Trung Quốc và Nga tăng nỗ lực, thách thức sự thống trị của đồng USD

Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi tháng 6 đã quảng cáo về kế hoạch tạo ra một loại tiền dự trữ quốc tế mới dựa trên một rổ tiền tệ của các thành viên BRICS là Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.

trung quoc va nga tang no luc thach thuc su thong tri cua dong usd hinh 1

Nga và Trung Quốc đã thực hiện các bước khác để tạo nền tảng cho một hệ thống thanh toán thay thế. Ảnh: MFA.

Tạo ra một giải pháp thay thế cho hệ thống thanh toán toàn cầu dựa trên đồng USD sẽ cho phép Moscow và Bắc Kinh né tránh các lệnh trừng phạt kinh tế - một vũ khí tài chính mà quyền hạn và giới hạn của nó đã trở nên rõ ràng trong phản ứng của các quốc gia phương Tây đối với cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine.

Đề xuất mà ông Putin đưa ra đó là một phiên bản BRICS có quyền rút vốn đặc biệt của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (SDR) - một tài sản dự trữ mà các thành viên IMF có thể khai thác trong thời kỳ khủng hoảng tiền mặt.

Giá trị của SDR được gắn với một rổ gồm năm loại tiền tệ: USD, EUR, đồng nhân dân tệ, bảng Anh và đồng yên Nhật.

SDRs không phải là một loại tiền tệ cụ thể như đồng USD, đồng Yên của Nhật hay đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc,… mà SDRs được biết đến như một dạng tài sản dự trữ của quốc gia thành viên, một đơn vị quy đổi. Với SDRs, quốc gia thành viên có thể bổ sung trực tiếp vào dự trữ ngoại hối nhà nước, cho các quốc gia thành viên khác vay hoặc đổi lấy “ngoại tệ tự do sử dụng” phục vụ nhu cầu dự trữ ngoại hối nhà nước của mình.

Do các lệnh trừng phạt quốc tế sau vụ tấn công Ukraine, Nga đã chứng kiến nhiều ngân hàng của mình bị loại khỏi hệ thống nhắn tin thanh toán toàn cầu SWIFT và mất quyền truy cập vào tài sản của ngân hàng trung ương được gửi ở nước ngoài. Đối với Nga, đồng tiền dự trữ dựa trên khối BRICS sẽ cung cấp một công cụ mới để mở rộng giao dịch bằng các loại tiền tệ khác với đồng USD.

Một quan chức Nhật Bản tham gia vào chính sách tiền tệ cho biết sáng kiến này không có cơ hội gây ra mối đe dọa đối với cơ sở tiền tệ do IMF dẫn đầu.

Quan chức này cho biết: “Các đồng tiền BRICS yếu về tính ổn định, tính thanh khoản và khả năng duy trì giá trị. Chẳng hạn như đồng tiền điện tử của Facebook, hay đồng libra, đã không thể phát triển vì những vấn đề đó.”

Tuy nhiên, Nga và Trung Quốc đã thực hiện các bước khác để tạo nền tảng cho một hệ thống thanh toán thay thế.

Năm 2015, Trung Quốc đã tạo ra Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới, hay còn gọi là CIPS, nhằm cung cấp một giải pháp thay thế cho SWIFT. Tổng số ngân hàng tham gia tính đến tháng 6 năm nay là 1.341, bao gồm các ngân hàng hàng đầu của Nhật Bản cũng như Deutsche Bank và JPMorgan Chase.

Theo SWIFT, tỷ trọng nhân dân tệ của Trung Quốc do các tổ chức nước ngoài nắm giữ hiện ở mức 2,17% trong tháng 6, tăng 0,4 điểm so với hai năm trước đó. Con số này vẫn thấp hơn nhiều so với 41,16% của USD và 35,55% của EUR. Nhưng thị phần của nó đã đạt mức kỷ lục 3,2% trong tháng 1, và có thời điểm đã vượt qua đồng yên để giành vị trí thứ 4 sau đồng bảng Anh.

Các nhà đầu tư nước ngoài đang tăng nắm giữ trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ và các công ty liên kết với công ty năng lượng nhà nước Nga Gazprom đang chuyển từ đồng USD sang đồng nhân dân tệ cho một phần thanh toán của họ, điều này đã giúp củng cố vị thế của nhân dân tệ.

Bà Rie Nakada tại Viện Nghiên cứu Daiwa cho biết: “Các biện pháp trừng phạt đối với Nga đã khiến Trung Quốc nhận thức được sự cần thiết phải bảo vệ mình khỏi các lệnh trừng phạt tài chính có thể xảy ra trong tương lai”. Bà Nakada cho biết nhiều tổ chức sẽ xem xét tham gia vào các mạng lưới thanh toán bằng đồng nhân dân tệ tăng đột biến do sự kiểm soát vốn của Bắc Kinh.

Người ta cũng chú ý đến số phận của các SDR của Nga, trị giá khoảng 24 tỷ USD. IMF đã phân phối số tiền SDR trị giá kỷ lục 650 tỷ USD cho các thành viên để ứng phó với đại dịch. Do đó, SDR của Nga cũng tăng lên.

Nhưng để Moscow thực hiện SDR, cần phải có sự đồng ý của một trong năm ngân hàng trung ương phát hành các loại tiền tệ USD, EUR, yên nhât, nhân dân tệ và bảng Anh. Trong khi con đường đó bị chặn lại với Mỹ, Anh, EU và Nhật Bản, Trung Quốc có thể đồng ý trao đổi với Nga bằng đồng nhân dân tệ.

Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc khó có thể mạo hiểm với phản ứng dữ dội của quốc tế để viện trợ cho Nga. Tuy nhiên, Robert Kahn của Eurasia Group nói rằng thế giới cần chú ý đến mối quan hệ tài chính giữa Nga và Trung Quốc đang phát triển như thế nào.

Masaya Sakuragawa, giáo sư kinh tế tại Đại học Keio của Nhật Bản cho biết “Nhìn lại lịch sử, trật tự tiền tệ có xu hướng thay đổi sau một cuộc chiến tranh lớn”.

Sakuragawa nói, đồng USD đã thiết lập vị thế tiền tệ toàn cầu của mình khi Mỹ cung cấp hỗ trợ cho châu Âu bị tàn phá bởi chiến tranh thông qua Kế hoạch Marshall sau Thế chiến thứ hai. Tương tự, Trung Quốc cũng rất có thể nâng cao vị thế của đồng nhân dân tệ bằng cách cung cấp hỗ trợ cho Nga sau khi chiến tranh Ukraine kết thúc.

Huy Hoàng (Theo Asia Nikkei)

Xem thêm

OECD ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong cải cách thuế

OECD ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong cải cách thuế

(CLO) Ngày 11/9, tại thủ đô Paris (Cộng hòa Pháp), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có buổi làm việc với Tổng Thư ký Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) Mathias Cormann, trao đổi về định hướng hợp tác trong thời gian tới, trong đó tập trung vào các lĩnh vực tài chính công, thuế, đầu tư, tài chính xanh và cải cách thể chế

EU dựng thêm loạt 'rào chắn', hàng Việt đứng trước 'bài kiểm tra' mới

EU dựng thêm loạt 'rào chắn', hàng Việt đứng trước 'bài kiểm tra' mới

(CLO) EU tiếp tục nâng chuẩn đối với hàng hóa nhập khẩu, từ phát thải carbon, bao bì đến truy xuất nguồn gốc và phòng vệ thương mại. Trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này vẫn tăng trưởng tích cực, các quy định mới đang đặt doanh nghiệp trước “bài kiểm tra” về năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh và khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh.

Tiền mã hóa – lối thoát của Iran giữa vòng vây trừng phạt

Tiền mã hóa – lối thoát của Iran giữa vòng vây trừng phạt

(CLO) Iran đang chuyển hướng sang sử dụng tiền mã hóa để duy trì dòng chảy thương mại trong bối cảnh xung đột và chịu sức ép phong tỏa từ Mỹ, đồng thời nới lỏng một số biện pháp kiểm soát ngoại tệ nghiêm ngặt nhằm đối phó với các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt.

Việt Nam - Liên bang Nga thúc đẩy hợp tác tài chính, mở thêm dư địa cho doanh nghiệp

Việt Nam - Liên bang Nga thúc đẩy hợp tác tài chính, mở thêm dư địa cho doanh nghiệp

(CLO) Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chiều 8/9 (giờ địa phương), tại Trụ sở Bộ Tài chính Liên bang Nga, Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn đã có buổi làm việc song phương với Bộ trưởng Tài chính Liên bang Nga Anton Germanovich Siluanov.

Pin lưu trữ: Giải pháp mới giảm áp lực cho lưới điện công nghiệp

Pin lưu trữ: Giải pháp mới giảm áp lực cho lưới điện công nghiệp

(CLO) Việc EVNNPC đưa các hệ thống BESS đầu tiên vào vận hành tại trạm biến áp 110 kV đánh dấu bước thử nghiệm công nghệ lưu trữ trên lưới điện phân phối. Giải pháp này được kỳ vọng hỗ trợ điều tiết phụ tải, giảm nguy cơ quá tải cục bộ tại những khu vực có nhu cầu điện công nghiệp lớn.

Việt Nam – EU: Cam kết hai chiều để nâng chất dòng vốn

Việt Nam – EU: Cam kết hai chiều để nâng chất dòng vốn

(CLO) Vượt qua quy mô hơn 33 tỷ USD hiện hữu, hợp tác đầu tư Việt Nam – EU đang bước vào giai đoạn nâng tầm về chiều sâu công nghệ. Tại tọa đàm sáng 8/9 do Bộ Tài chính tổ chức, hai bên khẳng định Nghị quyết 10-NQ/TW là đòn bẩy cải cách ưu đãi, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và kết nối doanh nghiệp châu Âu với chuỗi giá trị trong nước.

Đà Nẵng thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp

Đà Nẵng thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp

(CLO) Mở rộng dư địa phát triển lên vùng trời, Đà Nẵng đặt mục tiêu xây dựng hoàn chỉnh hệ sinh thái thử nghiệm, sản xuất và ứng dụng phương tiện bay tầm thấp (UAV) đến năm 2030. Nội dung Đề án vừa được đưa ra thảo luận tại hội thảo do UBND thành phố tổ chức sáng nay (8/9).

Biến năng lượng lãng phí thành 'nguồn tài nguyên' cho tăng trưởng

Biến năng lượng lãng phí thành 'nguồn tài nguyên' cho tăng trưởng

(CLO) Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, việc mở rộng nguồn cung không phải là lời giải duy nhất. Giảm lãng phí, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng đang mở ra một “nguồn tài nguyên” mới cho doanh nghiệp, vừa tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh, vừa góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải.

Khi cả thế giới 'ôm' USD quá chặt

Khi cả thế giới 'ôm' USD quá chặt

(CLO) Các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm trên toàn cầu đang “ôm” lượng lớn tài sản Mỹ nhưng lại giảm mức phòng ngừa rủi ro trước khả năng đồng USD suy yếu. Nếu tâm lý thị trường đảo chiều, việc đồng loạt tăng cường phòng vệ có thể tạo áp lực bán lớn lên đồng bạc xanh.

Lũ quét gây thiệt hại nặng nề, Nepal chật vật tìm nguồn lực phục hồi

Lũ quét gây thiệt hại nặng nề, Nepal chật vật tìm nguồn lực phục hồi

(CLO) Trận lũ quét thảm khốc gần đây đã gây thiệt hại khoảng 5 tỷ USD cho Nepal, tương đương một phần mười tổng sản lượng kinh tế hằng năm. Con số này đang tạo thêm áp lực lớn lên nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào kiều hối và vẫn chưa hoàn toàn vượt qua những tổn thất từ trận động đất năm 2015.

Cỡ chữ bài viết: