Mối quan hệ ASEAN – Nga còn nhiều dư địa để phát triển
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, năm 2026 đánh dấu 35 năm quan hệ Nga - ASEAN. Vừa qua, Hội nghị Cấp cao Nga - ASEAN tại Kazan đã thông qua Kế hoạch hành động toàn diện Nga - ASEAN giai đoạn 2026-2030, tạo nền tảng quan trọng để đưa quan hệ Đối tác chiến lược đi vào chiều sâu và thực chất hơn.
Thương mại Nga - ASEAN đã tăng gần 58% trong thập kỷ qua, đạt khoảng 21 tỷ USD năm 2025. Đây là kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều dư địa để phát triển. Điều quan trọng hiện nay là chuyển các định hướng hợp tác thành những dự án cụ thể, dòng thương mại và đầu tư thực chất, với kết quả có thể đo lường được.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Trong đó, giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10%/năm trở lên, đồng thời duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn.
Để thực hiện mục tiêu đó, Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và kinh tế tư nhân; đồng thời đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng chiến lược và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Năm 2025, quy mô nền kinh tế Việt Nam đạt khoảng 514 tỷ USD, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa vượt 930 tỷ USD.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng khu vực, là điểm đến của nhiều tập đoàn quốc tế trong các lĩnh vực công nghệ, điện tử, công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng, logistics và dịch vụ.
5 định hướng hợp tác trọng tâm ASEAN - Nga
Trong quan hệ Nga - ASEAN, Việt Nam có vị trí đặc biệt: kim ngạch thương mại với Nga đạt khoảng 4,77 tỷ USD năm 2025, tương đương khoảng 1/4 thương mại Nga - ASEAN; đồng thời là nước ASEAN đầu tiên ký FTA với Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU).
Với mạng lưới FTA rộng lớn, Việt Nam có thể trở thành cầu nối để doanh nghiệp Nga tiếp cận thị trường ASEAN và các thị trường quốc tế, trong khi vùng Viễn Đông của Nga có thể mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam và ASEAN tiếp cận thị trường Nga và không gian kinh tế Á - Âu.
Bộ trưởng đề xuất 5 định hướng trọng tâm: Thứ nhất, phát triển các chuỗi cung ứng mới và tăng cường kết nối thương mại-đầu tư. Nga có thế mạnh về năng lượng, nguyên liệu, nông nghiệp, công nghiệp và khoa học-công nghệ; ASEAN có thị trường gần 700 triệu dân, lực lượng lao động trẻ và mạng lưới sản xuất năng động.
Hai bên cần chuyển mạnh từ thương mại đơn thuần sang cùng đầu tư, sản xuất và tham gia chuỗi giá trị.
Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò cầu nối và khuyến khích doanh nghiệp Nga đầu tư vào các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, năng lượng, logistics và nông nghiệp công nghệ cao, không chỉ phục vụ thị trường Việt Nam mà còn hướng tới ASEAN và các thị trường quốc tế.
Thứ hai, tạo bước đột phá về giao thông và logistics. Khoảng cách địa lý vẫn là một rào cản đối với thương mại Nga-ASEAN. Hai bên cần tăng cường kết nối vận tải biển giữa Vladivostok, vùng Viễn Đông với Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, đồng thời gắn kết với các tuyến đường sắt và hành lang vận tải Á-Âu.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị nghiên cứu hình thành hành lang logistics Viễn Đông -Việt Nam-ASEAN, kết nối vận tải biển, cảng, kho lạnh, trung tâm phân phối và các chuỗi sản xuất. Qua đó, có thể hình thành những chuỗi giá trị mới về thủy sản, nông nghiệp, thực phẩm, nguyên liệu và hàng tiêu dùng.
Thứ ba, đưa khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và AI trở thành động lực hợp tác mới. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh đây là lĩnh vực có tiềm năng rất lớn, Việt Nam đang thúc đẩy AI, dữ liệu lớn, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, bán dẫn, tự động hóa, tài chính số và logistics thông minh; trong khi Nga có nền tảng khoa học-công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, còn ASEAN là một trong những thị trường số phát triển nhanh.
Việt Nam đề nghị các bên thúc đẩy các chương trình hợp tác về AI, an ninh mạng, công nghệ tài chính (fintech), y tế số, giáo dục số, trung tâm dữ liệu và sản xuất thông minh, hướng tới nghiên cứu chung, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và thương mại hóa sản phẩm.
Thứ tư, tăng cường hợp tác năng lượng, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đánh giá nhu cầu về năng lượng của ASEAN tiếp tục tăng, trong khi yêu cầu chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải ngày càng cao.
Việt Nam đang thúc đẩy năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, hạ tầng điện hiện đại và kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Với thế mạnh của Nga về năng lượng và khoa học-công nghệ, đây có thể trở thành một trụ cột quan trọng của hợp tác Nga-ASEAN trong giai đoạn tới.
Thứ năm, mở rộng hợp tác về tài chính, đầu tư, du lịch và giao lưu nhân dân. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Việt Nam đang nghiên cứu phát triển các khu thương mại tự do gắn với cảng biển, logistics, công nghiệp và dịch vụ; đồng thời xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Đà Nẵng.
Đây là những không gian mới để thu hút các định chế tài chính, quỹ đầu tư và dòng vốn quốc tế. Ông bày tỏ mong muốn các nhà đầu tư và định chế tài chính Nga quan tâm, nghiên cứu các cơ hội này.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục thúc đẩy kết nối hàng không, du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tạo nền tảng thuận lợi để tăng cường kết nối du lịch giữa Nga, Việt Nam và ASEAN.
Bộ trưởng mong muốn quan hệ Nga - ASEAN trở nên thực chất hơn, cân bằng hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn cho doanh nghiệp và người dân hai bên; thương mại tăng trưởng vững chắc và đa dạng hơn; hình thành các chuỗi cung ứng, dự án đầu tư và hành lang logistics tiêu biểu; mở rộng hợp tác trong kinh tế số, tài chính và năng lượng sạch.
Điều quan trọng nhất là biến Kế hoạch hành động Nga - ASEAN 2026-2030 thành những dự án cụ thể, có địa chỉ, có đối tác và có thể đo lường kết quả.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định Việt Nam luôn coi Nga là đối tác quan trọng và ASEAN là không gian hợp tác chiến lược. Việt Nam sẵn sàng phát huy hơn nữa vai trò cầu nối kinh tế giữa Nga với ASEAN và giữa EAEU với Đông Nam Á, cùng Nga và các nước ASEAN tạo dựng những động lực hợp tác mới vì hòa bình, ổn định, thịnh vượng và phát triển bền vững của khu vực.
