Để xe sử dụng động cơ đốt trong vận hành ổn định, việc bảo dưỡng định kỳ là rất quan trọng. Một trong những công việc cơ bản là thay dầu và lọc dầu đúng hạn để đảm bảo các chi tiết kim loại bên trong được bôi trơn và động cơ hoạt động khỏe mạnh. Đây là thao tác đơn giản, chi phí thấp, nhưng duy trì mức dầu đúng chuẩn lại là yếu tố then chốt.
Thông thường, động cơ ô tô chứa khoảng 4 đến 8 lít dầu, tùy thuộc vào số xi-lanh. Thông số chính xác được ghi trong sách hướng dẫn của xe. Nếu đổ dầu vượt quá mức khuyến cáo, áp suất trong hệ thống bôi trơn sẽ tăng, có thể làm hỏng gioăng và phớt, gây rò rỉ dầu và tốn kém chi phí sửa chữa.
Ngược lại, thiếu dầu cũng nguy hiểm không kém, vì làm giảm khả năng bôi trơn, tăng ma sát và nhiệt độ trong động cơ. Điều này không chỉ khiến các chi tiết nhanh mòn mà còn dẫn đến quá nhiệt và tích tụ cặn bẩn.
Do đó, ngoài việc thay dầu đúng kỳ, người dùng nên thường xuyên kiểm tra để đảm bảo mức dầu cân bằng, dù xe còn mới hay đã cũ. Động cơ mới thường tiêu hao dầu chậm, trong khi xe đã qua thời gian sử dụng có thể cần bổ sung dầu giữa các lần thay.
Nguy cơ khi động cơ thiếu dầu
Mức dầu lý tưởng nằm giữa hai vạch trên que thăm dầu. Khi đó, dầu được phân phối đến các vị trí quan trọng như piston, thành xi-lanh, trục cam và bạc đạn, giúp các chi tiết chuyển động trơn tru và hạn chế sinh nhiệt.
Nếu dầu quá ít, khả năng bôi trơn và làm mát giảm mạnh, ma sát tăng nhanh khi động cơ hoạt động. Các chi tiết kim loại sẽ cọ xát trực tiếp, nóng lên bất thường, thậm chí có thể giãn nở và dính chặt vào nhau, gây kẹt máy và buộc phải thay động cơ.
Thiếu dầu cũng ảnh hưởng đến khả năng làm sạch bên trong động cơ. Dù là dầu khoáng, bán tổng hợp hay tổng hợp toàn phần, dầu đều có tính hòa tan cặn bẩn và được pha thêm phụ gia tẩy rửa để ngăn bùn dầu và muội than.
Khi lượng dầu không đủ, chức năng này suy giảm, dầu nhanh bị nhiễm bẩn, tạo bùn và cặn trong các đường dẫn dầu, làm hạn chế lưu thông dầu và khiến động cơ càng dễ hỏng.
Dấu hiệu nhận biết động cơ thiếu dầu
Nhiều tài xế có thói quen chờ đèn cảnh báo dầu sáng mới kiểm tra, nhưng đây là hành động rủi ro vì lúc đó mức dầu đã xuống quá thấp.
Nếu xe không có hệ thống giám sát điện tử, nên chủ động kiểm tra dầu ít nhất mỗi tháng hoặc sau mỗi 1.000 km, đồng thời chú ý các dấu hiệu sớm để tránh hư hỏng nặng.
Khi dầu thiếu, động cơ thường phát ra tiếng gõ hoặc lách cách do các chi tiết kim loại cọ xát trực tiếp. Một dấu hiệu khác là động cơ quá nhiệt vì ma sát tăng.
Hiệu suất xe cũng giảm, tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn, công suất yếu và tăng tốc chậm. Ngoài ra, dầu có thể có mùi khét, màu sẫm, khói xả nhiều hoặc xe khó khởi động.
