Theo thông báo của Chính phủ Ấn Độ hôm 30/3, cuộc điều tra dân số 10 năm một lần - ban đầu dự kiến diễn ra năm 2021 - sẽ chính thức khởi động từ ngày 1/4. Giai đoạn đầu cho phép người dân đăng ký trực tuyến trong thời gian ngắn, trước khi triển khai các đợt điều tra trực tiếp.
Quá trình thu thập dữ liệu sẽ gồm hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất tập trung lập danh sách nhà ở và điều kiện sinh hoạt. Giai đoạn thứ hai ghi nhận thông tin về cư dân cùng các chỉ số kinh tế - xã hội, theo Ủy viên điều tra dân số Mritunjay Kumar Narayan.
Với dân số đã vượt 1,4 tỷ người, Ấn Độ hiện là quốc gia đông dân nhất thế giới, vượt qua Trung Quốc. Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc, xu hướng tăng dân số này đã được ghi nhận rõ từ năm 2023.
Các nhà phân tích cho rằng quy mô dân số lớn không phải là gánh nặng, mà là lợi thế khi Ấn Độ sở hữu lực lượng dân số trẻ đông đảo, có thể trở thành nguồn lao động dồi dào trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn đang đối mặt với tình trạng già hóa và suy giảm nhân lực.
Một nội dung đáng chú ý của đợt điều tra lần này là thu thập dữ liệu chi tiết về hệ thống đẳng cấp xã hội - cấu trúc tồn tại hàng nghìn năm và có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống chính trị, kinh tế. Nhiều chính sách công, đặc biệt trong tuyển dụng và giáo dục, vẫn dành ưu tiên cho các nhóm được coi là đẳng cấp thấp hơn.
Việc ghi nhận dữ liệu đẳng cấp tiếp tục gây tranh cãi. Những người ủng hộ cho rằng đây là cơ sở cần thiết để phân bổ hỗ trợ xã hội hiệu quả, trong khi các ý kiến phản đối cho rằng hệ thống này không còn phù hợp với tham vọng trở thành cường quốc toàn cầu của Ấn Độ.
Trước đó, Ấn Độ từng thu thập dữ liệu đẳng cấp vào năm 2011 - lần đầu sau 80 năm - nhưng kết quả không được công bố đầy đủ do lo ngại về độ chính xác.
Dự kiến, cuộc tổng điều tra dân số sẽ hoàn tất vào tháng 3 năm sau. Theo ông Narayan, một số bộ dữ liệu sẽ được công bố sớm sau khi hoàn tất, đánh dấu lần đầu tiên dữ liệu điều tra được số hóa toàn diện.
