Trung Quốc và Nga tăng nỗ lực, thách thức sự thống trị của đồng USD

(CLO) Những nỗ lực của Trung Quốc và Nga nhằm xóa bỏ sự thống trị của đồng USD trong thanh toán toàn cầu đã trở nên cấp bách trong bối cảnh cuộc chiến Ukraine vẫn đang tiếp tục và sự căng thẳng trong quan hệ Trung Quốc - Đài Loan.

Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi tháng 6 đã quảng cáo về kế hoạch tạo ra một loại tiền dự trữ quốc tế mới dựa trên một rổ tiền tệ của các thành viên BRICS là Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.

trung quoc va nga tang no luc thach thuc su thong tri cua dong usd hinh 1

Nga và Trung Quốc đã thực hiện các bước khác để tạo nền tảng cho một hệ thống thanh toán thay thế. Ảnh: MFA.

Tạo ra một giải pháp thay thế cho hệ thống thanh toán toàn cầu dựa trên đồng USD sẽ cho phép Moscow và Bắc Kinh né tránh các lệnh trừng phạt kinh tế - một vũ khí tài chính mà quyền hạn và giới hạn của nó đã trở nên rõ ràng trong phản ứng của các quốc gia phương Tây đối với cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine.

Đề xuất mà ông Putin đưa ra đó là một phiên bản BRICS có quyền rút vốn đặc biệt của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (SDR) - một tài sản dự trữ mà các thành viên IMF có thể khai thác trong thời kỳ khủng hoảng tiền mặt.

Giá trị của SDR được gắn với một rổ gồm năm loại tiền tệ: USD, EUR, đồng nhân dân tệ, bảng Anh và đồng yên Nhật.

SDRs không phải là một loại tiền tệ cụ thể như đồng USD, đồng Yên của Nhật hay đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc,… mà SDRs được biết đến như một dạng tài sản dự trữ của quốc gia thành viên, một đơn vị quy đổi. Với SDRs, quốc gia thành viên có thể bổ sung trực tiếp vào dự trữ ngoại hối nhà nước, cho các quốc gia thành viên khác vay hoặc đổi lấy “ngoại tệ tự do sử dụng” phục vụ nhu cầu dự trữ ngoại hối nhà nước của mình.

Do các lệnh trừng phạt quốc tế sau vụ tấn công Ukraine, Nga đã chứng kiến nhiều ngân hàng của mình bị loại khỏi hệ thống nhắn tin thanh toán toàn cầu SWIFT và mất quyền truy cập vào tài sản của ngân hàng trung ương được gửi ở nước ngoài. Đối với Nga, đồng tiền dự trữ dựa trên khối BRICS sẽ cung cấp một công cụ mới để mở rộng giao dịch bằng các loại tiền tệ khác với đồng USD.

Một quan chức Nhật Bản tham gia vào chính sách tiền tệ cho biết sáng kiến này không có cơ hội gây ra mối đe dọa đối với cơ sở tiền tệ do IMF dẫn đầu.

Quan chức này cho biết: “Các đồng tiền BRICS yếu về tính ổn định, tính thanh khoản và khả năng duy trì giá trị. Chẳng hạn như đồng tiền điện tử của Facebook, hay đồng libra, đã không thể phát triển vì những vấn đề đó.”

Tuy nhiên, Nga và Trung Quốc đã thực hiện các bước khác để tạo nền tảng cho một hệ thống thanh toán thay thế.

Năm 2015, Trung Quốc đã tạo ra Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới, hay còn gọi là CIPS, nhằm cung cấp một giải pháp thay thế cho SWIFT. Tổng số ngân hàng tham gia tính đến tháng 6 năm nay là 1.341, bao gồm các ngân hàng hàng đầu của Nhật Bản cũng như Deutsche Bank và JPMorgan Chase.

Theo SWIFT, tỷ trọng nhân dân tệ của Trung Quốc do các tổ chức nước ngoài nắm giữ hiện ở mức 2,17% trong tháng 6, tăng 0,4 điểm so với hai năm trước đó. Con số này vẫn thấp hơn nhiều so với 41,16% của USD và 35,55% của EUR. Nhưng thị phần của nó đã đạt mức kỷ lục 3,2% trong tháng 1, và có thời điểm đã vượt qua đồng yên để giành vị trí thứ 4 sau đồng bảng Anh.

Các nhà đầu tư nước ngoài đang tăng nắm giữ trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ và các công ty liên kết với công ty năng lượng nhà nước Nga Gazprom đang chuyển từ đồng USD sang đồng nhân dân tệ cho một phần thanh toán của họ, điều này đã giúp củng cố vị thế của nhân dân tệ.

Bà Rie Nakada tại Viện Nghiên cứu Daiwa cho biết: “Các biện pháp trừng phạt đối với Nga đã khiến Trung Quốc nhận thức được sự cần thiết phải bảo vệ mình khỏi các lệnh trừng phạt tài chính có thể xảy ra trong tương lai”. Bà Nakada cho biết nhiều tổ chức sẽ xem xét tham gia vào các mạng lưới thanh toán bằng đồng nhân dân tệ tăng đột biến do sự kiểm soát vốn của Bắc Kinh.

Người ta cũng chú ý đến số phận của các SDR của Nga, trị giá khoảng 24 tỷ USD. IMF đã phân phối số tiền SDR trị giá kỷ lục 650 tỷ USD cho các thành viên để ứng phó với đại dịch. Do đó, SDR của Nga cũng tăng lên.

Nhưng để Moscow thực hiện SDR, cần phải có sự đồng ý của một trong năm ngân hàng trung ương phát hành các loại tiền tệ USD, EUR, yên nhât, nhân dân tệ và bảng Anh. Trong khi con đường đó bị chặn lại với Mỹ, Anh, EU và Nhật Bản, Trung Quốc có thể đồng ý trao đổi với Nga bằng đồng nhân dân tệ.

Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc khó có thể mạo hiểm với phản ứng dữ dội của quốc tế để viện trợ cho Nga. Tuy nhiên, Robert Kahn của Eurasia Group nói rằng thế giới cần chú ý đến mối quan hệ tài chính giữa Nga và Trung Quốc đang phát triển như thế nào.

Masaya Sakuragawa, giáo sư kinh tế tại Đại học Keio của Nhật Bản cho biết “Nhìn lại lịch sử, trật tự tiền tệ có xu hướng thay đổi sau một cuộc chiến tranh lớn”.

Sakuragawa nói, đồng USD đã thiết lập vị thế tiền tệ toàn cầu của mình khi Mỹ cung cấp hỗ trợ cho châu Âu bị tàn phá bởi chiến tranh thông qua Kế hoạch Marshall sau Thế chiến thứ hai. Tương tự, Trung Quốc cũng rất có thể nâng cao vị thế của đồng nhân dân tệ bằng cách cung cấp hỗ trợ cho Nga sau khi chiến tranh Ukraine kết thúc.

Huy Hoàng (Theo Asia Nikkei)

Xem thêm

Thu hút FDI không phải để có thêm nhà máy, mà để Việt Nam giàu lên thực sự

Nghị quyết 10 thể hiện tư duy đột phá về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

(CLO) Nghị quyết 10-NQ/TW cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo GS.TS Trần Thọ Đạt, mục tiêu của Việt Nam không còn là thu hút thật nhiều vốn FDI, mà là tận dụng dòng vốn này để nâng cao năng lực công nghệ, phát triển doanh nghiệp nội địa và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Khi nhiệt độ tăng cao trở thành bài toán kinh tế của Ấn Độ

Khi nhiệt độ tăng cao trở thành bài toán kinh tế của Ấn Độ

(CLO) Từ các công trường xây dựng đến nhà máy sản xuất, tác động của sóng nhiệt đang lan rộng khắp nền kinh tế Ấn Độ. Giới chuyên gia cảnh báo rằng nhiệt độ ngày càng tăng có thể trở thành một trong những lực cản lớn nhất đối với năng suất và tăng trưởng trong những năm tới.

Ngân hàng Thế giới: Xung đột Iran đang phủ bóng đen lên kinh tế thế giới

Ngân hàng Thế giới: Xung đột Iran đang phủ bóng đen lên kinh tế thế giới

(CLO) Cuộc chiến tại Trung Đông đang tạo ra những tác động vượt xa phạm vi khu vực, buộc Ngân hàng Thế giới (WB) phải hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu và cảnh báo về nguy cơ một cú sốc nguồn cung có thể kéo kinh tế thế giới vào giai đoạn tăng trưởng yếu nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Lào Cai duy trì đà tăng trưởng tích cực trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội

Lào Cai duy trì đà tăng trưởng tích cực trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội

(CLO) Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lào Cai duy trì đà tăng trưởng tích cực trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ với GRDP đạt trên 5.200 tỷ đồng, công nghiệp phục hồi mạnh mẽ với giá trị sản xuất đạt 34.413 tỷ đồng, trong khi hơn 17.000 lao động được giải quyết việc làm, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và tạo nền tảng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Sắp vận hành sàn tài sản mã hóa, Việt Nam còn “khoảng trống” về chứng chỉ hành nghề

Sắp vận hành sàn tài sản mã hóa, Việt Nam còn “khoảng trống” về chứng chỉ hành nghề

(NB&CL) Việt Nam đang hoàn thiện những bước cuối cùng để đưa thị trường tài sản số vào khuôn khổ quản lý chính thức. Trong quá trình này, kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước cho thấy ba yếu tố then chốt cần được xây dựng đồng bộ là pháp lý, chuẩn hóa hành nghề và quy tắc đạo đức.

Châu Á ở tuyến đầu cơn bão năng lượng toàn cầu

Châu Á ở tuyến đầu cơn bão năng lượng toàn cầu

(CLO) Gián đoạn tại eo biển Hormuz đang đẩy châu Á vào vị trí dễ tổn thương nhất trước cú sốc năng lượng mới từ Trung Đông, theo cảnh báo của cựu Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Nobuo Tanaka.

Vẫn còn nhiều thách thức đối với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Vẫn còn nhiều thách thức đối với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

(CLO) Việt Nam đã cơ bản đáp ứng nhu cầu điện và năng lượng cho phát triển kinh tế trong giai đoạn vừa qua. Tuy nhiên, ngành năng lượng vẫn còn không ít hạn chế khi các nguồn cung trong nước ngày càng khó đáp ứng nhu cầu tăng cao, buộc Việt Nam phải gia tăng nhập khẩu năng lượng sơ cấp. Điều này đặt ra nhiều thách thức đối với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong những năm tới.

Dư nợ đạt 828 nghìn tỷ đồng, tín dụng xanh tăng tốc

Dư nợ đạt 828 nghìn tỷ đồng, tín dụng xanh tăng tốc

(CLO) Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, NHNN đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách Nhà nước đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vay vốn tại ngân hàng thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG.

Doanh nghiệp ngoại đồng loạt rút lui, kinh tế Cuba thêm áp lực

Doanh nghiệp ngoại đồng loạt rút lui, kinh tế Cuba thêm áp lực

(CLO) Làn sóng doanh nghiệp nước ngoài thu hẹp hoạt động hoặc rút khỏi Cuba đang tạo thêm sức ép đối với nền kinh tế vốn đã chìm trong khủng hoảng kéo dài, làm dấy lên lo ngại về khả năng thu hút đầu tư và phục hồi tăng trưởng của quốc đảo Caribe này.

Dự trữ dầu cạn dần, rủi ro với kinh tế toàn cầu gia tăng

Dự trữ dầu cạn dần, rủi ro với kinh tế toàn cầu gia tăng

(CLO) Lượng dầu dự trữ toàn cầu đang giảm xuống mức lo ngại trong khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn, làm dấy lên nguy cơ một đợt tăng giá dầu mới với tác động lan rộng đến lạm phát, thị trường tài chính và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Iran chìm trong cơn bão giá lớn nhất 80 năm

Iran chìm trong cơn bão giá lớn nhất 80 năm

(CLO) Với mức lạm phát 77,2%, cao nhất kể từ năm 1942, Iran đang trải qua cơn bão giá nghiêm trọng nhất trong hơn 80 năm. Từ các khu chợ ở Tehran đến những cửa hàng tạp hóa nhỏ, sức mua suy giảm, phí sinh hoạt leo thang và niềm tin vào triển vọng kinh tế ngày càng bị bào mòn.

Cỡ chữ bài viết: