Không còn nằm lặng lẽ trong kho lưu trữ, những di vật chiến tranh nay “hóa thân” thành tác phẩm sắp đặt, mở ra góc nhìn mới về ký ức lịch sử, giá trị của hòa bình và cách tiếp cận di sản trong đời sống đương đại.
Trong khu trưng bày ngoài trời của Bảo tàng Hà Nội, những mảnh kim loại từng thuộc xác máy bay và vỏ bom được treo lơ lửng trong cấu trúc sắp đặt nghệ thuật. Cách trưng bày mới khiến người xem không chỉ nhìn hiện vật như chứng tích của chiến tranh, mà còn cảm nhận chúng trong một không gian thẩm mỹ giàu tính biểu đạt.
Tổ hợp nghệ thuật mang tên “Chiến tranh và Hòa bình” được hình thành từ chính những hiện vật do bảo tàng sưu tầm và lưu giữ nhiều năm,được thực hiện bởi nghệ sĩ Thu Trần và Tây Phong. Các nghệ sĩ đã đặt chúng vào một cấu trúc thị giác mới, tạo nên cuộc đối thoại giữa ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình của con người hôm nay.
Trong không gian này, các mảnh xác máy bay được treo ở độ cao trung gian, kết hợp cùng những khối hình học, do nghệ sĩ Thu Trần thực hiện bằng vật liệu nhẹ, bọc giấy Dứa, giấy Dó và phủ sơn mài truyền thống. Sự tương phản giữa kim loại lạnh và các vật liệu mềm mại tạo nên hiệu ứng thị giác mạnh mẽ, gợi lên hành trình chuyển hóa từ quá khứ khói lửa đến hiện tại bình yên.
Điểm đặc biệt của không gian sắp đặt nằm ở cách các nghệ sĩ “ứng xử” với những di vật mang dấu ấn chiến tranh. Thay vì tái hiện sự tàn khốc, tác phẩm hướng người xem đến cảm giác chiêm nghiệm và suy tưởng về lịch sử.
Tham quan không gian sắp đặt tại Bảo tàng Hà Nội, anh Nguyễn Đức Việt (Ninh Bình) cho biết các tác phẩm khiến anh ấn tượng bởi cách kết hợp giữa di vật lịch sử và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. “Những mảnh xác máy bay hay vỏ bom vốn gợi ký ức chiến tranh, nhưng khi được sắp đặt cùng các chi tiết nghệ thuật lại mang đến cảm giác rất khác. Nó khiến người xem vừa tò mò khám phá, vừa có thời gian suy ngẫm về giá trị của hòa bình hôm nay”, anh chia sẻ.
Không gian trưng bày còn gợi nhắc tới những dấu mốc lịch sử của Hà Nội trong thời chiến, qua các tác phẩm phù điêu và hình ảnh liên quan đến sự kiện quân dân Thủ đô bắt sống phi công Mỹ John McCain tại hồ Trúc Bạch năm 1967. Những chi tiết này giúp người xem kết nối câu chuyện nghệ thuật với dòng chảy lịch sử.
Không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật, Bảo tàng Hà Nội đang từng bước trở thành một thiết chế văn hóa sáng tạo, nơi di sản được tiếp cận bằng nhiều phương thức mới. Việc sử dụng nghệ thuật sắp đặt để “kể lại” câu chuyện của các di vật chiến tranh mở ra cách nhìn mới trong bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử.
Thay vì đứng trước tủ kính quan sát hiện vật, người xem được bước vào một không gian trải nghiệm, nơi mỗi chi tiết sắp đặt đều gợi mở những suy ngẫm về ký ức, về hòa bình và trách nhiệm gìn giữ thành quả của quá khứ.
Từ những mảnh xác máy bay từng gắn với bầu trời khói lửa, một “bản giao hưởng thị giác” đã được hình thành giữa lòng Thủ đô. Ở đó, lịch sử không chỉ được kể lại, mà còn được chuyển hóa thành nguồn cảm hứng sáng tạo, nhắc nhở mỗi người về giá trị của hòa bình hôm nay.
Một số hình ảnh tại trưng bày “Chiến tranh và Hoà bình”:
