Hát Xoan Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Vua Hùng và đời sống tinh thần của người dân vùng đất Tổ. Trải qua nhiều thế hệ, những câu hát mộc mạc cùng không gian diễn xướng truyền thống đã trở thành một phần quan trọng trong bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, giữa nhịp sống hiện đại, hát Xoan vẫn còn khoảng cách nhất định với giới trẻ hôm nay.
Xuất phát từ mong muốn đưa di sản đến gần hơn với công chúng trẻ, nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã ấp ủ thực hiện dự án truyền thông “Thanh âm đất Tổ”. Lấy thông điệp “Nhịp Xoan giữ nguồn cội”, dự án mong muốn rằng hát Xoan không chỉ thuộc về quá khứ hay chỉ dừng lại tại không gian đình làng cổ kính, mà vẫn có thể hiện diện trong đời sống đương đại như một sợi dây kết nối các thế hệ với cội nguồn văn hóa dân tộc.
Để có góc nhìn chân thực hơn về loại hình nghệ thuật này, nhóm đã trực tiếp đến Phú Thọ tìm hiểu thực tế, gặp gỡ nghệ nhân, ghi nhận tư liệu và khám phá không gian văn hóa nơi hát Xoan được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đồng hành cùng dự án còn có Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch - trùm phường Xoan An Thái và nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long trong vai trò cố vấn chuyên môn.
Chính hành trình ấy đã trở thành nguồn cảm hứng để dự án “Thanh âm đất Tổ” và sự kiện “Xoan mở hội” được hình thành. Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu thông tin, dự án hướng tới việc tạo ra những trải nghiệm gần gũi, giúp người trẻ có cơ hội cảm nhận hát Xoan bằng nhiều giác quan và cách tiếp cận mới mẻ hơn.
Sự kiện “Xoan mở hội” sẽ diễn ra vào ngày 23/5 tại Bảo tàng Hà Nội với nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa đặc sắc. Người tham gia sẽ được khám phá không gian trình diễn hát Xoan, tìm hiểu về lịch sử và giá trị của loại hình nghệ thuật này thông qua các khu vực trưng bày và các hoạt động tương tác.
Bên cạnh đó, sự kiện còn có các hoạt động như trang trí phách tre, gieo quẻ từ nội dung lời bài Xoan cổ, giao lưu cùng nghệ nhân và thực hành hát Xoan. Thông qua những hoạt động mang tính tương tác cao, ban tổ chức mong muốn tạo nên một không gian nơi di sản được tiếp cận một cách gần gũi, tự nhiên và phù hợp hơn với người trẻ.
Thông qua sự kết hợp giữa trải nghiệm văn hóa và truyền thông số, “Xoan mở hội” không chỉ là một sự kiện giới thiệu di sản mà còn là nỗ lực của thế hệ trẻ trong hành trình gìn giữ, lan tỏa và làm mới những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hôm nay.
