Theo phong tục truyền thống, lễ tảo mộ Tết thường diễn ra từ ngày 10 đến trưa 30 tháng Chạp hằng năm. Những ngày giáp Tết, từ sáng sớm, đông đảo gia đình đã có mặt tại các nghĩa trang để dọn dẹp, sửa sang phần mộ tổ tiên, chuẩn bị lễ vật dâng hương mời ông bà về đón năm mới.
Tảo mộ trước Tết từ lâu đã trở thành nét đẹp văn hóa của người Việt, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng hiếu kính với tổ tiên và mong cầu một năm mới bình an, may mắn cho gia đình.
Ghi nhận trong những ngày cận Tết Bính Ngọ 2026, nhiều nghĩa trang được trang hoàng khang trang, sạch sẽ để đón người dân đến tạ mộ. Đặc biệt, một số nơi còn tổ chức hội chợ hoa Tết, trưng bày đào, quất, hoa xuân và các chương trình âm nhạc mang không khí ngày xuân dành cho cả người sống lẫn người đã khuất.
Tại Công viên Tâm linh Lạc Hồng Viên (phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ), gia đình ông Nguyễn Khánh Hùng (Tây Hồ, Hà Nội) đã vượt gần 100km để lên tạ mộ tổ tiên. Tại phần mộ, mỗi người trong gia đình đảm nhận một việc, người bày mâm lễ với hoa quả, bánh chưng, vàng mã; người lau dọn, quét tước xung quanh mộ phần. Gia đình còn đặt 2 cành đào bên mộ, tạo không khí Tết ấm cúng, thân tình.
Chia sẻ về phong tục này, ông Hùng cho biết, việc tạ mộ, tưởng nhớ tổ tiên đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi gia đình Việt. Cuối năm, con cháu cùng hướng về gia tiên, dâng hương mời ông bà về đón Tết, báo cáo những việc đã làm trong năm qua và tự nhìn lại mình để sống tốt hơn. Nhiều năm nay, gia đình ông đều mang đào lên mộ dịp Tết như một cách thể hiện sự sum vầy, gắn kết giữa các thế hệ.
Cũng trong khuôn viên nghĩa trang những ngày giáp Tết, hình ảnh bà Nguyễn Thị Hồng Mai (68 tuổi, phường Cầu Giấy, Hà Nội) lặng lẽ đốt những trang nhật ký bên phần mộ chồng khiến nhiều người xúc động. Hơn ba năm chồng qua đời, ngày nào bà cũng viết nhật ký để “kể” cho chồng nghe những câu chuyện đời thường. Viết xong, bà cảm thấy lòng mình nhẹ nhõm, có thêm động lực bước tiếp trong cuộc sống.
Thay vì hóa vàng mã, bà Mai lựa chọn đốt những trang nhật ký viết cho chồng với mong muốn người đã khuất có thể cảm nhận được những tâm sự, sẻ chia của mình. Mỗi tuần, bà in những trang nhật ký đã viết mang lên mộ. Với bà, đó là cách đặc biệt để duy trì sợi dây tình cảm với người bạn đời đã khuất.
Tạ mộ dịp cuối năm không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là dịp để các gia đình sum họp, ôn lại truyền thống, giáo dục con cháu về đạo lý “chim có tổ, người có tông”.
Theo Đại đức Thích Trí Thịnh, Trụ trì Kim Sơn Lạc Hồng, tục tảo mộ và tạ mộ của người Việt đã có từ rất lâu đời. Hằng năm, khi Tết đến xuân về, các gia đình trở về nơi an táng tổ tiên để dọn dẹp, sửa sang mộ phần, phát quang cây cỏ, thể hiện lòng hiếu thảo của con cháu. Đây cũng là dịp mời ông bà, tổ tiên về sum vầy cùng con cháu trong những ngày đầu năm mới.
Trong nhịp sống hiện đại, dù cuộc sống ngày càng bận rộn, phong tục tạ mộ vẫn được nhiều gia đình gìn giữ, phát huy, góp phần nuôi dưỡng những giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
