Thực trạng đáng lo ngại trên được Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2026 do Trung tâm Nghiên cứu Phúc lợi tại Đại học Oxford công bố hôm 19/3, chỉ ra. Ảnh hưởng này đặc biệt rõ rệt đối với các thiếu nữ tại các quốc gia nói tiếng Anh và Tây Âu.
Báo cáo đặc biệt nhấn mạnh sự sụt giảm đáng kể trong đánh giá cuộc sống của những người dưới 25 tuổi tại Mỹ, Canada, Úc và New Zealand trong thập kỷ qua. Việc dành quá nhiều thời gian để lướt mạng xã hội được xác định là nhân tố then chốt dẫn đến xu hướng này.
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra mối tương quan tiêu cực giữa phúc lợi và việc sử dụng mạng xã hội sâu rộng, nhất là ở các trẻ em gái 15 tuổi. Những em sử dụng mạng xã hội từ 5 giờ trở lên mỗi ngày báo cáo mức độ hài lòng với cuộc sống thấp hơn hẳn so với những người sử dụng ít hơn.
Việt Nam trong nhóm tiến bộ nhất
Theo Báo cáo Hạnh phúc Thế giới 2026, Việt Nam được ghi nhận là một trong những quốc gia có tiến bộ hạnh phúc ấn tượng nhất. Cụ thể, Việt Nam nằm trong nhóm 21 quốc gia “big gainers” (tiến bộ nhất), với mức tăng ít nhất 1 điểm trên thang đo đánh giá cuộc sống (0–10) từ giai đoạn 2006–2010 đến 2023–2025, cùng với Trung Quốc, Mông Cổ, Philippines, Togo, Nicaragua và Cộng hòa Dominican.
Trên bảng xếp hạng chung, Việt Nam đứng thứ 45 trong danh sách các quốc gia hạnh phúc nhất thế giới 2026, tăng tích cực so với vị trí 46 của năm 2025, 54 của năm 2024, 65 của năm 2023 và chỉ đứng sau Singapore tại khu vực Đông Nam Á.
Dữ liệu cho thấy những người trẻ sử dụng mạng xã hội dưới 1 giờ mỗi ngày có mức độ hạnh phúc cao nhất, thậm chí cao hơn cả những người hoàn toàn không sử dụng. Tuy nhiên, thanh thiếu niên hiện nay đang dành trung bình khoảng 2 giờ rưỡi mỗi ngày cho các nền tảng này.
Phần Lan vẫn giữ vững vị trí là quốc gia hạnh phúc nhất thế giới trong năm thứ chín liên tiếp, theo sau là các quốc gia Bắc Âu khác như Iceland, Đan Mạch, Thụy Điển và Na Uy.
Sự ổn định của các quốc gia Bắc Âu ở nhóm dẫn đầu được cho là kết hợp của nhiều yếu tố bao gồm sự giàu có, phân phối thu nhập công bằng, hệ thống phúc lợi nhà nước bảo vệ người dân trước các rủi ro suy thoái và kỳ vọng sống khỏe mạnh.
Ngược lại, các quốc gia nằm trong hoặc gần vùng xung đột lớn vẫn đứng ở cuối bảng xếp hạng. Afghanistan tiếp tục là quốc gia ít hạnh phúc nhất, theo sau là Sierra Leone và Malawi ở châu Phi. Tại khu vực Đông Á, Trung Quốc đại lục xếp vị trí 65, trong khi Hồng Kông đứng thứ 90 và Đài Loan xếp thứ 26.
Một điểm sáng mới trong bảng xếp hạng năm nay là sự xuất hiện của Costa Rica ở vị trí thứ tư, một bước tiến vượt bậc so với vị trí thứ 23 vào năm 2023. Theo các chuyên gia, sự thăng hạng này bắt nguồn từ sự gia tăng phúc lợi nhờ các mối quan hệ gia đình và kết nối xã hội bền chặt.
Giáo sư kinh tế Jan-Emmanuel De Neve, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phúc lợi tại Oxford và là đồng biên tập của báo cáo, nhận định: "Chúng tôi nghĩ đó là nhờ chất lượng đời sống xã hội và sự ổn định mà họ hiện đang được hưởng".
Ông cũng nhấn mạnh thêm rằng: "Mỹ Latinh nhìn chung có mối liên kết gia đình bền chặt, các mối quan hệ xã hội mạnh mẽ, mức vốn xã hội tuyệt vời".
Giáo sư De Neve khẳng định: "Rõ ràng là chúng ta nên tìm cách đưa tính 'xã hội' trở lại vào mạng xã hội nhiều nhất có thể". Các nền tảng gây hại nhất thường là những ứng dụng sử dụng thuật toán đề xuất, có sự xuất hiện của các người ảnh hưởng (influencer) và nội dung chủ yếu là hình ảnh, vì chúng thúc đẩy sự so sánh xã hội. Ngược lại, những người sử dụng các nền tảng chủ yếu để hỗ trợ giao tiếp lại có mức độ ổn định tâm lý tốt hơn.
Hiện nay, nhiều quốc gia đã và đang cân nhắc các lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên để bảo vệ sức khỏe tinh thần cho thế hệ tương lai. Đáng chú ý, đây là năm thứ hai liên tiếp không có quốc gia nói tiếng Anh nào lọt vào top 10 thế giới, khi Mỹ đứng thứ 23, Canada thứ 25 và Anh ở vị trí thứ 29.
Báo cáo năm nay dựa trên câu trả lời của khoảng 100.000 người tại 140 quốc gia và vùng lãnh thổ, được thực hiện dưới sự hợp tác giữa hãng phân tích Gallup và Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc.
