Trước thềm cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington trong tuần này, Bắc Kinh đã nhanh chóng nối lại và đẩy mạnh mua đậu tương Mỹ.
Theo ông Hugh Grant-Chapman, chuyên gia nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), tính đến đầu tháng 9, Trung Quốc đã mua khoảng 15,7 triệu tấn đậu tương Mỹ trong năm nay, với khối lượng gần đây đạt ít nhất 1 triệu tấn mỗi tuần.
Diễn biến này trái ngược hoàn toàn với năm ngoái, khi Trung Quốc không nhập khẩu đậu tương Mỹ sau tháng 8, lần đầu tiên kể từ khi cuộc chiến thương mại giữa hai nước nổ ra năm 2018. Với tốc độ hiện tại, Bắc Kinh cũng đang đi đúng hướng để thực hiện cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương Mỹ mỗi năm đến năm 2028.
Ông Grant-Chapman cho rằng nông nghiệp là lĩnh vực ít nhạy cảm hơn so với công nghệ, do đó có thể trở thành một trong những điểm mà Washington và Bắc Kinh dễ đạt được kết quả cụ thể. Cả hai bên đều muốn có một thành tựu mang tính biểu tượng để công bố tại cuộc gặp giữa hai lãnh đạo.
Theo tính toán của CSIS, Mỹ đã xuất khẩu khoảng 4,6 tỷ USD nông sản, không bao gồm đậu tương, sang Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm. Con số này khó đạt mục tiêu 17 tỷ USD cho cả năm được đặt ra hồi tháng 5, nhưng vẫn có thể vượt tổng kim ngạch 6,4 tỷ USD của năm 2025.
Bà Kang Mengjie, chuyên gia phân tích chính sách tại Hutong Research, cũng cho rằng nông nghiệp là một trong những lĩnh vực rõ ràng nhất để hai nước đạt được kết quả thương mại cụ thể. Bà dự báo cuộc gặp sắp tới có thể tái khẳng định các cam kết hồi tháng 5 và thúc đẩy thêm những đơn hàng mới đối với đậu tương, thịt bò, gia cầm và các mặt hàng khác.
Với Trung Quốc, nhu cầu nhập khẩu đậu tương vẫn rất lớn. Theo S&P Global, nhập khẩu chiếm khoảng 85% tổng nguồn cung đậu tương của nước này trong năm 2023, phần lớn được sử dụng để sản xuất thức ăn chăn nuôi. Brazil hiện là nhà cung cấp chính nhờ lợi thế về giá so với đậu tương Mỹ.
Ông Grant-Chapman nhận định yếu tố thị trường có thể khiến Trung Quốc giảm dần mua đậu tương Mỹ sau khi hoàn tất các cam kết, để chuyển sang những nguồn cung có giá cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, bà Kang cho rằng đậu tương và một số nông sản Mỹ vẫn có thể lấy lại sức hút nếu Bắc Kinh miễn mức thuế 10% đang áp dụng với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.
Sau cuộc gặp cấp cao hồi tháng 5, Washington và Bắc Kinh đã thành lập một Ủy ban Thương mại để đàm phán giảm thuế đối với các mặt hàng không nhạy cảm, trị giá khoảng 30 tỷ USD từ mỗi bên. Theo Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, danh mục này có thể bao gồm năng lượng, nông sản và thiết bị y tế của Mỹ, cùng hàng tiêu dùng và công nghệ thấp của Trung Quốc.
Mặc dù vậy, nông dân Mỹ vẫn thận trọng. Ông Grant-Chapman cho biết giá phân bón và dầu diesel tăng mạnh sau những gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz, trong khi chi phí đất đai và nhân công cũng gia tăng.
Ông Born mô tả tâm lý của nông dân hiện nay là “lạc quan một cách thận trọng”. Dù hoan nghênh việc Trung Quốc tăng mua, ông vẫn nghi ngờ liệu xu hướng này có kéo dài hay không, bởi các quyết định thương mại chịu ảnh hưởng đáng kể từ chính sách.
“Tuy nhiên, tôi tin rằng đậu tương không còn là mục tiêu bị nhắm đến gay gắt như trước đây nữa”, ông Born nói, đồng thời cho rằng các yếu tố thương mại, chẳng hạn việc một số khách hàng Trung Quốc ưa chuộng chất lượng đậu tương Mỹ, có thể đóng vai trò lớn hơn trong quyết định mua hàng thời gian tới.
