Trong báo cáo ngành ngân hàng vừa công bố, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định mặt bằng lãi suất năm 2026 sẽ có sự tách biệt rõ nét. Theo đó, lãi suất huy động chịu áp lực tăng dần do nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, trong khi lãi suất cho vay chỉ nhích nhẹ và tiếp tục duy trì ở mức thấp nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Chính phủ.
Lãi suất huy động chịu áp lực tăng từ 0,7-1,0 điểm phần trăm
VCBS dự báo lãi suất huy động trong nửa đầu năm 2026 có thể tăng khoảng 0,3-0,5 điểm phần trăm. Áp lực này xuất phát từ việc các tổ chức tín dụng cần chuẩn bị nguồn vốn đáp ứng nhu cầu vay vốn khi nền kinh tế bước vào chu kỳ phục hồi. Đáng chú ý, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động toàn hệ thống vẫn ở mức cao sau giai đoạn bùng nổ của năm 2025, gây sức ép lên thanh khoản của các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa và nhỏ.
Bước sang nửa cuối năm 2026, mặt bằng lãi suất huy động dự kiến tăng thêm 0,4-0,5 điểm phần trăm. Các chuyên gia tại VCBS phân tích rằng, nhóm ngân hàng quốc doanh dù đã điều chỉnh tăng nhẹ từ cuối năm 2025 nhưng sẽ giữ xu hướng đi ngang trong năm 2026. Ngược lại, nhóm ngân hàng tư nhân sẽ phải đối mặt với áp lực tăng lãi suất cao hơn để cạnh tranh nguồn tiền gửi, đặc biệt là các đơn vị phụ thuộc nhiều vào thị trường liên ngân hàng hoặc có cơ cấu vốn kém linh hoạt.
Sự phân hóa sâu sắc giữa nhóm quốc doanh và tư nhân
Báo cáo chỉ ra lợi thế rõ rệt của các ngân hàng quốc doanh nhờ nguồn tiền gửi quy mô lớn và ổn định. Với vị thế chủ đạo, nhóm này có khả năng kiểm soát chi phí huy động tốt hơn, qua đó bám sát định hướng hỗ trợ nền kinh tế của Ngân hàng Nhà nước. Trong khi đó, các ngân hàng tư nhân có tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn cao sẽ buộc phải nâng lãi suất để đảm bảo các chỉ số an toàn hệ thống.
Tuy nhiên, những ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao hoặc có khả năng tiếp cận nguồn vốn ngoại tệ thông qua các khoản vay hợp vốn quốc tế sẽ ít chịu áp lực hơn trong cuộc đua tăng lãi suất này.
Lãi suất cho vay nhích nhẹ, biên lãi thuần NIM tiếp tục bị thu hẹp
Đối với thị trường cho vay, VCBS dự báo mức tăng bình quân trong năm 2026 chỉ dao động từ 0,5-0,7 điểm phần trăm. Điểm đáng chú ý là lãi suất cho vay mới tại nhóm ngân hàng quốc doanh có thể giảm thêm 0,2-0,3 điểm phần trăm để hỗ trợ doanh nghiệp. Ngược lại, tại nhóm ngân hàng tư nhân, lãi suất cho vay mới có thể tăng từ 0,3-1,0 điểm phần trăm tùy thuộc vào phân khúc khách hàng.
Nguyên nhân chính khiến lãi suất cho vay tại nhóm tư nhân tăng là do sự dịch chuyển tỷ trọng sang mảng khách hàng cá nhân, đặc biệt là các khoản vay mua nhà dài hạn vốn có lãi suất cao hơn. Bên cạnh đó, trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) toàn hệ thống đã lùi về mức thấp nhất kể từ cuối năm 2018, nhiều ngân hàng quy mô vừa sẽ buộc phải điều chỉnh tăng lãi suất đầu ra để bù đắp chi phí vốn đang gia tăng, nhằm duy trì hiệu quả hoạt động kinh doanh.
