Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, nhấn mạnh: “Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Trong rất nhiều lực lượng tham gia công tác thông tin, tuyên truyền, báo chí có vai trò quan trọng hàng đầu, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân”.
Cầu nối hai chiều của niềm tin
Theo ông Nguyễn Đức Lợi, vai trò của báo chí trong bầu cử không chỉ dừng lại ở việc truyền tải thông tin một chiều. “Một mặt, báo chí phổ biến kịp thời chủ trương, đường lối, chính sách, hướng dẫn của Trung ương đến với cử tri. Mặt khác, báo chí cũng là diễn đàn để nhân dân bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, phản ánh ý kiến của mình tới các cơ quan lãnh đạo, cơ quan hoạch định chính sách”.
Thực tế cho thấy, trước mỗi kỳ bầu cử, hàng nghìn tin, bài, phóng sự, tọa đàm được đăng tải trên báo in, phát sóng trên phát thanh, truyền hình và các nền tảng điện tử. Nội dung không chỉ tập trung vào quy trình hiệp thương, lập danh sách ứng cử viên, mà còn phân tích sâu về ý nghĩa của quyền bầu cử, về vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất – Quốc hội – và chính quyền địa phương các cấp.
Ở nhiều địa phương, phóng viên đã có mặt tại các hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, ghi nhận không khí dân chủ, thẳng thắn. Những ý kiến đóng góp, nhận xét về ứng cử viên được phản ánh trung thực, qua đó góp phần tăng tính minh bạch và củng cố niềm tin của người dân.
“Báo chí phải giúp người dân hiểu rằng bầu cử không chỉ là một ngày đi bỏ phiếu, mà là quá trình chính trị có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, có trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội”, ông Nguyễn Đức Lợi nói.
Theo lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam, công tác thông tin bầu cử cần được triển khai bài bản, liên tục trước, trong và sau ngày bầu cử.
Giai đoạn trước bầu cử là thời điểm đặc biệt quan trọng. Báo chí không chỉ phản ánh công tác chuẩn bị của các cơ quan chức năng, mà còn góp phần tạo nên không khí phấn khởi, lan tỏa tinh thần trách nhiệm công dân. Các chuyên trang, chuyên mục về bầu cử được mở đều đặn; nhiều tờ báo dành dung lượng lớn để giới thiệu tiểu sử, chương trình hành động của ứng cử viên, giúp cử tri có thêm thông tin trước khi đưa ra lựa chọn.
Trong ngày bầu cử, hình ảnh cử tri nô nức đến các điểm bỏ phiếu, những lá phiếu được nâng niu trên tay người cao tuổi hay niềm tự hào của công dân trẻ lần đầu thực hiện quyền bầu cử… luôn là những khuôn hình giàu cảm xúc trên mặt báo. Không khí “ngày hội non sông” cần được truyền tải sinh động, góp phần cổ vũ tinh thần đoàn kết và ý thức chính trị của toàn dân.
Sau bầu cử, báo chí tiếp tục thực hiện nhiệm vụ thông tin về kết quả tại các địa phương, đặc biệt là kết quả chính thức do cơ quan có thẩm quyền công bố. “Thông tin phải nhanh, chính xác, khách quan, để người dân kịp thời nắm bắt và củng cố niềm tin vào sự minh bạch của cuộc bầu cử”, ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh.
Đổi mới hình thức, tiếp cận cử tri trẻ
Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, yêu cầu đổi mới phương thức tuyên truyền về bầu cử trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, báo chí không thể chỉ dừng lại ở cách làm truyền thống mà cần chủ động ứng dụng các loại hình đa phương tiện như đồ họa, infographic, video ngắn, tọa đàm trực tuyến… để chuyển tải thông tin một cách trực quan, sinh động và dễ tiếp cận hơn.
“Đổi mới hình thức không phải để chạy theo xu hướng, mà nhằm bảo đảm những nội dung chính trị quan trọng được truyền đạt hiệu quả trong môi trường thông tin cạnh tranh gay gắt hiện nay”, ông lợi nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, cử tri trẻ - đặc biệt là những người lần đầu tham gia bầu cử có xu hướng tiếp cận thông tin qua các nền tảng số. Nếu báo chí không hiện diện mạnh mẽ ở không gian này với những sản phẩm được đầu tư công phu, có tính tương tác cao, thì rất khó thu hút và định hướng được nhóm công chúng quan trọng này. Theo ông Lợi, những tác phẩm được thiết kế trực quan, phân tích rõ ràng về quyền và nghĩa vụ công dân, về vai trò của đại biểu dân cử, sẽ giúp người trẻ không chỉ “biết” mà còn “hiểu” và “quan tâm” đến quá trình bầu cử như một phần trách nhiệm của mình.
Tuy nhiên, môi trường số cũng đặt ra thách thức không nhỏ. Cùng với sự lan tỏa nhanh chóng của thông tin là nguy cơ xuất hiện các tin đồn, quan điểm sai lệch, thậm chí xuyên tạc liên quan đến bầu cử. Ông Nguyễn Đức Lợi cho rằng, đây là lĩnh vực nhạy cảm, dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng để tung tin bịa đặt, gây hoang mang dư luận. Vì vậy, bên cạnh nhiệm vụ tuyên truyền tích cực, báo chí phải chủ động phát hiện, phản bác kịp thời các thông tin sai trái; đồng thời xây dựng dòng thông tin chính thống đủ mạnh, đủ thuyết phục để định hướng dư luận.
Điều đó đòi hỏi mỗi cơ quan báo chí không chỉ nhanh nhạy về tốc độ mà còn vững vàng về bản lĩnh nghề nghiệp. Mọi thông tin liên quan đến bầu cử phải được kiểm chứng chặt chẽ, đặt trong bối cảnh đầy đủ, tránh suy diễn hoặc giật gân. “Sự chính xác và chuẩn mực không chỉ bảo vệ uy tín của cơ quan báo chí, mà còn góp phần bảo vệ niềm tin xã hội đối với quá trình bầu cử”, ông Lợi nhận định.
Để “Ngày hội non sông” trở thành biểu tượng của ý chí và niềm tin của nhân dân
Từ thực tiễn đó, ông Nguyễn Đức Lợi kiến nghị các cơ quan báo chí cần dành dung lượng thỏa đáng cho các chuyên đề về xây dựng Nhà nước pháp quyền, cải cách hành chính, nâng cao chất lượng đại biểu dân cử. Theo ông, việc đầu tư chiều sâu cho những nội dung này chính là cách chuẩn bị nền tảng nhận thức vững chắc cho cử tri trước mỗi kỳ bầu cử.
“Bầu cử là ngày hội của toàn dân, và để ngày hội ấy thực sự có ý nghĩa, mỗi cơ quan báo chí cần ưu tiên thời lượng phù hợp; mỗi nhà báo cũng phải ý thức rõ vai trò kép của mình – vừa thực hiện nhiệm vụ thông tin, vừa thực hiện quyền và nghĩa vụ của một công dân”, ông nhấn mạnh.
Trong nhịp sống hiện đại với vô vàn nguồn tin đan xen, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Khi từng bài viết, từng khuôn hình, từng bản tin được thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất, đó không chỉ là sản phẩm nghề nghiệp, mà còn là sự góp phần thiết thực vào việc củng cố nền tảng dân chủ, tăng cường niềm tin và sự đồng thuận xã hội.
Và trong mỗi lá phiếu được bỏ vào hòm phiếu, có bóng dáng của những người làm báo thầm lặng phía sau - những người góp phần làm cho ý nghĩa của quyền bầu cử được lan tỏa sâu rộng, để ngày hội non sông thực sự trở thành biểu tượng của ý chí và niềm tin của nhân dân.
