Bài toán hóc búa đầu năm học mới của ngành Giáo dục: Khi nào mới hết lạm thu?

Ma trận các khoản thu đầu năm học

Trong nhiều năm qua, câu chuyện lạm thu trong nhà trường không giảm đi mà có xu hướng gia tăng. Lạm thu không chỉ xảy ra ở các trường khu vực đô thị mà ngay ở các tỉnh nghèo thì lạm thu cũng tồn tại. Mặc dù, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có quy định rõ liên quan đến hoạt động của Ban phụ huynh và quy định tài trợ trong trường học. Tuy nhiên, rất nhiều nơi, việc lạm dụng ban phụ huynh và việc tài trợ cho hoạt động của nhà trường dẫn đến lạm thu gây bức xúc trong dư luận.

Điển hình cho việc thu sai phải kể đến nhiều trường học tại tỉnh Hòa Bình. Mới đây, Thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã chỉ ra năm học 2022 - 2023, Trường THCS Lê Quý Đôn (Hòa Bình) có tờ trình số 07/TT-THCS LQĐ về việc duyệt mức thu các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục; các khoản thu thỏa thuận. Phòng GD&ĐT thành phố Hòa Bình đã ban hành Công văn số 09/PGD&ĐT-TV về việc duyệt mức thu. Tuy nhiên, Quỹ Ban đại diện cha mẹ học sinh lại không có biên bản họp phụ huynh các lớp, không có bàn về mức thu. Trường không nắm được thông tin chi tiết về mức thu của Hội cha mẹ học sinh các lớp thu đối với mỗi học sinh.

bai toan hoc bua dau nam hoc moi cua nganh giao duc khi nao moi het lam thu hinh 1

Vấn nạn lạm thu khiến nhiều nơi phụ huynh rất bức xúc!

“Các khoản thu tiền mua báo Thiếu niên, tin nhắn EDU, tiền nước sạch sinh hoạt đề xuất Phòng GD&ĐT phê duyệt chi tiết nội dung và mức thu là đúng chức năng nhiệm vụ của nhà trường và nguyên tắc khoản thu thỏa thuận tự nguyện (thu tiền nước sạch sinh hoạt 15.000 đồng/học sinh/năm là không đúng quy định về các khoản thu trong trường học)” – Kết luận của Thanh tra Bộ GD&ĐT nêu. Trong năm học 2023 - 2024, Trường Lê Quý Đôn vẫn thu các khoản thu tiền điện sinh hoạt chưa được Phòng GD&ĐT phê duyệt chi tiết về nội dung và mức thu. Các khoản thu tiền mua báo thiếu niên, tin nhắn EDU, tiền nước sạch sinh hoạt, tiền điện sinh hoạt là không đúng quy định về các khoản thu trong trường học.

Không chỉ ở Hòa Bình, tại tỉnh Vĩnh Phúc câu chuyện lạm thu, thu sai, chi sai trong trường học cũng xảy ra tại nhiều trường học và việc này đã được Thanh tra Bộ GD&ĐT chỉ rõ. Cụ thể, tại Trường THPT Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc, Thanh tra Bộ GD&ĐT đã kết luận nhiều khoản thu chưa phù hợp. Cụ thể, trong năm học 2022 - 2023, Trường thực hiện các khoản thu chi nhưng không có văn bản thông báo, không có biên bản họp phụ huynh các lớp, không có minh chứng trao đổi về dự kiến các khoản thu, chi thỏa thuận, tự nguyện theo quy định. Kế hoạch thu chi mới bao gồm khái toán thu, chi chưa bao gồm dự toán chi tiết các khoản thu chi để làm căn cứ, cơ sở xác định mức thu.

Một số nội dung thu trong kế hoạch không có trong quy định tại Nghị quyết 11 của Hội đồng nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc như tiền ghế ngồi tập trung cho học sinh, tiền học bạ, thu quỹ hội cha mẹ học sinh. Trường báo cáo có 38/38 lớp có điều hòa do Hội phụ huynh các lớp tự trang bị và trường đồng ý cho lắp tại các lớp. Thanh tra Bộ GD&ĐT cho rằng, việc triển khai lắp đặt điều hòa do phụ huynh các lớp thực hiện nhưng trường không làm các thủ tục tiếp nhận tài trợ, chưa có kế hoạch và kế hoạch chưa được thẩm định phê duyệt của Sở theo quy định tại Điều 5 Thông tư 16/2018/TT-BGDĐT.

Trong năm học 2023-2024, tại Trường THPT Yên Lạc còn để xảy ra việc biên bản họp phụ huynh các lớp không có minh chứng trao đổi về dự kiến các khoản thu, chi thỏa thuận, tự nguyện theo quy định. Kế hoạch thu chi năm học 2023-2024 mới bao gồm khái toán thu, chi chưa bao gồm dự toán chi tiết các khoản, chi thỏa thuận, tự nguyện theo quy định. Một số nội dung thu trong kế hoạch không có quy định tại Nghị quyết 11 của Hội đồng nhân dân tỉnh (tiền ghế ngồi tập trung cho học sinh, tiền học bạ, thu quỹ hội cha mẹ học sinh).

“Nghị quyết Ban chấp hành cha mẹ học sinh trường có nội dung tăng cường hỗ trợ công tác xây dựng cơ sở vật chất đảm bảo trường lớp khang trang sạch đẹp, đảm bảo an toàn, nội dung tiền thu bảo hiểm thân thể chi 2% cho giáo viên chủ nhiệm thu tiền, tiền thu áo đồng phục chi 2% cho giáo viên chủ nhiệm là vi phạm quy định tại điểm b, khoản 4, Điều 10 Thông tư 55. Trường không nắm được thông tin mức thu của Hội cha mẹ học sinh các lớp thu đối với mỗi học sinh là vi phạm quy định tại Điều 13 Thông tư 55 về trách nhiệm của Hiệu trưởng và giáo viên chủ nhiệm lớp. Kế hoạch thu chi của trường có nội dung thu quỹ hội cha mẹ học sinh là vi phạm quy định tại khoản 4, Điều 10 Thông tư 55” – Kết luận thanh tra Bộ nêu.

Lạm thu do đâu?

Rõ ràng việc thu chi trong nhà trường vốn đã được quy định rất rõ nhưng tại sao vẫn xảy ra lạm thu. Thậm chí, nhiều khoản thu sai so với quy định nhưng phòng, sở vẫn phê duyệt cho thu. Vậy đâu mới là nguyên nhân để xảy ra lạm thu.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn ĐBQH tỉnh Hải Dương) phân tích. Với các cơ sở giáo dục công lập, Nhà nước phân bổ kinh phí theo quy định nhưng mức đầu tư còn thấp, nên phải xã hội hóa một số khoản. Một mặt xuất phát từ nhu cầu của nhà trường, mặt khác từ nhu cầu của chính phụ huynh học sinh. Ví dụ, lớp học chỉ có quạt điện, ngân sách không chi trả lắp điều hòa, muốn có, phụ huynh phải trang bị. Hay hệ thống âm thanh, muốn hiện đại, tốt hơn thì có thể xã hội hóa, rồi nước uống và nhiều thứ khác.

bai toan hoc bua dau nam hoc moi cua nganh giao duc khi nao moi het lam thu hinh 2

“Về phía nhà trường, tôi được biết, ngoài lương giáo viên, ngân sách còn chi một khoản chi thường xuyên cho nhà trường, nhưng không nhiều. Qua khảo sát tại một số trường học ở Hải Dương, số tiền đó chỉ dao động từ 90 - 150 triệu đồng. Số tiền này chi cho một năm học với rất nhiều hoạt động là rất ít ỏi, nên buộc phải xã hội hóa. Để tránh tình trạng lạm thu, HĐND các tỉnh, thành phố đã ban hành danh mục các khoản phải đóng góp, nhà trường được xã hội hóa nhưng cũng quy định không quá bao nhiêu tiền. Nếu thu ngoài danh mục ban hành là thu sai” – Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga phân tích.

Để hạn chế lạm thu, theo Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, về thể chế, cơ quan quản lý nhà nước phải rà soát lại việc giao kinh phí cho các trường, nếu được thì nên cải thiện.

“Đi tiếp xúc cử tri, tôi thấy cử tri ý kiến rất nhiều vì định mức giao cho các trường rất thấp, vô cùng loay hoay, rất khó khăn. Do vậy, buộc phải xã hội hóa và ranh giới lạm thu là rất mong manh. Đối với phụ huynh, tôi rất mong phải tìm hiểu thật kỹ những khoản thu góp đầu năm học, khoản nào bắt buộc, khoản nào xã hội hóa.

Đặc biệt, khi họp hội phụ huynh học sinh (hội cha mẹ học sinh), có thể vài người khởi xướng, rồi quyết thay cho tập thể, mặc dù có thể những khoản thu đó chưa phù hợp với điều kiện của các gia đình khác. Phụ huynh thấy những khoản thu không hợp lý, cần phản ánh với những cá nhân, tổ chức có trách nhiệm, xem khoản thu đó ra sao. Về phía nhà trường, phải thực hiện tốt các quy định đã ban hành và cần giải thích rõ ràng, rành mạch về mỗi khoản thu” – Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga chia sẻ.

Cũng liên quan vấn đề này, trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, bà Bùi Thị An (nguyên Đại biểu Quốc hội) cho rằng, cần phải thanh tra làm rõ những đơn vị đã để xảy ra lạm thu sai. Tiến hành xử lý theo quy định tránh việc thu sai nhưng như không có chuyện gì xảy ra. Đặc biệt, câu chuyện lạm thu có chỉ đạo, khi cơ quan tại địa phương cho phép thu những khoản mà Bộ GD&ĐT đã quy định không được thu.

Qua trao đổi với chuyên gia có thể thấy vấn đề lạm thu xuất phát từ việc nhà trường thiếu kinh phí để hoạt động dạy và học. Cơ sở vật chất không đáp ứng theo nhu cầu của xã hội hiện nay nên phụ huynh phải tự huy động đóng góp. Chính vì vậy, nếu không tăng mức hỗ trợ cho các nhà trường, cơ sở vật chất không theo kịp với nhu cầu của trẻ hiện nay thì lạm thu vẫn tồn tại, khó có thể dẹp bỏ. Bên cạnh đó, còn có việc lợi dụng lạm thu với những mục đích không trong sáng.

Trinh Phúc

Xem thêm

Thúc đẩy kết nối giáo dục Pháp – Việt Nam từ bậc tiểu học

Thúc đẩy kết nối giáo dục Pháp – Việt Nam từ bậc tiểu học

(CLO) Ngày 20/11, Trường Tiểu học Ba Đình (Hà Nội) chính thức được trao nhãn chất lượng LabelFrancÉducation của Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp. Sự kiện không chỉ ghi nhận quá trình duy trì giảng dạy tiếng Pháp tại nhà trường mà còn cho thấy những nỗ lực mở rộng hợp tác giáo dục, tăng cường giao lưu ngôn ngữ, văn hóa giữa Việt Nam và Pháp.

Ba thập kỷ “Thực học – Thực nghiệp”

Ba thập kỷ “Thực học – Thực nghiệp”

(CLO)  Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT) long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập (1996 – 2026), nhìn lại chặng đường ba thập kỷ phát triển và xác lập mục tiêu chiến lược cho giai đoạn mới.

Trường Đại học Công đoàn tưng bừng kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và dấu mốc 80 năm truyền thống

Trường Đại học Công đoàn tưng bừng kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và dấu mốc 80 năm truyền thống

Hòa chung không khí hân hoan của cả nước hướng về Ngày Nhà giáo Việt Nam, sáng 20/11/2026, Trường Đại học Công đoàn đã long trọng tổ chức Chương trình chào mừng và tri ân các thế hệ nhà giáo, gắn với dấu mốc tự hào 80 năm xây dựng và phát triển của Nhà trường (15/5/1946 – 15/5/2026).

Nhà thiết kế Vũ Việt Hà: 'Khi AI phát triển, tôi vẫn yêu cầu sinh viên cầm bút chì!'

Nhà thiết kế Vũ Việt Hà: 'Khi AI phát triển, tôi vẫn yêu cầu sinh viên cầm bút chì!'

(CLO) Giữa thời đại trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hàng nghìn mẫu thiết kế chỉ trong vài phút, nhà thiết kế, giảng viên Vũ Việt Hà vẫn yêu cầu sinh viên phải phác thảo bằng bút chì, giấy và màu vẽ. Với anh, công nghệ có thể hỗ trợ sáng tạo nhưng không thể thay thế tư duy, cảm xúc và vốn văn hóa của người làm nghề.

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến: Sứ mệnh giáo dục trong kỷ nguyên mới

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến: Sứ mệnh giáo dục trong kỷ nguyên mới

(NB&CL) Giá trị của một nền giáo dục không chỉ được đo bằng những tấm huy chương, thứ hạng hay số lượng bằng cấp, mà còn ở chất lượng con người được đào tạo và những giá trị họ tạo ra cho xã hội. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giáo dục Việt Nam cần hướng tới mục tiêu cao hơn: Nuôi dưỡng tài năng để phụng sự, rèn luyện năng lực để cống hiến, gắn thành công của mỗi cá nhân với sự phát triển của đất nước.

Nhà giáo, nhà báo chung con đường, chung khát vọng

Nhà giáo, nhà báo chung con đường, chung khát vọng

(CLO) Tôi cứ băn khoăn khi đặt đầu đề (tít bài) cho bài viết này là Nhà giáo và Nhà báo bởi có thể nghe thoáng qua, bạn đọc nào đó sẽ cho rằng tác giả đang “té nước theo mưa” giữa những ngày cả nước sôi nổi các hoạt động kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Cảnh báo sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

Cảnh báo sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

(CLO) Sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái đang khiến việc thấu hiểu, hỗ trợ học sinh trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh kiến thức, nhà trường cần trang bị cho học sinh năng lực nhận diện, làm chủ cảm xúc và xây dựng các mối quan hệ tích cực.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

(CLO) Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho rằng, trong kỷ nguyên số, khi học sinh có thể tiếp cận tri thức nhanh và rộng hơn, vai trò của người thầy không những không giảm đi mà càng trở nên quan trọng trong việc định hướng tư duy, bồi đắp nhân cách và giúp người học lựa chọn những giá trị đúng đắn.

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

(CLO) Thầy Nguyễn Thanh Bách, giáo viên Trường Mầm non Na Sầm (xã Na Sầm, tỉnh Lạng Sơn) đã có 8 năm gắn bó với nghề giáo. Là nam giới theo đuổi công việc vốn được mặc định phù hợp với phụ nữ, thầy từng đối diện không ít ánh nhìn hoài nghi, thậm chí có phụ huynh đề nghị chuyển lớp cho con vì lo ngại những vấn đề nhạy cảm trong quá trình chăm sóc trẻ.

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

(CLO) Chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh sẽ chỉ là những khẩu hiệu rỗng nếu quản trị không đổi mới thực chất và con người không đứng ở vị trí trung tâm. Đó là lời cảnh tỉnh thẳng thắn nổi lên từ Hội thảo khoa học quốc tế ICFBA-2026 do Trường Đại học Công đoàn tổ chức ngày 19/11/2026 tại Hà Nội.

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

(CLO) Đổi mới giáo dục, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới đối với các nhà trường. Từ thực tiễn xây dựng mô hình song ngữ, song bằng, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) Nguyễn Thị Minh Thúy chỉ ra những nút thắt về đội ngũ giáo viên, năng lực số và cơ chế phát triển giáo dục ngoài công lập cần sớm được tháo gỡ.

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

(CLO) Ở tuổi 25, Lầu Thị Dợ, người dân tộc Mông, đang là giáo viên tiếng Anh duy nhất tại Trường THCS Pắc Ngà, xã Pắc Ngà, tỉnh Sơn La. Mỗi ngày, cô vượt khoảng 27 km từ nơi ở đến trường, đứng lớp giảng dạy học sinh từ lớp 6 đến lớp 9. Hơn 400 em, phần lớn là người dân tộc thiểu số, đều được cô phụ trách môn học này.

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

(CLO) 18 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Bùi Thị Tú (Tổ trưởng Tổ Ngoại ngữ, Trường THPT Như Thanh, Thanh Hóa) luôn mang trong mình tinh thần cầu thị, chủ động đổi mới phương pháp dạy học và nhiệt huyết lan tỏa kinh nghiệm tới đồng nghiệp. Năm 2026, những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận khi cô vinh dự được Bộ Giáo dục và Đào tạo tôn vinh là Nhà giáo tiêu biểu.

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

(CLO) Theo dự thảo thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học sẽ được chủ động bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư trong năm thay vì chờ xét duyệt chung. Trao đổi với Báo Nhà báo và Công luận, GS.TSKH.BS Dương Quý Sỹ đánh giá đây là bước đột phá để hút nhân tài, song cần đi kèm cơ chế giám sát minh bạch để tránh tình trạng chạy đua số lượng, bỏ quên chất lượng học thuật.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

(CLO) Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan gửi thư tri ân đội ngũ giảng viên, cán bộ và người lao động tại các cơ sở đào tạo nhân lực y tế, nhấn mạnh công nghệ không thể thay thế lòng nhân ái, sự tận tâm và trách nhiệm của người thầy thuốc.

Cỡ chữ bài viết: