Triển lãm Bóng hình em - vần thơ anh: Nghệ thuật cổ điển ‘tái xuất’ trong định dạng đương đại

Triển lãm Bóng hình em - vần thơ anh tại Trung tâm Nghệ thuật Đương đại Vincom (VCCA) đang thu hút sự quan tâm của công chúng yêu nghệ thuật khi giới thiệu hơn 200 tác phẩm hội họa kinh điển thuộc trường phái Tiền Raphael dưới hình thức trình chiếu kỹ thuật số.

Sự phục hưng trong nghệ thuật luôn diễn ra bền bỉ

Trường phái Tiền Raphael một phong trào không quá phổ biến với đại chúng, nhưng lại có ý nghĩa quan trọng trong việc định hình những quan niệm về cái đẹp, tư tưởng và thẩm mỹ hội họa hàn lâm giai đoạn cuối thế kỷ XIX ở châu Âu.

Thời điểm đó, nhiếp ảnh bắt đầu xuất hiện - điều này phần nào hỗ trợ các nghệ sĩ nghiên cứu hình thể và bố cục với độ chính xác cao, từ đó chuyển hóa thành cấu trúc thị giác mang tính cá nhân.

Bám sát dòng chảy của khoa học công nghệ, các họa sĩ trong phong trào Tiền Raphael không tái hiện thế giới theo một cách thuần túy, mà hướng tới việc kiến tạo “chân lý thị giác” thông qua quá trình chọn lọc và diễn giải.

Vì vậy, các tác phẩm trong triển lãm Bóng hình em - vần thơ anh không chỉ phản ánh một giai đoạn đặc biệt của lịch sử nghệ thuật, mà còn cho thấy phong cách cá nhân của mỗi nghệ sĩ, cách họ diễn giải hiện thực theo những góc nhìn khác nhau.

Theo giám tuyển Đỗ Tường Linh, các nghệ sĩ Tiền Raphael nhắc nhở chúng ta rằng sự phục hưng chưa bao giờ chỉ là hoài niệm đơn thuần. Nghệ thuật của họ sinh ra từ công nghiệp hiện đại, với trung gian là nhiếp ảnh và được định hình bởi sự mở rộng của bảo tàng cùng thị trường mới. Họ kiến tạo một quá khứ trung cổ bằng phương tiện hiện đại; tìm kiếm sự chân thành bằng những phương thức đầy tính tạo tác; theo đuổi chân lý trong khi vẫn thương thảo với những cấu trúc quyền lực và giới tính cố hữu trong hành vi nhìn.

“Bóng hình em - vần thơ anh mời gọi người xem bước vào nghịch lý đó để cùng chiêm nghiệm: Nghệ sĩ dịch chuyển lịch sử qua thời gian như thế nào, hình ảnh điều phối khát vọng và lòng sùng kính ra sao và tính chủ thể nữ xuất hiện - đôi khi bị giới hạn, đôi khi lại được trao quyền - trong khung hình bằng cách nào. Lần theo những bề mặt rực rỡ sắc màu và những xung lực khuất bóng, triển lãm cho thấy trường phái Tiền Raphael không phải là một chương đã đóng lại của nghệ thuật Victoria, mà là một suy tư bền bỉ: ta nhìn như thế nào, bóng hình ai được quan sát, ngắm nhìn và tiếng nói của ai được cất lên thành các vần thơ?”, giám tuyển Đỗ Tường Linh chia sẻ.

Công nghệ chuyển hóa môi trường trải nghiệm

Một trong những điểm đáng chú ý của triển lãm “Bóng hình em - vần thơ anh” là cách tổ chức không gian mang tính dẫn dắt rõ nét. Thay vì bố trí theo lối trưng bày truyền thống, các tác phẩm được sắp đặt trong một không gian mở, tạo nên sự kết nối liên tục giữa các lớp hình ảnh, ánh sáng và âm thanh.

Hệ thống ánh sáng được điều tiết hợp lý, tập trung làm nổi bật nội dung tác phẩm, đồng thời tạo chiều sâu cho không gian thưởng lãm.

Trong cấu trúc đó, người xem tiếp nhận tác phẩm đặt trong một môi trường cảm thụ có định hướng, giúp quá trình tiếp cận nghệ thuật trở nên mạch lạc và có chiều sâu hơn.

Sự kết hợp giữa ánh sáng, âm nhạc và hình ảnh giúp không gian triển lãm vượt ra khỏi khuôn khổ trưng bày truyền thống, chuyển hóa thành một môi trường trải nghiệm, nơi người xem có thể đắm mình trong thế giới nghệ thuật cổ điển qua lăng kính công nghệ hiện đại. Mỗi bức tranh không còn tồn tại như một đối tượng tĩnh, mà trở thành một “điểm nhấn” trong hành trình thưởng lãm, buộc người xem dừng lại quan sát và suy ngẫm.

Chia sẻ với Nhà báo và Công luận, đại diện VCCA cho biết, đơn vị tổ chức các triển lãm kỹ thuật số với mong muốn mở rộng khả năng tiếp cận nghệ thuật hàn lâm tới công chúng. Phần lớn các kiệt tác thế giới hiện được lưu giữ nghiêm ngặt trong bảo tàng hoặc bộ sưu tập tư nhân, khiến việc tiếp cận trực tiếp trở nên hạn chế; trong bối cảnh đó, các hình thức “tái sản xuất” đóng vai trò quan trọng trong việc phổ cập tri thức nghệ thuật.

Từ năm 2017, chuỗi triển lãm kỹ thuật số của VCCA có thể được xem như một nỗ lực “tái sản xuất” trong định dạng đương đại, thông qua công nghệ trình chiếu và trải nghiệm không gian, nhằm đưa các tác phẩm kinh điển đến gần hơn với công chúng Việt.

Vì vậy, các yếu tố như công nghệ trình chiếu hay âm nhạc trong không gian không chỉ mang tính hỗ trợ hay giải trí, mà còn là phương tiện trung gian giúp chuyển tải những giá trị hàn lâm theo cách trực quan, sinh động và dễ tiếp cận hơn.