Ngày 26/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Nghị định là văn bản pháp lý quan trọng, góp phần tăng cường quản lý an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, do có sự thay đổi về phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm so với quy định trước đây, việc triển khai đồng loạt công tác kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu tại các cửa khẩu trong giai đoạn đầu đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.
Theo tổng hợp của các cơ quan chức năng, từ ngày 26/1/2026 đến hết ngày 29/1/2026, tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên cả nước đã phát sinh tình trạng tồn đọng hơn 700 lô hàng nhập khẩu, với khối lượng khoảng 300.000 tấn, chủ yếu là nông sản tươi, sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn và một số mặt hàng thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói sẵn.
Nguyên nhân chủ yếu do Nghị định số 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngay trong khi chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu, thời gian kiểm nghiệm; đồng thời chưa có quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm Nghị định có hiệu lực.
Việc áp dụng đồng loạt phương thức kiểm tra mới với thời gian trả kết quả từ 5-7 ngày đã tạo áp lực lớn cho cơ quan kiểm tra, hệ thống kiểm nghiệm cũng như doanh nghiệp nhập khẩu, đặc biệt đối với các mặt hàng tươi sống, dễ hư hỏng.
Trước tình trạng ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chủ động phối hợp với Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) để rà soát, đánh giá tình hình.
Các đơn vị liên quan đã tổ chức họp với các Cơ quan kiểm dịch thực vật vùng nhằm nắm bắt đầy đủ thực tế tại từng cửa khẩu, kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc, báo cáo và đề xuất phương án xử lý với Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Đến chiều ngày 31/1/2026, tình trạng ách tắc hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết, trong đó có các cửa khẩu trọng điểm tại Tây Ninh và một số địa bàn khác.
Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long tại Văn bản số 102/VPCP-KGVX ngày 31/01/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có báo cáo gửi Bộ Y tế - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm - để tổng hợp, báo cáo Chính phủ trong ngày 1/2/2026. Báo cáo tập trung làm rõ những khó khăn, vướng mắc phát sinh và kiến nghị sớm ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất trong quá trình triển khai Nghị định số 46.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp, sớm ổn định tình hình thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu trên cả nước.
