Mở đầu bài phát biểu tại lễ ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chíp bán dẫn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định dự án Luật Công nghệ cao (sửa đổi) cùng hệ thống văn bản từ Nghị định đến Thông tư hướng dẫn đã được hoàn thiện. Ngành công nghiệp bán dẫn và công nghệ chiến lược hiện đang nhận được sự ưu tiên lớn.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh: "Các cơ chế ưu đãi hiện nay đã ở mức cao nhất, không thể cao hơn được nữa, ngoại trừ những trường hợp đặc biệt".
Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu Chính phủ ban hành Chiến lược về công nghệ bán dẫn, thành lập Ban chỉ đạo phát triển ngành và đang tiến hành các quy trình thành lập Hiệp hội bán dẫn. Lĩnh vực bán dẫn cũng đã được đưa vào trọng tâm của các chương trình công nghệ chiến lược và hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia.
Việc ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chíp bán dẫn minh chứng cho quyết tâm cao độ từ phía cơ quan quản lý: Chuyển hóa nhanh chóng từ hành lang pháp lý sang các cơ sở hạ tầng thực tiễn. Về cơ bản, các điều kiện cần để ngành bán dẫn cất cánh đều đã hội đủ.
Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc nâng cao năng lực triển khai, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ yêu cầu khâu thực thi trong giai đoạn này phải diễn ra nhanh chóng và hiệu quả.
Hiện tại, Bộ Khoa học và Công nghệ đang trực tiếp quản lý, mời gọi các dự án nghiên cứu về công nghệ bán dẫn và mở ra sân chơi công bằng cho mọi thành phần từ doanh nghiệp, đến viện nghiên cứu, trường đại học.
Tuy nhiên, thông điệp quyết liệt được đưa ra là phải chấm dứt tư duy "đi lẻ". Không một trường đại học hay doanh nghiệp đơn lập nào có thể tự tạo nên ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam. Một dự án trọng điểm đòi hỏi sự hợp tác rất rõ ràng, định vị chuẩn xác vai trò của từng mắt xích: Viện nghiên cứu, Trường đại học và Doanh nghiệp thực hành.
Đối với hệ thống thiết bị đắt đỏ như phòng sạch, quan điểm của Bộ Khoa học và Công nghệ là phải xây dựng cơ chế "chia sẻ dùng chung" để tối ưu hóa nguồn lực. Mọi vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành sẽ được Bộ Khoa học và Công nghệ đồng hành tháo gỡ cụ thể.
Thông qua các cuộc trao đổi thực tiễn với lãnh đạo các tập đoàn công nghệ toàn cầu, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã đặt ra 3 câu hỏi cũng là 3 bài toán chiến lược, yêu cầu cộng đồng chuyên gia, các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cùng hiến kế.
Thứ nhất, lời giải nào cho "cơn khát" nhân tài? Nguồn nhân lực Việt Nam được đánh giá có chất lượng tốt, nhưng để tạo ra đột phá, ngành công nghiệp cần giải quyết 3 sự thiếu hụt lớn: Thiếu giảng viên giỏi, thiếu thiết bị phòng thí nghiệm, và thiếu cơ sở thực tiễn cho sinh viên thực hành. Việc nuôi dưỡng nhân tài cấp cao là yếu tố sống còn, quyết định hàm lượng giá trị gia tăng của ngành.
Thứ hai, hỗ trợ hạ tầng nào cho doanh nghiệp nội? Để Việt Nam không chỉ dừng lại ở các ưu đãi FDI bề nổi mà thực sự tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, Nhà nước cần hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) – những đơn vị có lõi công nghệ nhưng chưa đủ tiềm lực tài chính. Cơ quan quản lý cần doanh nghiệp chỉ rõ nhu cầu: Tham gia vào công đoạn nào, cần vật liệu/thiết bị gì, quy hoạch theo vùng ra sao để Nhà nước có cơ sở rót vốn đầu tư hệ thống hạ tầng dùng chung hiệu quả.
Cuối cùng, đâu là sản phẩm chíp chủ lực mang thương hiệu Việt? Việt Nam cần xác định rõ hướng đi cốt lõi. Từ những gợi ý về chíp tại biên hay chíp giao dịch bằng tiếng Việt, bài toán đặt ra là phải đánh giá đúng hành trình đã qua, nhìn nhận rõ năng lực hiện tại để quyết định tập trung vào nhóm sản phẩm nào, đảm bảo tính khả thi và sức cạnh tranh quốc tế.
Sự ra đời của Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chíp bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam đánh dấu bước chuyển mình quan trọng: Đưa chính sách từ văn bản pháp lý vào thực tiễn hành động. Ba bài toán chiến lược được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ra chính là thước đo cho năng lực thực thi và sự minh bạch trong liên kết giữa Nhà nước – Viện nghiên cứu, Trường học – Doanh nghiệp. Giải quyết triệt để những điểm nghẽn này sẽ là bệ phóng vững chắc, đưa công nghiệp bán dẫn Việt Nam bứt phá và khẳng định vị thế trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
