộc khu vực xung quanh nhà ga tuyến metro số 2.
TP HCM sắp đấu giá loạt lô đất vàng, đất 'kim cương' dọc theo các tuyến metro. (Ảnh: ST)
Khu đất được đem ra đấu giá là khu đất số I/82A Tây Thạnh có diện tích 26 ha, nằm tiếp giáp hai trục đường Tây Thạnh và Trường Chinh. Theo quy hoạch làm TOD đã được TP HCM duyệt, khu vực này sẽ có chức năng là đất hỗn hợp đầu tư thành khu đô thị nén, đồng thời khai thác thêm không gian ngầm để tối ưu hiệu quả sử dụng đất xung quanh nhà ga tuyến metro số 2.
Về kế hoạch thực hiện, quý I năm nay sẽ hoàn tất việc lập trình và phê duyệt đề cương, tổng dự toán. Từ quý II, quận sẽ lập đồ án điều chỉnh quy hoạch cục bộ và tổ chức thẩm định, dự kiến sẽ trình phê duyệt danh mục thu hồi đất và kế hoạch sử dụng đất trong quý III. Từ quý IV, Sở Tài nguyên và Môi trường TP HCM sẽ tiến hành bồi thường hỗ trợ tái định cư, đấu giá lựa chọn nhà đầu tư và tiến hành xây dựng.
Tương tự, UBND TP Thủ Đức công bố sẽ đấu thầu 3 khu đất phát triển mô hình TOD dọc tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên và tuyến đường Vành đai 3.
Đầu tiên là khu đất diện tích 160 ha, nằm trên khu vực quanh ga Phước Long thuộc phường Trường Thọ và Phước Long A. Khu vực này kết nối với tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên, được quy hoạch chức năng dự kiến là đất hỗn hợp và công trình công cộng.
Thứ hai là khu đất Nông trường Dừa thuộc phường Long Trường, có diện tích 152 ha kết nối với đường Vành đai 3. Khu đất này được quy hoạch là đất hỗn hợp và công trình công cộng.
Khu đất cuối cùng nằm trong nhóm 9 vị trí đã được TP HCM lên kế hoạch phát triển TOD giai đoạn 2025 - 2026. Trong đó, metro số 1 sẽ phát triển TOD quanh ga Phước Long (khu Trường Thọ, TP.Thủ Đức), với diện tích hơn 160 ha. Tại metro số 2, 3 sẽ thực hiện TOD ở các vị trí Tây Thạnh, Trung tâm Triển lãm Tân Bình, khu C30 gần ga Lê Thị Riêng…
Theo kế hoạch của UBND TP HCM, trong 10 năm tới sẽ hoàn thành 355 km đường sắt đô thị và phát triển TOD ở 11 vị trí dọc nhà ga các tuyến metro. Riêng với tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) sẽ thu hồi 3 khu đất gồm: khu đất Trung tâm Triển lãm và Thể dục thể thao quận Tân Bình, diện tích 5,1 ha; khu đất ô số I/82A Tây Thạnh tại quận Tân Phú, diện tích 26 ha; Khu C300, nằm giữa quận 10 và Tân Bình, diện tích gần 41 ha để làm mô hình TOD.
Giai đoạn 2025-2026, TP HCM dự kiến phát triển TOD tại 9 vị trí dọc ba dự án giao thông lớn TP HCM đang triển khai, gồm: Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), số 2 (Bến Thành - Tham Lương) và Vành đai 3. Vị trí TOD có diện tích lớn nhất hơn 389 ha nằm ở xã Xuân Thới Thượng, huyện Hóc Môn, nơi diện tích nhỏ nhất là Trung tâm triển lãm và Thể dục thể thao quận Tân Bình, khoảng 5,1 ha.
Theo số liệu từ Sở Xây dựng, TP HCM ước tính đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Trong đó, khoảng 32.000 ha khu vực đất nông nghiệp, đất trống, 9.000 ha đất công nghiệp, sản xuất, hoặc chuyển đổi chức năng và 23.000 ha đất đô thị cần chuyển đổi, cải tạo để phát triển TOD.
TOD (Transit Oriented Development) là mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng. Mô hình này lấy định hướng phát triển hệ thống giao thông công cộng làm cơ sở cho quy hoạch, phát triển đô thị; lấy đầu mối giao thông làm điểm tập trung dân cư nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, công trình công cộng, góp phần giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.
