Uỷ ban Nobel lo Mỹ mất vị thế lãnh đạo khoa học

(CLO) Các quan chức cấp cao của Ủy ban Nobel cho biết, vị thế dẫn đầu thế giới về khoa học của Mỹ đang bị đe dọa do chính quyền Tổng thống Donald Trump cắt giảm hàng tỷ USD ngân sách.

Tuần tới, các giải Nobel sẽ được công bố tại Stockholm và Oslo, với xác suất cao các nhà nghiên cứu làm việc tại Mỹ sẽ lại là những người chiến thắng. Mỹ là quê hương của nhiều chủ nhân giải Nobel khoa học hơn bất kỳ quốc gia nào khác, phần lớn nhờ vào sự đầu tư lâu dài vào khoa học cơ bản và tự do học thuật.

Nhưng điều đó có thể thay đổi, theo ông Hans Ellegren, Tổng thư ký Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển - cơ quan trao giải Nobel Vật lý, Hóa học và Kinh tế.

Ông nói: "Trong thời kỳ hậu chiến, Mỹ đã tiếp quản vai trò của Đức với tư cách là cường quốc khoa học hàng đầu thế giới. Việc họ bắt đầu cắt giảm tài trợ nghiên cứu hiện nay đang đe dọa vị thế của đất nước".

Screenshot 2025-10-02 at 11.01.39
Tổng thống Mỹ Donald Trump và biểu tượng Nobel.

Kể từ tháng 1, Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) đã chấm dứt 2.100 khoản tài trợ nghiên cứu với tổng trị giá khoảng 9,5 tỷ USD và 2,6 tỷ USD hợp đồng, theo cơ sở dữ liệu độc lập Grant Watch. Các dự án bị ảnh hưởng bao gồm nghiên cứu về giới, tác động sức khỏe của sự nóng lên toàn cầu, bệnh Alzheimer và ung thư.

Ông Thomas Perlmann, Tổng thư ký ủy ban trao giải Nobel Y học, cho biết không phải ngẫu nhiên mà Mỹ có nhiều chủ nhân Nobel đến vậy. Nhưng ông nói: "Giờ đây có một cảm giác không chắc chắn đang lan dần về ý chí của Mỹ trong việc duy trì vị thế dẫn đầu của họ trong nghiên cứu".

Ông Perlmann gọi Mỹ là "động cơ" của nghiên cứu khoa học toàn cầu và cảnh báo: "Sẽ có những hậu quả rất nghiêm trọng đối với nghiên cứu toàn cầu nếu nó bắt đầu chậm lại. Không cần nhiều năm cắt giảm quy mô lớn để gây ra thiệt hại không thể khắc phục".

Các quan chức Nobel cho biết, việc cắt giảm của ông Trump có thể dẫn đến tình trạng chảy máu chất xám và các tác động lan tỏa đến nghiên cứu ở các quốc gia khác. Các nhà khoa học mất việc hoặc kinh phí có thể không trở lại lĩnh vực của họ ngay cả khi ngân sách được khôi phục.

Ông Ellegren cảnh báo: "Có nguy cơ một thế hệ nghiên cứu viên trẻ sẽ bị mất". Ông nhấn mạnh rằng mặc dù các chính sách của Tổng thống Trump chủ yếu ảnh hưởng đến nghiên cứu ở Mỹ, nhưng sự hợp tác quốc tế đã bị ảnh hưởng: "Bất kỳ quy định nào mang tính dân tộc chủ nghĩa đối với hoạt động học thuật đều cản trở sự trao đổi ý tưởng và dữ liệu toàn cầu. Nghiên cứu về bản chất là toàn cầu".

Sự rút lui của Mỹ có thể mở đường cho các quốc gia khác tiến những bước dài. Ông Ellegren nói: "Xu hướng toàn cầu lớn hiện nay là nghiên cứu ở Trung Quốc đang trên đà phát triển. Họ đang đầu tư những nguồn lực không tưởng".

Xem thêm

Công cụ AI mới của Trung Quốc giúp truy vết rửa tiền bằng Bitcoin

Công cụ AI mới của Trung Quốc giúp truy vết rửa tiền bằng Bitcoin

(CLO) Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Công an Nhân dân Trung Quốc đã phát triển một hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng phát hiện các giao dịch tiền điện tử bất hợp pháp với độ chính xác gần 90%, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực kiểm soát tội phạm tài chính.

Úc phá kỷ lục thế giới với thỏi vàng nặng hơn 500 kg

Úc phá kỷ lục thế giới với thỏi vàng nặng hơn 500 kg

(CLO) Một thỏi vàng nặng 521,2 kg do Xưởng đúc tiền Perth (Perth Mint) tại bang Tây Úc chế tác đã chính thức được Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới công nhận là thỏi vàng lớn nhất thế giới, vượt xa kỷ lục cũ 300 kg do một xưởng đúc tại Dubai thiết lập cách đây hai năm.

Trung Quốc bác bỏ cáo buộc lao động cưỡng bức của Mỹ

Trung Quốc bác bỏ cáo buộc lao động cưỡng bức của Mỹ

(CLO) Bộ Thương mại Trung Quốc phản đối quyết định của Mỹ về việc đưa thêm 43 doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách các thực thể bị cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức, cho rằng động thái này không có cơ sở thực tế và làm gián đoạn sự ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ấn Độ, Trung Quốc khôi phục giao thương qua đèo Himalaya

Ấn Độ, Trung Quốc khôi phục giao thương qua đèo Himalaya

(CLO) Sau 6 năm đóng cửa vì đại dịch COVID-19 và căng thẳng biên giới, đèo Nathu La - cửa khẩu nằm ở độ cao hơn 4.300 m nối bang Sikkim của Ấn Độ với khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc - đã chính thức khôi phục hoạt động thương mại từ ngày 1/8.

Xin visa Mỹ có thể phải đặt cọc tới 20.000 USD

Xin visa Mỹ có thể phải đặt cọc tới 20.000 USD

(CLO) Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ duy trì vĩnh viễn chương trình bảo lãnh visa, theo đó người xin thị thực từ 50 quốc gia, phần lớn ở châu Phi, có thể phải đặt cọc tới 20.000 USD trước khi được cấp visa, theo thông báo ngày 1/8.

Chủ tịch FIFA rút lại kế hoạch 'bán World Cup'

Chủ tịch FIFA rút lại kế hoạch 'bán World Cup'

(CLO) Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã từ bỏ kế hoạch bán cổ phần tại các giải đấu của FIFA, trong đó có World Cup, cho các nhà đầu tư tư nhân sau khi vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các liên đoàn bóng đá trên thế giới.

Phi công Malaysia buôn lậu hơn 26 kg ma túy bị bắt tại Indonesia

Phi công Malaysia buôn lậu hơn 26 kg ma túy bị bắt tại Indonesia

(CLO) Cơ quan Hải quan Indonesia đã bắt giữ một phi công người Malaysia với cáo buộc buôn lậu hơn 26 kg ma túy tổng hợp MDMA vào Jakarta ngay sau khi điều khiển chuyến bay từ Kuala Lumpur, đồng thời xác định người này dương tính với nhiều chất ma túy.

Hamas đạt thỏa thuận giải giáp vũ khí ở Gaza

Hamas đạt thỏa thuận giải giáp vũ khí ở Gaza

(CLO) Hamas cùng các phe phái Palestine đã thống nhất một văn kiện đặt nền tảng cho quá trình giải giáp vũ khí tại Dải Gaza. Các bên sẽ xây dựng lộ trình giải giáp chi tiết trong vòng 14 ngày, có thể gia hạn nếu được cơ quan giám sát quốc tế chấp thuận và tất cả các bên đồng thuận.

Cỡ chữ bài viết: