Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Festival “Về miền di sản - 2026”.
Qua đó, trưng bày giới thiệu hơn 500 hiện vật tiêu biểu có nguồn gốc từ Việt Nam qua nhiều thời kỳ lịch sử, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Bắc Ninh số 1, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 và trong các bộ sưu tập của hội viên Hội Sưu tầm, nghiên cứu cổ vật Kinh Bắc.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Trương Quang Hải, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh nhấn mạnh, mỗi hiện vật không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là một “lát cắt” lịch sử, góp phần tái hiện sinh động quá trình phát triển của vùng đất và con người Bắc Ninh cũng như dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản, trong đó có cổ vật, là trách nhiệm chung của toàn xã hội, nhằm gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.
Không gian trưng bày được bố cục thành 3 chủ đề chính. Chủ đề 1 - Cổ vật tiêu biểu thời kỳ văn hóa tiền Đông Sơn - Đông Sơn: Giới thiệu những hiện vật phản ánh bước phát triển vượt bậc về kỹ thuật kim khí của người Việt như: Trống Đồng, thạp Đồng, đồ trang sức, công cụ bằng đá… trong đó có bảo vật quốc gia Thạp đồng với trang trí hoa văn độc đáo, kỹ thuật chế tác tinh xảo.
Chủ đề 2 - Cổ vật tiêu biểu thời kỳ Bắc thuộc với hơn 100 hiện vật thuộc nhiều loại hình như ấm, đồ trang trí, một số cấu kiện kiến trúc có niên đại từ thế kỷ I đến thế kỷ X. Các hiện vật phản ánh về quá trình giao lưu, tiếp biến sâu sắc giữa văn hóa bản địa và nước ngoài.
Chủ đề 3 - Cổ vật tiêu biểu thời kỳ phong kiến độc lập tự chủ (thế kỷ X - XX) với số lượng hiện vật phong phú. Đây là thời kỳ đỉnh cao của văn minh Đại Việt, trong đó Bắc Ninh - Kinh Bắc giữ vai trò là một trung tâm quan trọng của cả nước. Các hiện vật nổi bật thời kỳ này như thạp, ấm... phản ánh giai đoạn phát triển rực rỡ của nghệ thuật gốm sứ Việt Nam với các dòng men đặc trưng như men ngọc, men ngà, men nâu và hoa nâu với chất gốm mỏng nhẹ, dáng thanh thoát cùng kỹ thuật khắc chìm, chạm nổi tinh xảo của gốm thời Lý.
Trưng bày mở cửa đón khách tham quan đến ngày 2/4/2026, đồng thời tạo không gian giao lưu giữa các nhà nghiên cứu, nhà sưu tập và công chúng, qua đó nâng cao nhận thức về giá trị di sản, khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm trong bảo tồn văn hóa truyền thống.
Nhân dịp này, 15 nhà sưu tập đã hiến tặng Bảo tàng Bắc Ninh số 2 tổng cộng 28 hiện vật và một bộ tem gồm 50 con tem. Hội Sưu tầm, nghiên cứu cổ vật Kinh Bắc cũng trao quà hỗ trợ một số tổ chức từ thiện và cá nhân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh.
Cùng ngày, tại Thư viện Bắc Ninh số 2, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức khai mạc trưng bày tư liệu với chủ đề “Tinh hoa di sản văn hóa Bắc Ninh”.
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất giàu truyền thống văn hóa với gần 4.000 di tích, trong đó có 1.455 di tích được xếp hạng, 10 di tích quốc gia đặc biệt, 25 bảo vật và nhóm bảo vật quốc gia, cùng hàng trăm di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh.
Bắc Ninh cũng sở hữu 7 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh và hàng nghìn lễ hội, làng nghề, nghệ nhân dân gian, tạo nên bản sắc văn hóa đặc trưng và nguồn lực nội sinh cho phát triển.
Trưng bày tư liệu được tổ chức nhằm giới thiệu toàn diện về vùng đất, con người và các giá trị di sản tiêu biểu của Bắc Ninh; đồng thời tạo điều kiện để nghệ nhân, cộng đồng di sản giao lưu, kết nối và lan tỏa giá trị văn hóa Kinh Bắc.
Không gian trưng bày được chia thành hai khu vực ngoài trời và trong nhà. Khu vực ngoài trời giới thiệu hình ảnh, tư liệu về các di sản tiêu biểu, kết hợp trình diễn các loại hình di sản văn hóa phi vật thể như dân ca Quan họ, ca trù, hát Then, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ…
Khu vực trong nhà gồm ba phần: giới thiệu nghề tranh dân gian Đông Hồ với hơn 400 tư liệu và hiện vật; trưng bày về dân ca Quan họ với hàng trăm tài liệu, hình ảnh và tư liệu nghe nhìn; và khu trưng bày các di sản tiêu biểu đã được UNESCO ghi danh, cùng nhiều tư liệu về di tích, lễ hội, làng nghề truyền thống.
Trưng bày “Tinh hoa di sản văn hóa Bắc Ninh” mở cửa phục vụ khách tham quan đến hết ngày 10/4/2026, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Kinh Bắc và tăng cường kết nối giữa cộng đồng di sản với công chúng.
