Phát biểu tại hội nghị trực tuyến lần thứ 6 của Diễn đàn Truyền thông Toàn cầu về kháng thuốc kháng sinh (AMR), ông Jean-Pierre Nyemazi, quyền Giám đốc bộ phận AMR của WHO, cảnh báo tình trạng kháng thuốc kháng khuẩn đang lan rộng và đe dọa tương lai của y học hiện đại.
Theo ông Nyemazi, khác với đại dịch COVID-19 có những biểu hiện rõ ràng, các bệnh nhiễm trùng kháng thuốc đã âm thầm cướp đi sinh mạng của nhiều người trong nhiều năm mà chưa nhận được sự quan tâm tương xứng.
Số liệu của WHO cho thấy riêng năm 2021, tình trạng kháng thuốc kháng sinh trực tiếp gây ra hơn một triệu ca tử vong và có liên quan đến khoảng 4,7 triệu trường hợp tử vong khác.
Một cuộc khảo sát tiến độ phòng chống kháng thuốc kháng sinh tại 183 quốc gia trong năm nay cho thấy gần 90% đã xây dựng kế hoạch hành động quốc gia nhằm giải quyết vấn đề. Tỷ lệ này tăng đáng kể so với mức khoảng 40% vào năm 2017.
Tuy nhiên, việc xây dựng kế hoạch chưa đồng nghĩa với khả năng triển khai trên thực tế. Theo bà Pravasha Prakash, chuyên viên kỹ thuật về AMR của WHO, chỉ có 42 quốc gia, tương đương chưa đến 20%, sở hữu kế hoạch được cấp kinh phí, triển khai và giám sát đầy đủ.
Bà Prakash nhận định các quốc gia đã đạt được một số tiến bộ nhưng cần đẩy nhanh hành động để đáp ứng những mục tiêu toàn cầu vào năm 2030.
Tình trạng kháng thuốc cũng đang được ghi nhận với tỷ lệ đáng lo ngại. Dữ liệu giám sát toàn cầu mới nhất của WHO cho thấy trong năm 2023, cứ 6 ca nhiễm khuẩn được xét nghiệm thì có 1 ca không đáp ứng với loại kháng sinh thường được dùng để điều trị.
Để cải thiện năng lực ứng phó, WHO vừa công bố hai công cụ mới hỗ trợ các quốc gia tăng cường hệ thống chẩn đoán nhiễm trùng và kháng thuốc.
Công cụ thứ nhất xác định danh mục xét nghiệm cần được cung cấp ở mọi cấp độ chăm sóc y tế, từ các cơ sở khám chữa bệnh ban đầu đến bệnh viện tuyến trên.
Công cụ thứ hai tập hợp 73 quy trình xét nghiệm, bao gồm các bước từ thu thập mẫu bệnh phẩm, xác định tác nhân gây bệnh đến kiểm tra mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với thuốc kháng sinh.
WHO đồng thời nhấn mạnh việc kiểm soát kháng thuốc cần được triển khai đồng bộ thông qua nhiều biện pháp, trong đó có phòng ngừa nhiễm trùng, tiêm chủng, cải thiện khả năng tiếp cận nước sạch và điều kiện vệ sinh.
Bên cạnh đó, sử dụng thuốc kháng sinh đúng chỉ định, đúng liều lượng và theo hướng dẫn của nhân viên y tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế sự xuất hiện và lây lan của các chủng vi khuẩn kháng thuốc.