Đồng thời khen thưởng các cơ quan báo chí, xuất bản có thành tích nổi bật trong công tác tuyên truyền, quảng bá hoạt động lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật năm 2025.
Đây là hoạt động thường niên có ý nghĩa quan trọng, nhằm ghi nhận, tôn vinh những công trình, tác phẩm lý luận, phê bình có giá trị khoa học và thực tiễn cao; qua đó khẳng định vai trò đặc biệt của công tác lý luận, phê bình trong việc định hướng sáng tạo, nâng cao năng lực tiếp nhận và thẩm mỹ văn hóa của công chúng, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Lễ trao Tặng thưởng năm nay diễn ra trong không khí đặc biệt, khi toàn Đảng, toàn dân hướng tới chào mừng năm mới 2026 và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng - dấu mốc quan trọng mở ra giai đoạn phát triển mới, với khát vọng tự tin bước vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.
Trong bối cảnh đó, công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật tiếp tục được khẳng định là một trong những trụ cột quan trọng của đời sống tinh thần, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng, lan tỏa các giá trị nhân văn, tiến bộ trong xã hội.
Đây là năm thứ 11 liên tiếp Ban Bí thư Trung ương Đảng dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, giao Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức xét chọn và trao Tặng thưởng hằng năm. Thực tiễn hơn một thập niên triển khai cho thấy, Tặng thưởng không chỉ là sự tôn vinh mang tính danh dự, mà còn là nguồn động viên, khích lệ mạnh mẽ đối với đội ngũ các nhà nghiên cứu, phê bình trong việc theo đuổi những công trình có chiều sâu học thuật, bám sát thực tiễn đời sống văn nghệ.
Theo báo cáo của PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, việc tặng thưởng nhằm đánh giá, tôn vinh và khích lệ các tác giả có tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật chất lượng cao; đồng thời ghi nhận những đóng góp tích cực của các cơ quan báo chí, xuất bản trong việc tuyên truyền, phổ biến và nâng cao chất lượng hoạt động lý luận, phê bình.
Nhiều năm qua, các tác phẩm được trao Tặng thưởng đã tạo được sức lan tỏa sâu rộng, trở thành tài liệu tham khảo có giá trị đối với giới nghiên cứu, giảng dạy, sáng tác và quản lý văn học, nghệ thuật.
Các tác phẩm tham gia xét Tặng thưởng phải được xuất bản trong năm trước, tập trung nghiên cứu những vấn đề cấp thiết của đời sống văn học, nghệ thuật; có giá trị khoa học, nghệ thuật và nhân văn; có điểm mới, cách tiếp cận phù hợp; được giới chuyên môn và dư luận đánh giá tích cực; đồng thời kế thừa và vận dụng sáng tạo đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa, văn nghệ.
Quy trình xét Tặng thưởng được tổ chức chặt chẽ, nghiêm túc, khách quan qua nhiều cấp, từ sơ khảo đến chung khảo, với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia uy tín. Các tác phẩm được thẩm định toàn diện về chất lượng học thuật, giá trị lý luận và tác động xã hội trước khi Ban Chỉ đạo Tặng thưởng xem xét, quyết định mức trao thưởng.
Qua 11 kỳ xét Tặng thưởng, Hội đồng đã nhận được 973 tác phẩm gửi tham dự và lựa chọn vinh danh 241 tác phẩm xuất sắc nhất, với tỷ lệ trao thưởng khoảng 25-30%, bảo đảm yêu cầu cao về chất lượng khoa học, tính tư tưởng và hiệu quả thực tiễn.
Riêng đợt xét Tặng thưởng năm 2025 (đối với các tác phẩm xuất bản năm 2024), Hội đồng nhận được 76 tác phẩm, gồm 31 cuốn sách và 45 bài viết, trong bối cảnh hoạt động xuất bản và nghiên cứu còn gặp nhiều khó khăn. Đáng chú ý, bên cạnh các công trình nghiên cứu chuyên sâu về văn học, số lượng và chất lượng các công trình về âm nhạc, điện ảnh, sân khấu, múa, cũng như các vấn đề thời sự như công nghiệp văn hóa, di sản văn hóa ngày càng gia tăng, cho thấy sự mở rộng và bao quát đa chiều của hoạt động lý luận, phê bình trước đời sống văn nghệ phong phú của đất nước.
Trên cơ sở đó, Ban Chỉ đạo Tặng thưởng thống nhất đề nghị Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương quyết định trao Tặng thưởng cho 23 tác phẩm, gồm 14 công trình sách và 9 bài viết/cụm bài viết, với 2 công trình đạt mức A, 4 công trình mức B, 8 công trình mức C và 9 công trình Khuyến khích.
Đồng thời, Hội đồng đã quyết định khen thưởng 16 tập thể là các cơ quan báo chí, tạp chí và nhà xuất bản có nhiều đóng góp tích cực trong công tác tuyên truyền, phổ biến, nâng cao chất lượng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật năm 2024.
Lễ trao Tặng thưởng tiếp tục khẳng định vị thế, vai trò không thể thay thế của lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trong sự nghiệp phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương chúc mừng các tác giả, nhóm tác giả; đồng thời khẳng định Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, tin tưởng và kỳ vọng lớn đối với đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, đặc biệt là các nhà lý luận, phê bình văn học nghệ thuật.
GS Nguyễn Xuân Thắng đề nghị Hội đồng Lý luận Trung ương tiếp tục quán triệt, triển khai hiệu quả các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận; đẩy mạnh nghiên cứu, phê bình Văn học nghệ thuật trên nền tảng mỹ học mác-xít, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng; nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục của các tác phẩm, kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ.
Bên cạnh đó, Hội đồng cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác xét tặng thưởng, mở rộng phạm vi sang lĩnh vực văn hóa, thu hút lực lượng trẻ; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu và ứng dụng công nghệ nhằm lan tỏa giá trị các công trình lý luận, phê bình tới đông đảo công chúng.
