Một điểm đáng chú ý trong quy chế mới là cho phép trường nội trú ở xã biên giới tuyển sinh học sinh nước láng giềng khi được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), việc ban hành thông tư nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục tại khu vực biên giới, trong đó có chủ trương đầu tư xây dựng trường học tại các xã biên giới theo các nghị quyết của Trung ương và Chính phủ.
Thông tư cũng tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc tổ chức và vận hành mô hình trường phổ thông nội trú, góp phần bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh vùng biên, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương và tăng cường quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.
Lần đầu quy định đầy đủ về mô hình trường phổ thông nội trú
Theo quy định, trường phổ thông nội trú là loại hình trường chuyên biệt do Nhà nước thành lập tại các xã biên giới đất liền, nhằm tạo điều kiện học tập cho học sinh khu vực này.
Thông tư 12 quy định toàn diện các nội dung liên quan đến tổ chức và hoạt động của nhà trường, bao gồm: nhiệm vụ, quyền hạn; cơ cấu tổ chức; quản lý hoạt động giáo dục; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân sự hỗ trợ; công tác quản lý học sinh; cơ sở vật chất; tài chính cũng như mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
Hệ thống trường PTNT được tổ chức theo ba mô hình gồm: trường PTNT tiểu học và trung học cơ sở; trường PTNT trung học cơ sở và trung học phổ thông; và trường PTNT liên cấp từ tiểu học đến trung học phổ thông.
Về phân cấp quản lý, trường PTNT tiểu học và trung học cơ sở do Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập và quản lý. Với các trường có cấp học cao nhất là trung học phổ thông, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định thành lập và giao Sở GD&ĐT quản lý.
Có thể tuyển học sinh nước láng giềng
Thông tư quy định đối tượng tuyển sinh là học sinh trong độ tuổi theo quy định của từng cấp học, thường trú tại xã biên giới nơi trường đặt trụ sở hoặc tại các xã biên giới liền kề. Ngoài ra, con của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang đang công tác tại xã biên giới cũng thuộc diện được xét tuyển.
Trường hợp số lượng đăng ký học nội trú vượt quá chỉ tiêu, nhà trường sẽ thực hiện tuyển sinh theo thứ tự ưu tiên và tiêu chí do Sở GD&ĐT hướng dẫn.
Đáng chú ý, trường phổ thông nội trú có thể tuyển sinh học sinh nước láng giềng khi được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ theo quy định của pháp luật. Việc tiếp nhận và quản lý học sinh nước ngoài sẽ thực hiện theo quy chế quản lý người nước ngoài học tập tại Việt Nam do Bộ GD&ĐT ban hành.
Bên cạnh việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông theo quy định của Bộ GD&ĐT, các trường PTNT còn tổ chức nhiều hoạt động giáo dục đặc thù phù hợp với điều kiện địa phương và đặc điểm học sinh vùng biên.
Quy mô khoảng 1.000 học sinh mỗi trường
Thông tư 12 cũng quy định rõ về quy mô và điều kiện xây dựng trường phổ thông nội trú. Theo đó, địa điểm xây dựng trường phải bảo đảm khai thác tối đa điều kiện tự nhiên, đồng thời có khả năng ứng phó với thiên tai như sạt lở đất, bão, lũ và tác động của biến đổi khí hậu.
Hạ tầng kỹ thuật liên quan như điện, nước sạch, hệ thống xử lý nước thải, giao thông và viễn thông cũng phải được bảo đảm.
Theo quy định, tổng diện tích đất xây dựng mỗi trường từ 5 đến 10 ha, với quy mô khoảng 30 lớp, tương ứng khoảng 1.000 học sinh. Tuy nhiên, quy mô cụ thể sẽ được điều chỉnh linh hoạt tùy theo điều kiện thực tế của từng địa phương.
Thông tư cũng nhấn mạnh vai trò của chính quyền địa phương trong việc bảo đảm điều kiện hoạt động của trường phổ thông nội trú, từ công tác tuyển sinh, quản lý học sinh đến tổ chức các hoạt động giáo dục đặc thù và huy động nguồn lực phát triển nhà trường.
