Sáng 27/7, tại Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La tổ chức khai mạc triển lãm chuyên đề “Cuộc vượt ngục năm 1943”. Đây là một trong những hoạt động nổi bật thuộc chuỗi sự kiện “Về nguồn” năm 2026, được tổ chức nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026).
Dự lễ khai mạc có ông Hoàng Văn Nghiệm, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La; ông Lò Minh Hùng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; ông Nguyễn Đình Việt, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La; lãnh đạo các ban, sở, ngành, thân nhân các gia đình liệt sĩ cùng đông đảo nhân dân.
Triển lãm giới thiệu hơn 100 hình ảnh, tư liệu và hiện vật tiêu biểu, tái hiện một dấu mốc quan trọng trong phong trào đấu tranh cách mạng tại Nhà tù Sơn La dưới thời thực dân Pháp.
Nội dung trưng bày được bố cục thành ba phần, gồm: sự hiện diện của thực dân Pháp tại Sơn La; hoạt động của Chi bộ Nhà tù Sơn La và cuộc vượt ngục năm 1943; hành trình tiếp tục hoạt động cách mạng của các chiến sĩ sau khi thoát khỏi nhà tù.
Thông qua hệ thống hình ảnh, tư liệu và hiện vật, công chúng có điều kiện hiểu rõ hơn về chế độ giam cầm hà khắc của thực dân Pháp cũng như tinh thần đấu tranh bất khuất của các chiến sĩ cộng sản tại Nhà tù Sơn La. Trong hoàn cảnh bị đày ải, thiếu thốn và thường xuyên đối mặt với sự đàn áp, các chiến sĩ cách mạng vẫn giữ vững ý chí, biến nhà tù thành trường học cách mạng, xây dựng tổ chức Đảng và tìm cách trở về với phong trào đấu tranh bên ngoài.
Điểm nhấn của triển lãm là những tư liệu tái hiện cuộc vượt ngục thành công năm 1943. Sự kiện không chỉ cho thấy bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng tự do của những người cộng sản mà còn khẳng định vai trò lãnh đạo của Chi bộ Nhà tù Sơn La cùng sự đoàn kết, phối hợp chặt chẽ giữa các chiến sĩ cách mạng.
Phát biểu tại lễ khai mạc, bà Hoàng Thị Đôi, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La, cho biết cuộc vượt ngục năm 1943 là sự kiện đặc biệt trong lịch sử Nhà tù Sơn La, gắn với sự mưu trí, dũng cảm của các chiến sĩ cộng sản Nguyễn Lương Bằng, Lưu Đức Hiểu, Nguyễn Văn Trân và Trần Đăng Ninh.
Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Nhà tù Sơn La và với sự giúp đỡ trực tiếp của đồng chí Lò Văn Giá, kế hoạch vượt ngục đã được tổ chức thành công. Sự kiện thể hiện ý chí vượt lên gông cùm, xiềng xích của những người cộng sản, đồng thời cho thấy tình đoàn kết giữa các chiến sĩ cách mạng với đồng bào các dân tộc Sơn La.
Sau khi trở về với phong trào cách mạng, các chiến sĩ tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách, đóng góp quan trọng vào quá trình chuẩn bị lực lượng, tiến tới Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945.
Triển lãm không chỉ cung cấp những tư liệu có giá trị về cuộc vượt ngục năm 1943 mà còn góp phần làm rõ vai trò của Chi bộ Nhà tù Sơn La trong việc tổ chức, lãnh đạo các chiến sĩ đấu tranh ngay trong chốn lao tù.
Thành công của cuộc vượt ngục là kết quả của bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần đoàn kết và niềm tin vững chắc vào thắng lợi của cách mạng. Đây cũng là minh chứng sinh động cho sự chở che, đùm bọc của đồng bào các dân tộc Sơn La đối với những người chiến sĩ cộng sản.
Thông qua triển lãm, Ban tổ chức mong muốn tiếp tục lan tỏa giá trị lịch sử của Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La; khơi dậy niềm tự hào dân tộc, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước và nâng cao trách nhiệm bảo tồn, phát huy các di sản cách mạng.
Đối với thế hệ trẻ, những hình ảnh, tư liệu và câu chuyện tại triển lãm là bài học trực quan về lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng, tinh thần vượt khó và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.
Theo kế hoạch, chuỗi sự kiện “Về nguồn” năm 2026 diễn ra từ ngày 26 đến 30/7 với nhiều hoạt động tri ân như dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, thắp nến tri ân và tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng.
