Ban Quản lý Công viên địa chất Phú Yên (nay thuộc tỉnh Đắk Lắk) cho biết đã phối hợp với các chuyên gia nghiên cứu, khảo sát chuyên sâu, hoàn thiện cơ sở khoa học cho hồ sơ trình UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu.
Theo lộ trình, dự kiến giai đoạn 2026 - 2027, hồ sơ Công viên địa chất Phú Yên sẽ được trình UNESCO xem xét. Đây không chỉ là mục tiêu về danh hiệu, mà còn là cơ hội để vùng đất ven biển này khẳng định vị thế trên bản đồ di sản địa chất toàn cầu, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo tồn.
Các nhà khoa học của UNESCO đánh giá Phú Yên hội tụ 3 giá trị di sản chính để tạo thành công viên địa chất tiềm năng, là di sản địa chất, di sản văn hóa và đa dạng sinh học.
Đặc biệt, Phú Yên có đặc trưng đá biến chất cổ khoảng 2,5 tỷ đến 542 triệu năm trước, các công trình kiến trúc thể hiện giao thoa văn hóa Chăm - Việt - Hoa - châu Âu, các hệ sinh thái cát ven biển, đầm phá, rạn san hô phong phú.
Công viên địa chất Phú Yên có tầm quan trọng đặc biệt về di sản địa chất. Ở đây có sự đa dạng tuyệt vời của đá granit hình thành từ 250 triệu năm trước, nổi bật là Gành Đá đĩa, Hòn Yến, Bãi Môn - Mũi Điện, tháp Nhạn…
Về mặt giá trị di sản, bao gồm di sản địa chất, tự nhiên, văn hóa, phi vật thể, Phú Yên có đầy đủ tiềm năng để phát triển một đề án Công viên địa chất toàn cầu UNESCO.
Công viên địa chất Phú Yên được thành lập năm 2024, với tổng diện tích đất liền khoảng 1.927km² và diện tích mặt nước vùng nội thủy khoảng 1.000km² (tính từ bờ ra đến độ sâu khoảng 50m, bao gồm các đảo ven bờ).
Nếu các công viên địa chất toàn cầu đã được UNESCO công nhận tại Việt Nam chủ yếu nằm ở vùng núi đá vôi hay cao nguyên bazan, thì tại đây, biển đóng vai trò trung tâm của không gian địa chất.
Đường bờ biển dài gần 189km, cùng các đảo ven bờ, gành đá, bãi biển, đầm và vịnh, là kết quả trực tiếp của những vận động kiến tạo và quá trình biển tiến - biển thoái kéo dài hàng trăm triệu năm.
Biển không chỉ tạo nên cảnh quan hấp dẫn mà còn mang giá trị khoa học đặc biệt. Các bậc thềm biển cổ, doi cát nối đảo, hệ thống đầm - vịnh như vịnh Xuân Đài, đầm Ô Loan hay Cù Mông là “chứng nhân” cho lịch sử mực nước biển biến đổi theo thời gian địa chất.
Đây chính là lợi thế nổi bật, giúp Công viên địa chất Phú Yên tạo dấu ấn khác biệt trong mạng lưới công viên địa chất của Việt Nam và khu vực, đồng thời phù hợp với các ưu tiên toàn cầu của UNESCO về phát triển bền vững kinh tế biển và thích ứng với biến đổi khí hậu.
