Tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, điểm tựa để Doanh nghiệp phát triển

Từ chủ trương đúng đến cách làm sáng tạo

Quản lý địa bàn có số lượng doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn, với trên 50.000 doanh nghiệp, Chi cục Hải quan khu vực II đã và đang triển khai nhiều giải pháp cùng cách làm sáng tạo, khuyến khích doanh nghiệp tham gia Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan (gọi tắt là Chương trình) nhằm tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí cho doanh nghiệp, giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu, khắc phục khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục hải quan, thiết lập quan hệ đối tác tin cậy giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp.

Theo đó, thực hiện công văn số 12993/CHQ-QLRR ngày 08/07/2025 của Cục Hải quan (Ban Quản lý rủi ro) về việc triển khai Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan; Chi cục Hải quan khu vực II đã ban hành công văn số 121/HQKV2-QLRR ngày 16/7/2025 về việc triển khai Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật Hải quan; Phòng Quản lý rủi ro ban hành công văn số 205/QLRR-N2 ngày 21/7/2015 về việc tuyên truyền chương trình khuyên khích Doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ và công văn số 328/QLRR-N4 ngày 03/10/2025 về việc tiếp tục triển khai Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ nhằm hướng dẫn, hỗ trợ trả lời vướng mắc, cung cấp thông tin, cảnh báo rủi ro cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu nhằm mục đích giúp doanh nghiệp chủ động phòng, tránh các vi phạm, tự nguyện nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật hải quan đối với doanh nghiệp tham gia chương trình.

Các đơn vị Hải quan cửa khẩu/ ngoài cửa khẩu thuộc Chi cục đã đưa nội dung tuyên truyền, giới thiệu Chương trình khuyến khích Doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan theo quyết định 2790/QĐ-TCHQ của Tổng cục Hải quan (Nay là Cục hải quan) vào Hội nghị đối thoại Hải quan – Doanh nghiệp của các đơn vị. Qua đó đã thu hút đông đảo cộng đồng doanh nghiệp tham gia, tính đến hiện tại có 49/610 doanh nghiệp nộp mẫu 01 đáp ứng tiêu chí tham gia chương trình và có 40/49 doanh nghiệp đến tham gia ký kết tham gia.

Sau khi ký kết Biên bản tham gia Chương trình, Chi cục Hải quan khu vực II đã chủ động xây dựng Kế hoạch hành động gửi các doanh nghiệp tham gia về tình hình hoạt động xuất nhập khẩu, tình hình vi phạm pháp luật hải quan và đưa các khuyến nghị tác động đến mức độ tuân thủ của doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả tuân thủ của doanh nghiệp.

Đồng thời Chi cục Hải quan khu vực II đã triển khai tuyên truyền thông qua nhiều hình thức (qua văn bản, email, điện thoại, nhóm Zalo..) nhằm tiếp tục khuyến khích, vận động doanh nghiệp tham gia. Bên cạnh đó, đơn vị cũng triển khai xác nhận tư cách thành viên trên Hệ thống thông tin quản lý rủi ro CRMS, đồng thời gửi mẫu 04 ban hành theo Quyết định 2790/QĐ-TCHQ ngày 04/12/2024 của Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan) để cập nhật thông tin vào VNACCS/VCIS, và gửi danh sách các doanh nghiệp tham gia cho tất cả các đơn vị thuộc và trực thuộc chi cục để hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, nâng cao sự hỗ trợ cho doanh nghiệp thành viên.

Đáng chú ý, các đơn vị cũng bố trí số điện thoại đường dây nóng riêng để thực hiện giải đáp vướng mắc kịp thời về thủ tục hải quan trong 24 giờ kể từ khi tiếp nhận yêu cầu, đề nghị hỗ trợ của doanh nghiệp thành viên. Tại các đội hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu đều bố trí cửa ưu tiên, biển chỉ dẫn để kiểm tra hồ sơ, đồng thời phân công công chức có trình độ để kiểm tra hồ sơ, hàng hóa doanh nghiệp, tạo điều kiện để thông quan hàng nhanh chóng cho doanh nghiệp tham gia chương trình. Đặc biệt, bố trí, phân công lãnh đạo đội, công chức theo dõi, đôn đốc thực hiện theo các yêu cầu của các đơn vị đầu mối về việc hỗ trợ doanh nghiệp thành viên. Nếu có trường hợp phát sinh, các đội công tác chủ động đề xuất các phương án để xử lý kịp thời cho doanh nghiệp hoặc báo cáo lên cấp trên đối với các trường hợp vượt thẩm quyền.

Cùng với đó, đơn vị đã xây dựng quy chế phối hợp với đơn vị kho bãi cảng để có khu vực riêng cho việc kiểm tra thực tế hàng hoá của doanh nghiệp thành viên; phân công lãnh đạo chi cục, công chức theo dõi, đôn đốc thực hiện theo các yêu cầu của các đơn vị đầu mối về việc hỗ trợ doanh nghiệp thành viên. Đặc biệt, đơn vị phổ biến toàn văn Quyết định số 2790/QĐ-TCHQ ngày 04/12/2024 của Tổng cục Hải quan và nội dung Chương trình được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của đơn vị trong đó có cụ thể hóa một số điểm mới của Chương trình so với Chương trình thí điểm trước đây, các hoạt động, lợi ích của Chương trình đối với doanh nghiệp tham gia.

Đến hiệu quả thu được và những giá trị cùng lan toả

Với việc đa dạng hình thức tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp, lượng doanh nghiệp tham gia Chương trình ngày một tăng. Đến nay, trên địa bàn Chi cục Hải quan khu vực II quản lý có 79 doanh nghiệp tham gia Chương trình (39 Doanh nghiệp tham gia thí điểm theo Quyết định 1399/QĐ-TCHQ ngày 15/7/2022 trước đó và 40 Doanh nghiệp tham gia giai đoạn triển khai chính thức theo Quyết định số 2790/QĐ-TCHQ ngày 04/12/2024) .

Đặc biệt, giai đoạn triển khai chính thức trên địa bàn Bình Dương có 15 doanh nghiệp mới và địa bàn Bà Rịa Vũng Tàu có 25 doanh nghiệp mới tham gia Chương trình. Hầu hết các doanh nghiệp khi tham gia chương trình đều được xếp hạng doanh nghiệp có mức độ tuân thủ ổn định hoặc tăng mức độ tuân thủ.

Với những kết quả đã đạt được, Chương trình nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp khi được hưởng các lợi ích trong việc được giảm tỷ lệ kiểm tra, hỗ trợ làm thủ tục hải quan thuận lợi, chủ động phòng tránh các vi phạm trong quá trình hoạt động xuất nhập khẩu.

Các doanh nghiệp đều nhận thấy, việc tham gia Chương trình đưa quan hệ đối tác giữa cơ quan Hải quan và doanh nghiệp trở thành đối tác tin cậy, các doanh nghiệp không ngừng lan tỏa những lợi ích của Chương trình đến với các đối tác, doanh nghiệp xuất nhập khẩu khác. Đồng thời, cũng giúp doanh nghiệp trong việc quản lý, kiểm soát tình hình hoạt động xuất nhập khẩu của mình, chủ động phòng tránh vi phạm. Đây chính là yếu tố tiên quyết để nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

Theo đại diện của Chi cục Hải quan khu vực II, với đặc thù của địa bàn và số lượng doanh nghiệp lớn như hiện nay, để đáp ứng yêu cầu mở rộng Chương trình và nhân lên những hiệu quả thì cần nghiên cứu và phát triển một phần mềm riêng về Chương trình để tương tác giữa Hải quan và doanh nghiệp, tạo điều kiện cho phép doanh nghiệp thành viên có thể tự tra cứu các thông tin đang được cơ quan Hải quan cung cấp theo từng quý tại thông báo định kỳ thông tin về tình hình hoạt động của công ty như: số lượng tờ khai, loại hình, kim ngạch, mức độ và nguyên nhân doanh nghiệp xếp vào mức độ tuân thủ hiện tại...

Điều này không những giúp cho doanh nghiệp có thể kịp thời kiểm soát hạn chế rủi ro trong nội bộ doanh nghiệp mà còn chủ động điều chỉnh, khắc phục các sai sót, vi phạm thông qua trong việc thực hiện thông báo định kỳ cho doanh nghiệp.