Ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela đang đứng trước nguy cơ sụp đổ. Nguyên nhân không chỉ nằm ở cơ sở hạ tầng xuống cấp hay tình trạng quản lý yếu kém kéo dài, mà còn đến từ những yếu tố phức tạp như địa chính trị, các lệnh trừng phạt và tình hình tuyệt vọng đang bao trùm thủ đô Caracas. Đặc biệt, các biện pháp cứng rắn từ phía Hoa Kỳ đã khiến tình hình càng thêm trầm trọng.
Tuần trước, Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez đã đến Bắc Kinh với một lời kêu gọi cấp bách: Mong muốn Trung Quốc nhanh chóng tăng cường mua dầu từ nước này.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ra lệnh buộc Chevron cùng các công ty nước ngoài khác phải rút khỏi Venezuela trước ngày 27 tháng 5, đồng thời áp mức thuế 25% đối với bất kỳ bên nào mua dầu thô từ quốc gia Nam Mỹ này.
Trước sức ép đó, Caracas đang nỗ lực hết sức để giữ chân Trung Quốc - khách hàng dầu mỏ quan trọng nhất còn lại của mình.
Tuy nhiên, phía Bắc Kinh dường như không vội vàng đáp ứng. Theo các nguồn tin, giới chức Trung Quốc đang yêu cầu mức chiết khấu lớn hơn cho dầu thô của Venezuela và đề nghị đàm phán lại các hợp đồng hiện có.
Điều này được xem là chiến lược tận dụng vị thế của Trung Quốc khi họ hiện là đối tác mua dầu duy nhất còn sót lại của Venezuela.
Tình hình xuất khẩu ngày càng xấu đi
Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela tiếp tục lao dốc. Lượng dầu xuất khẩu trong tháng 4 đã giảm gần 20% sau khi Công ty Dầu khí Quốc gia Venezuela (PDVSA) hủy bỏ sớm các đơn hàng của Chevron.
Đáng chú ý, Venezuela đã phải sử dụng những con tàu chở dầu được ngụy trang thành tàu hợp pháp, thường được gọi là “tàu ma”, để vận chuyển dầu ra khỏi bờ biển nước này nhằm tránh sự giám sát từ các hệ thống theo dõi quốc tế. Những biện pháp như vậy phản ánh tình trạng tuyệt vọng của Caracas trong việc duy trì nguồn thu từ dầu mỏ.
Quan hệ nợ nần với Trung Quốc gặp thách thức
Trung Quốc, vốn là chủ nợ lớn nhất của Venezuela, vẫn đang nhận dầu để thanh toán các khoản vay mà Caracas nợ Bắc Kinh.
Tuy nhiên, nguồn dầu này cũng đang dần cạn kiệt. Sản lượng tại Sinovensa - liên doanh từng được xem là “viên ngọc quý” giữa Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) và PDVSA - hiện chỉ còn 103.000 thùng mỗi ngày, giảm đáng kể so với con số 160.000 thùng hồi năm 2015.
Áp lực từ các lệnh trừng phạt mới
Chính quyền của Tổng thống Donald Trump gần đây đã lên tiếng cảnh báo về “những hậu quả” dành cho bất kỳ quốc gia nào tiếp tục mua dầu thô của Venezuela.
Điều này cho thấy Trung Quốc có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của các lệnh trừng phạt thứ cấp từ Hoa Kỳ. Với một nền kinh tế vốn đã chật vật, việc mất đi khách hàng dầu mỏ lớn nhất có thể đẩy Venezuela vào tình cảnh thảm khốc.
Hiện tại, dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Trung ương Venezuela đang dần cạn kiệt, đồng bolívar tiếp tục mất giá nghiêm trọng, trong khi lạm phát không ngừng gia tăng.
Phó Tổng thống Delcy Rodríguez mô tả chuyến công du Trung Quốc của mình là “riêng tư” và “rất thành công”. Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng đây chỉ là một nỗ lực cuối cùng nhằm cứu vãn tình hình kinh tế đang bên bờ vực của Venezuela.
