Ukraine muốn loại máy bay nào?
Ukraine đã yêu cầu các đồng minh cung cấp máy bay chiến đấu hiện đại - được ông Zelenskyy ví như "đôi cánh cho tự do" trong bài phát biểu trước các nhà lập pháp Vương quốc Anh trong tuần này - để thay thế phi đội máy bay MiG và Sukhoi của Liên Xô đã già cỗi.
Máy bay chiến đấu F-16 của Không quân Mỹ. Ảnh: Reuters
Những chiếc F-16 do Mỹ sản xuất nằm trong danh sách mong muốn của Ukraine vì sức mạnh hủy diệt và tính sẵn có trên toàn cầu của chúng. Họ cũng muốn có máy bay chiến đấu Gripen của Thụy Điển, mặc dù các bên vẫn đang thảo luận về loại máy bay chiến đấu nào mà các đồng minh có thể cung cấp.
Ukraine đã dựa vào đội máy bay hiện có của mình để tấn công các vị trí của Nga và thực hiện các chuyến bay đánh chặn, nhưng lực lượng không quân của họ tin rằng các máy bay phản lực mới hơn có thể lật ngược tình thế của cuộc chiến.
Mykhailo Podolyak, cố vấn của ông Zelenskyy, cho biết những chiếc máy bay như vậy sẽ "đóng cửa bầu trời" trước các cuộc tấn công của Nga. Người phát ngôn lực lượng không quân Ukraine cho biết chúng sẽ "giúp tiêu diệt gần như bất kỳ mục tiêu nào" trên bầu trời và mặt đất.
Khi nào Ukraine có thể bắt đầu sử dụng chúng?
Vương quốc Anh cho biết các phi công Ukraine sẽ mất nhiều năm để học cách vận hành các mẫu máy bay phản lực mới, sau khi ông Zelenskyy yêu cầu máy bay phản lực Eurofighter Typhoon khi đến thăm London trong tuần này.
Trong bước đầu tiên, Vương quốc Anh đã đồng ý bắt đầu đào tạo phi công vào mùa xuân và cho biết sẽ xem xét rút ngắn thời gian đào tạo cho các phi công Ukraine có kinh nghiệm. Bộ trưởng Quốc phòng Anh Ben Wallace nói với BBC: “Đây không phải là một trường hợp đơn giản chỉ đưa máy bay tới biên giới".
"Không có đội ngũ tốt, về cơ bản, một chiếc xe Công thức 1 không thể khởi động và chắc chắn nó không thể kéo dài hơn một vài vòng. Khi bạn bắt đầu chế tạo những vũ khí cao cấp, tinh vi như máy bay chiến đấu, sẽ có một đội tinh nhuệ đi cùng nó".
Vương quốc Anh không cam kết gửi bất kỳ chiếc Typhoon nào của mình và cho biết các phi công Ukraine chỉ có thể được huấn luyện lái máy bay phương Tây sau khi giao tranh kết thúc. Wallace cho biết Vương quốc Anh cũng sẽ cần sự đồng ý của các quốc gia khác sản xuất Eurofighter - Đức, Ý và Tây Ban Nha - trước khi gửi chúng.
Justin Bronk từ tổ chức tư vấn RUSI cho biết việc chuyển Typhoon cho Ukraine sẽ là một "cử chỉ mang tính biểu tượng".
Máy bay chiến đấu sẽ phải bay thấp để tránh hệ thống phòng không của Nga. Nhưng những chiếc Typhoon được tối ưu hóa để bay ở tầm cao giúp tên lửa của chúng có tầm bắn xa hơn, một chiến thuật sẽ bị Nga vô hiệu hóa phần lớn, theo Bronk lập luận trong một phân tích.
Ông cho biết các máy bay Typhoon và F-16 sẽ cần phải hoạt động từ các đường băng trơn tru và các căn cứ tập trung, trong khi các máy bay Gripen của Thụy Điển có thể bay ở độ cao thấp hơn và được bảo dưỡng trên các đường băng ngắn hơn, khó khăn hơn.
Ukraine sẽ có máy bay chiến đấu?
Ukraine tự tin rằng điều đó sẽ xảy ra, và đã chỉ ra những lần trước đây khi các đồng minh ban đầu miễn cưỡng gửi vũ khí hiện đại, và sau đó họ vẫn gửi. Mỹ và Pháp nói rằng họ không loại trừ việc gửi máy bay chiến đấu.
Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson không loại trừ khả năng gửi máy bay chiến đấu nhưng hạ thấp kỳ vọng, nói rằng vấn đề này không nằm trong chương trình nghị sự của Stockholm vào lúc này.
Ba Lan, một trong những quốc gia ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất, cho biết họ sẽ không tự mình đưa ra quyết định như vậy và cần NATO hành động như một nhóm. Trong khi đó, Slovakia đã đồng ý gửi 11 máy bay chiến đấu MiG tới Ukraine để mở rộng phi đội hiện có.
Cho đến nay, phương Tây vẫn tránh gửi bất cứ thứ gì có thể tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, điều có thể khiến Moscow có lý do để leo thang cuộc chiến. Điện Kremlin đã nói rằng các nước phương Tây sẽ tiến tới xung đột trực tiếp với Nga nếu họ gửi máy bay chiến đấu.
Mai Anh (theo Reuters)
