Sự kiện đón nhận Bằng công nhận của UNESCO cho Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc khẳng định vị thế toàn cầu của một hệ giá trị văn hóa - tư tưởng thuần Việt trải dài qua nhiều thế kỷ. Chương trình càng trở nên đặc biệt khi trùng với Đại lễ tưởng niệm 717 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn, vị minh quân đã sáng lập nên dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam.
Đây là thành quả rực rỡ từ sự phối hợp chặt chẽ, bền bỉ suốt nhiều năm giữa ba địa phương: tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh và thành phố Hải Phòng. Vượt qua ranh giới hành chính, ba tỉnh thành đã cùng chung sức xây dựng mô hình di sản liên tỉnh theo chuỗi đầu tiên tại Việt Nam, tạo nên một tiền lệ quản lý di sản liên vùng theo đúng các chuẩn mực khắt khe của quốc tế.
Tinh thần đoàn kết này không chỉ giúp hoàn thiện một hồ sơ di sản đồ sộ mà còn thể hiện quyết tâm chung trong việc gìn giữ một chỉnh thể văn hóa Trúc Lâm thống nhất và vẹn toàn.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính nhấn mạnh: Đây là dấu mốc lịch sử sau 11 năm kể từ khi danh thắng Tràng An được vinh danh, đưa quần thể này trở thành di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam. Đây không chỉ là sự công nhận đối với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn là sự ghi nhận giá trị nổi bật toàn cầu của một không gian văn hóa sống, nơi tư tưởng và thực hành văn hóa đang được tiếp nối bền bỉ qua nhiều thế hệ.
Cùng quan điểm về giá trị tinh thần vô giá này, ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam khẳng định quần thể di sản là minh chứng đặc biệt cho sự tiếp nối trường tồn của Phật giáo Trúc Lâm. Ông cho rằng triết lý sống hài hòa, đề cao hòa bình và lòng từ bi phát khởi từ dãy núi Yên Tử linh thiêng không chỉ định hình bản sắc văn hóa Việt Nam mà còn là “ngọn hải đăng” truyền cảm hứng cho cộng đồng quốc tế.
Khẳng định niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của các địa phương trong việc quản lý di sản liên tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, Bùi Văn Khắng chia sẻ:
“Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và là niềm tự hào chung của dân tộc Việt Nam. Ba địa phương nhận thức sâu sắc rằng đây vừa là vinh quang, vừa là trọng trách lớn lao; chúng tôi cam kết sẽ biến những giá trị truyền thống thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, để di sản mãi tỏa sáng là biểu tượng văn hóa, tâm linh và là điểm đến hấp dẫn của thế giới”.
Sự ghi danh này đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn trước những thách thức của thời đại. Chính phủ Việt Nam và lãnh đạo ba địa phương cam kết thực hiện nghiêm túc các khuyến nghị của UNESCO, gắn bảo tồn với phát triển bền vững, để “mạch ngầm” văn hóa Trúc Lâm tiếp tục chảy mãi, góp phần nâng tầm vị thế văn hiến Việt Nam trên trường quốc tế.
Sự vinh danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới của UNESCO không chỉ là món quà quý giá dành cho nhân loại mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về sức sống trường tồn của tâm hồn và trí tuệ Việt Nam trên bản đồ văn minh thế giới.
Quần thể di sản được UNESCO vinh danh là các cụm di tích tiêu biểu, kết nối chặt chẽ theo dòng chảy lịch sử và tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm bao gồm: Quảng Ninh có khu di tích Yên Tử (với Chùa Đồng, tháp Huệ Quang, chùa Hoa Yên...), khu di tích nhà Trần tại Đông Triều (Thái Miếu, chùa Ngọa Vân). Tỉnh Bắc Ninh có chùa Vĩnh Nghiêm - “chốn tổ” lưu giữ kho mộc bản quý giá của Thiền phái Trúc Lâm. Thành phố Hải Phòng có khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc và chùa Thanh Mai.
