Tại cuộc họp góp ý hoàn thiện Dự thảo Quy trình sản xuất lúa giảm phát thải và Quy trình MRV (đo đạc, báo cáo và thẩm định giảm phát thải) sáng 11/5, nhiều ý kiến cho rằng muốn nông dân tham gia sản xuất lúa phát thải thấp thì quy trình phải đủ đơn giản, dễ thực hiện và phù hợp với điều kiện canh tác từng vùng.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, dự thảo đề xuất áp dụng biện pháp tưới ướt khô xen kẽ (AWD) từ khoảng 20 ngày sau gieo sạ đến trước trổ bông 10 ngày. Trong mỗi vụ, ruộng cần được rút nước tối thiểu hai lần, mỗi lần khô liên tục ít nhất 3 ngày để giảm phát thải methane.
Tuy nhiên, không phải giai đoạn nào cũng được phép rút nước. Theo dự thảo, ba thời điểm cần duy trì nước trên ruộng gồm giai đoạn đầu sau gieo sạ để hạn chế cỏ dại và chuột; thời kỳ trước và sau trổ nhằm bảo đảm thụ phấn; cùng thời điểm sau bón phân để hạn chế phát phát thải N2O.
Theo bà Hương, quy trình sản xuất lúa giảm phát thải được xây dựng theo hướng bao phủ toàn bộ chu trình canh tác, từ làm đất, giống, quản lý nước, sử dụng phân bón đến xử lý rơm rạ sau thu hoạch. Tuy nhiên, việc triển khai sẽ thực hiện theo lộ trình, trên cơ sở đăng ký của các địa phương và tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế từng vùng.
Một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất tại cuộc họp là hệ thống MRV, công cụ dùng để đo đạc, báo cáo và xác nhận lượng giảm phát thải thực tế. Theo ông Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Viện Môi trường Nông nghiệp, nếu thực hiện đo methane trực tiếp ngoài ruộng trên diện rộng, chi phí sẽ rất lớn. Trong khi đó, nếu quy trình MRV yêu cầu quá nhiều biểu mẫu, nhập liệu hoặc kiểm tra liên tục thì nông dân và địa phương khó có thể tuân thủ.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho rằng vấn đề quan trọng hiện nay không chỉ là phương pháp tính toán mà còn là cơ chế tổ chức thực hiện sau khi quy trình được ban hành.
Ông lưu ý cần phân định rõ trách nhiệm của từng cấp trong việc xác nhận, thẩm định và quản lý dữ liệu giảm phát thải. Địa phương phải là nơi trực tiếp tổ chức triển khai, hướng dẫn, giám sát và tổng hợp diện tích thực hiện; trong khi Bộ và các đơn vị chuyên môn chịu trách nhiệm hướng dẫn kỹ thuật, thẩm định và kết nối dữ liệu phục vụ quản lý thống nhất.
Đặc biệt, người dân không thể tự thực hiện việc đo đếm phát thải mà cần tuân thủ đúng quy trình dưới sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật. Đồng thời, nếu xây dựng một quy trình áp dụng trên phạm vi cả nước thì phải đảm bảo tính linh hoạt để phù hợp với điều kiện sinh thái và tập quán canh tác của từng vùng.
Thực tế, mô hình sản xuất tại Đồng bằng sông Hồng, miền Trung, miền núi phía Bắc hay Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều khác biệt nên không thể áp dụng cứng nhắc một cách làm chung. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là quy trình phải đủ khả thi, dễ hiểu, dễ triển khai và có hệ thống dữ liệu đủ tin cậy.
Để các quy trình sớm đi vào thực tế, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ phối hợp với các đơn vị chuyên môn và địa phương tổ chức tập huấn ở cấp cơ sở. Đây được xem là lực lượng gần nông dân nhất, giữ vai trò trực tiếp trong hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo thực hành và kết nối giữa cơ quan quản lý với người sản xuất.
| Theo kế hoạch của Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, khoảng 1 triệu ha lúa sẽ được tổ chức lại sản xuất theo hướng giảm phát thải thông qua áp dụng đồng bộ các biện pháp canh tác như quản lý nước, giảm lượng giống gieo sạ, tối ưu phân bón, cơ giới hóa và xử lý rơm rạ sau thu hoạch. Đây được xem là mô hình trọng điểm để Việt Nam từng bước tham gia thị trường carbon trong ngành hàng lúa gạo. Song song với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang phối hợp cùng địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức trong, ngoài nước triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, cây lúa tiếp tục là ngành hàng ưu tiên do phát thải methane từ ruộng ngập nước hiện chiếm tỷ trọng lớn trong phát thải nông nghiệp. |
