Không ít người từng thắc mắc vì sao chiếc xe bán tải đời tám mươi của ông nội vẫn chạy tốt, trong khi chiếc sedan mới tinh của hàng xóm lại thường xuyên phải vào xưởng.
Các thợ máy cho rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở may rủi hay việc bảo dưỡng kém, mà xuất phát từ chính cách các hãng xe thiết kế động cơ hiện đại.
Công nghệ mới khiến động cơ phức tạp và dễ lỗi hơn
Trong vài thập kỷ qua, ngành ô tô chịu áp lực lớn từ quy định khí thải ngày càng khắt khe. Để đáp ứng tiêu chuẩn Euro 6 và các yêu cầu tương tự, nhà sản xuất buộc phải bổ sung hàng loạt công nghệ vào khoang động cơ.
Những chi tiết như van EGR, bộ lọc hạt, cảm biến khí thải vốn không tồn tại trước đây nay trở thành bắt buộc. Điều này khiến động cơ vốn đơn giản trở nên phức tạp, tạo thêm nhiều điểm có thể phát sinh hỏng hóc.
Các kỹ sư đang phải “đấu với vật lý” để vừa đảm bảo công suất, vừa giảm khí thải từ một quá trình vốn dĩ không sạch. Mỗi lớp công nghệ bổ sung đồng nghĩa với thêm một nguy cơ trục trặc.
Động cơ nhỏ, tăng áp hoạt động quá tải
Xu hướng downsizing - giảm dung tích động cơ và bổ sung turbo – được xem là giải pháp tiết kiệm nhiên liệu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy động cơ dung tích nhỏ phải làm việc ở nhiệt độ và áp suất cao hơn để đáp ứng nhu cầu vận hành, khiến độ bền giảm đi đáng kể.
Turbocharger vốn là bộ phận phức tạp, gồm nhiều chi tiết như wastegate, intercooler, hệ thống điều khiển áp suất.
Theo thống kê của Garrett Motion, khoảng 90% sự cố turbo liên quan đến dầu bôi trơn, chủ yếu do thiếu dầu hoặc dầu bẩn. Khi một chi tiết quan trọng như turbo hỏng, chi phí sửa chữa thường rất cao.
Cắt giảm chi phí ảnh hưởng chất lượng vật liệu
Ngoài áp lực về khí thải và hiệu suất, các hãng xe còn phải đảm bảo lợi nhuận. Điều này dẫn đến việc sử dụng vật liệu rẻ hơn so với trước.
Nhiều chi tiết kim loại được thay bằng nhựa, như cổ hút, bơm nước. Kim loại mỏng hơn, bạc đạn chất lượng thấp hơn. Những giải pháp này giúp giảm giá thành nhưng khó đảm bảo độ bền lâu dài như động cơ thế hệ cũ.
Số liệu triệu hồi cho thấy vấn đề nghiêm trọng
Theo dữ liệu từ Cơ quan An toàn Giao thông Mỹ (NHTSA), năm 2024 có hơn 29 triệu xe bị triệu hồi, trong đó nhiều trường hợp liên quan đến lỗi động cơ nghiêm trọng.
Các hãng lớn như Toyota, Honda, General Motors đều phải triệu hồi hàng trăm nghìn xe vì nguy cơ động cơ chết máy hoặc cháy nổ. Ford hiện đang triệu hồi hơn 700.000 xe do lỗi có thể gây cháy động cơ, trong khi Honda triệu hồi gần 250.000 xe V6 vì nguy cơ hỏng máy.
Đáng chú ý, đây đều là xe đời mới, không phải xe đã qua hàng chục năm sử dụng. Điều này cho thấy vấn đề nằm ở thiết kế và vật liệu, chứ không chỉ do hao mòn tự nhiên.
Chi phí sửa chữa ngày càng tăng
Động cơ hiện đại tích hợp nhiều cảm biến, hệ thống điều khiển điện tử và chi tiết phức tạp. Khi hỏng hóc, việc sửa chữa đòi hỏi thiết bị chẩn đoán chuyên dụng và tay nghề cao, khiến chi phí tăng mạnh.
Ngay cả những lỗi tưởng chừng đơn giản như thay cảm biến cũng có thể mất nhiều giờ do phải tháo dỡ nhiều chi tiết che chắn.
Thực tế này khiến nhiều thợ máy độc lập gặp khó khăn vì không đủ thiết bị và phần mềm chuyên dụng để xử lý xe đời mới.
Đổi lại độ bền lấy hiệu suất và khí thải
Không thể phủ nhận động cơ hiện đại mang lại hiệu suất tốt hơn và lượng khí thải thấp hơn.
Tuy nhiên, đánh đổi cho những con số đẹp trên giấy là độ bền giảm sút. Các kỹ sư phải cân bằng giữa quy định môi trường, chi phí sản xuất và yêu cầu vận hành, và có vẻ như độ bền đã bị hy sinh.
